B&G Wiki - Gebruikersbijdragen [nl]

De slimste mens

2026-04-09T12:00:28Z

Kimenaig: /* Beschrijving */

{{ Infobox Productie
| periode = 2012-heden
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=De%20slimste%20mens Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| genre = [[:Category:Spelprogramma|Spelprogramma]]
| decennia = [[:category:2010-2019|2010-2019]]
| medium = televisie
| lengte = 40'00''
}}

[[Afbeelding:slimste1.jpeg]] [[Afbeelding:slimste2.jpeg]]

 
=== Beschrijving ===

Dagelijkse quiz waarin drie bekende Nederlanders in verschillende rondes algemene kennisvragen krijgen voorgelegd. Bij de meeste rondes gaat het om associatief denken, het zoeken van trefwoorden bij de vraag ‘wat weet je van…’. De kandidaten spelen om secondes, degene met de meeste secondes op de teller wint en gaat door naar de volgende aflevering. De andere twee spelen de finale, waarin zij door het goed beantwoorden van vragen de secondes van de tegenstander kunnen weg spelen. De winnaar van de finale gaat ook door naar de volgende aflevering, waarin dan weer een nieuwe kandidaat aanschuift. In de laatste week van het seizoen spelen de beste kandidaten tegen elkaar, de uiteindelijke winnaar mag zich 'de slimste mens’ noemen.
Historicus [[Maarten van Rossem]] is jurylid en levert op zijn geheel eigen wijze commentaar. De presentatie is in handen van [[Philip Freriks]].

Vanaf 2025 presenteert [[Herman van der Zandt]] het programma. Schrijver en cabaretier [[Paulien Cornelisse]] is vanaf dan de eenmansjury.

=== Makers ===

Presentatie [[Philip Freriks]] (2012-2025), [[Herman van der Zandt]] (2025-heden)

Eindredactie NCRV [[William Hoes]]

Eindredactie [[Erik van Zwam]]

Productie [[Bernard van den Bosch]]

Uitvoerend producent [[Linda Zuidinga]]

Samenstelling [[Geert-Jan Bron]]

Redactie [[Petra Zwaan]]

Regie [[David Grifhorst]]; [[Marnix Kaart]]

[[SkyHigh TV]]; [[NCRV]]

===Achtergrondinformatie===

Het format van deze quiz is afkomstig van de Vlaamse productiemaatschappij Woestijnvis, die het programma onder de titel ''De slimste mens ter wereld'' produceert voor de Vlaamse publieke zender Eén.
De quiz is in Vlaanderen zeer populair en is in het najaar van 2012 toe aan het tiende seizoen. Het succes van de quiz schuilt in de combinatie van het spelelement en de nodige dosis humor. Vaste presentator Erik van Looy stelt heel wat vragen aan de kandidaten waarbij hij zijn aanstekelijke lach al niet in kan houden. De jury (van een of meerdere personen) is niet echt bedoeld om toe te zien op correct spelverloop, maar voegt wel wat extra komedie toe. In 2011 haalt het programma regelmatig het Belgische nieuws omdat N-VA-politicus Bart De Wever zijn deelname aan de quiz belangrijker vindt dan de kabinetsformatie.

Vanwege het succes heeft men in Nederland al eerder geprobeerd het programma van de grond te krijgen, zonder succes.
In 2006 probeert [[Talpa]] de quiz te vernederlandsen met [[Linda de Mol]] als presentatrice en [[Cees Geel]] als jurylid. [[RTL4]] probeert het in 2009 met [[Martijn Krabbé]] als presentator en Vlaming Jan Verheyen als jurylid.
----

[[Categorie: Spelprogramma|Slimste mens, de]]

[[Category: 2010-2019|Slimste mens, de]]

[[category: Productielijst S|Slimste mens, de]]

De slimste mens

2026-04-09T11:59:01Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 2012-heden
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=De%20slimste%20mens Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| genre = [[:Category:Spelprogramma|Spelprogramma]]
| decennia = [[:category:2010-2019|2010-2019]]
| medium = televisie
| lengte = 40'00''
}}

[[Afbeelding:slimste1.jpeg]] [[Afbeelding:slimste2.jpeg]]

 
=== Beschrijving ===

Dagelijkse quiz waarin drie bekende Nederlanders in verschillende rondes algemene kennisvragen krijgen voorgelegd. Bij de meeste rondes gaat het om associatief denken, het zoeken van trefwoorden bij de vraag ‘wat weet je van…’. De kandidaten spelen om secondes, degene met de meeste secondes op de teller wint en gaat door naar de volgende aflevering. De andere twee spelen de finale, waarin zij door het goed beantwoorden van vragen de secondes van de tegenstander kunnen weg spelen. De winnaar van de finale gaat ook door naar de volgende aflevering, waarin dan weer een nieuwe kandidaat aanschuift. In de laatste week van het seizoen spelen de beste kandidaten tegen elkaar, de uiteindelijke winnaar mag zich 'de slimste mens’ noemen.
Historicus [[Maarten van Rossem]] is jurylid en levert op zijn geheel eigen wijze commentaar. De presentatie is in handen van [[Philip Freriks]].

=== Makers ===

Presentatie [[Philip Freriks]] (2012-2025), [[Herman van der Zandt]] (2025-heden)

Eindredactie NCRV [[William Hoes]]

Eindredactie [[Erik van Zwam]]

Productie [[Bernard van den Bosch]]

Uitvoerend producent [[Linda Zuidinga]]

Samenstelling [[Geert-Jan Bron]]

Redactie [[Petra Zwaan]]

Regie [[David Grifhorst]]; [[Marnix Kaart]]

[[SkyHigh TV]]; [[NCRV]]

===Achtergrondinformatie===

Het format van deze quiz is afkomstig van de Vlaamse productiemaatschappij Woestijnvis, die het programma onder de titel ''De slimste mens ter wereld'' produceert voor de Vlaamse publieke zender Eén.
De quiz is in Vlaanderen zeer populair en is in het najaar van 2012 toe aan het tiende seizoen. Het succes van de quiz schuilt in de combinatie van het spelelement en de nodige dosis humor. Vaste presentator Erik van Looy stelt heel wat vragen aan de kandidaten waarbij hij zijn aanstekelijke lach al niet in kan houden. De jury (van een of meerdere personen) is niet echt bedoeld om toe te zien op correct spelverloop, maar voegt wel wat extra komedie toe. In 2011 haalt het programma regelmatig het Belgische nieuws omdat N-VA-politicus Bart De Wever zijn deelname aan de quiz belangrijker vindt dan de kabinetsformatie.

Vanwege het succes heeft men in Nederland al eerder geprobeerd het programma van de grond te krijgen, zonder succes.
In 2006 probeert [[Talpa]] de quiz te vernederlandsen met [[Linda de Mol]] als presentatrice en [[Cees Geel]] als jurylid. [[RTL4]] probeert het in 2009 met [[Martijn Krabbé]] als presentator en Vlaming Jan Verheyen als jurylid.
----

[[Categorie: Spelprogramma|Slimste mens, de]]

[[Category: 2010-2019|Slimste mens, de]]

[[category: Productielijst S|Slimste mens, de]]

Ramon Gieling

2026-04-09T11:21:30Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = Ramon_Gieling.jpg
| naam = Raymonde (Ramón) J.M. Gieling
| geboorte_datum = 21 april 1954
| geboorte_plaats = Frigiliana (Spanje)
| overlijden_datum = april 2026
| overlijden_plaats = onbekend
| functies = [[:Category:Acteur | acteur]], [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Documentairemaker | documentairemaker]], [[:Category:Scenarioschrijver | scenarioschrijver]], beeldend kunstenaar
| bekend_van = ''[[De levende stilte]]'', ''[[Duende]]'', ''[[Wij houden zo van Julio]]'', ''[[Leven met je ogen]]'', ''[[Bunuel's prisoners]]'', ''[[Johan Cruijff (documentaire)]]'', ''[[Johan Cruijff: en un momento dado|En un momento dado]]''
| periode_actief = 1979-2026
| werkt_samen_met = [[Kees Hin]], [[Johan van der Keuken]], [[Pieter van Huystee]]
| trivia =
| externe_info =
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Ramon_Gieling Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| onderschrift = Ramón Gieling
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Ramon Gieling]]
| catalogus = [[Ramon Gieling in de media]]
}}

De speelfilms, filmische essays, korte films en documentaires van Ramón Gieling zijn zonder uitzondering herkenbaar. Hij streeft ernaar duidelijk te maken dat waarheid alleen bij benadering gekend kan worden. De kijker wordt aangemoedigd het cognitieve even in te ruilen voor een gevoelsmatige wijze van begrijpen. Deze eigenzinnige manier van werken levert hem zowel bewondering als kritiek op.

Gieling omschrijft zijn jeugd als een soort vrijbuitersbestaan. Hij woont in de periode 1963-1969 gedeeltelijk in Nederland en Spanje. Zijn middelbare school heeft hij dan ook niet afgemaakt. In 1971 begint Gieling aan de kunstacademie in Arnhem. Hij legt zich in eerste instantie toe op vrije schilderkunst en grafiek. Via een docent komt hij in aanraking met film met als gevolg dat Gieling zich de laatste jaren op de academie ook bezighoud met het maken van korte films.

Vanaf 1979 neemt zijn filmloopbaan een vlucht en volgen vele korte en lange cinematografische werken, zowel fictie als documentaire. Zijn eerste ‘echte ’film is ''[[Vijand Gevraagd]]'' uit 1979, een adaptatie van een verhaal van Jacq Firmin Vogelaar. Een paar jaar later volgt ook zijn eerste documentaire werk. Voor de serie ''[[Beeldspraak]]'' maakt Gieling een aantal afleveringen. Zo maakt hij ''[[De levende stilte]]'', een portret van de kunstschilder Klaas Gubbels.

Na verschillende producties te hebben gemaakt in opdracht voor anderen verschijnt in 1986 zijn eerste onafhankelijke documentaire: ''[[Duende]]''. De documentaire is gebaseerd op een essay van de Spaanse schrijver Frederico García Lorca, dat gaat over het beslissende moment in het stierengevecht en de flamenco. De film vormt een soort van beginselverklaring voor zijn latere documentaire werk waarin Gieling steevast op zoek is naar het ongrijpbare.

Behalve film komt Gieling ook in aanraking met theater. Hij schrijft en regisseert door de jaren heen vele toneelstukken en zelfs musicals. Daarnaast is hij is oprichter van het kunsttijdschrift ''Wolfsmond'' waar hij van 1967 tot 1987 werkzaam is als redacteur. De beeldend kunstenaar in hem krijgt verder ook met regelmaat een podium. Tot 1987 exposeert hij met vrij werk als tekeningen, schilderijen en foto’s.

Veel van zijn werk is gerelateerd aan Spanje. Vanaf 1985 maakt Gieling met regelmaat films in Spanje. Bekende voorbeelden hiervan zijn ''[[Johan Cruijff: en un momento dado|En un momento dado]]'' en ''[[De tuin der afwezigen]]''. De eerste over Johan Cruijf en zijn impact op Catalonië, de tweede over de terroristische aanslagen in Madrid van 11 maart 2004.

====Prijzen en onderscheidingen====

Golden Gate Award voor ''Off mineur'' (1995).

Speciale Jury Prijs Figuiera da Foz voor ''De toekomst is over een uur'' (1997).

FIPRESCI-prijs voor ''De gevangenen van Bunuel'' (2000).

[[Category:personen|Gieling, Ramon]] [[Category:Acteur |Gieling, Ramon]] [[Category:Regisseur |Gieling, Ramon]] [[Category:Documentairemaker |Gieling, Ramon]] [[Category:Scenarioschrijver |Gieling, Ramon]]

Herman van der Zandt

2026-03-31T09:16:23Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = HermanVanDerZandt.jpg
| naam = Herman van der Zandt
| geboorte_datum = 9 augustus 1974
| geboorte_plaats = Breda
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:category:nieuwspresentator|nieuwspresentator]], [[:category:journalist|journalist]], [[:category:eindredacteur|eindredacteur]]
| bekend_van = ''[[NOS Radionieuws]]'', ''[[NOS Journaal]]'', ''[[Met het mes op tafel]]'', ''[[De slimste mens]]'', ''[[Spraakmakers]]''
| periode_actief = 1999 - heden
| werkt_samen_met =
| trivia = [[Trivia: Herman van der Zandt|Trivia]]
| onderschrift = Herman van der Zandt Foto NOS/Peter van Velthoven
| externe_info =
| catalogus = [[Herman van der Zandt in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Zandt]]
}}

De liefde voor radio begint bij Herman van der Zandt al op jonge leeftijd. Zo neemt hij met zijn broer programma’s op met aankondigingen, grappen en muziek vanaf de pick-up. Van zijn elfde tot zijn dertiende verzorgt hij met zijn broer een programma bij de ziekenomroep Studio Audio. Na het VWO in Breda studeert Van der Zandt een jaar Fysische Geografie aan de Universiteit Utrecht, maar dat wisselt hij daarna in voor Geschiedenis. Met de ambitie om in de mediawereld terecht te komen, loopt hij stage bij het [[Radio 1 journaal]]. Daar leert hij een hele andere manier van werken, sneller en minder beschouwend dan op de universiteit.

Het is even wennen, maar hij besluit na zijn afstuderen toch op een advertentie voor redacteur-presentator bij het [[NOS-radionieuws]] te reageren. Er zijn 120 sollicitanten, maar hij komt de verschillende rondes, een taaltest, stemtest en kennistest door. Hij werkt zes maanden als redacteur en is na een intensieve training daarna op zender te horen als nieuwspresentator. In een extra uitzending van [[3FM]] nieuws brengt hij Nederland op de hoogte van de moordaanslag op [[Pim Fortuyn]].

Werken bij het nieuws spreekt hem aan omdat hij zo als eerste van gebeurtenissen op de hoogte is en om vervolgens dit nieuws aan anderen te vertellen. In het kloppend hart van de nieuwsvoorziening is de verwerking van een gebeurtenis tot een nieuwsitem essentieel. In dit proces staat na de vraag “wat is er precies gebeurd?”, de vraag “wat doen we er mee?” centraal. Dit is voor hem de crux van het vak. “Als je daar eenmaal in hebt gezeten, kan ik me niet voorstellen dat je daar niet in wilt blijven zitten.”

De overstap van radio naar televisie is geleidelijk gegaan. Door de fusie van alle NOS-nieuwsdiensten, komen radio, televisie en internet in dezelfde redactieruimte terecht. Zo leren de medewerkers van de verschillende disciplines elkaar beter kennen en wordt er meer samengewerkt. In 2005 is Van der Zandt eindredacteur op de 24-uursredactie en in 2006 komen daar televisiewerkzaamheden naast. Op televisie wordt hij aanvankelijk redelijk in het diepe gegooid. “Hou je handen stil op het bureau. Dat was eigenlijk de enige aanwijzing van de regie. En veel plezier.” Samen met een presentatiecoach kijkt hij regelmatig uitzendingen terug.

In het begin is het behoorlijk wennen, omdat er veel meer komt kijken bij het maken van een televisieprogramma dan bij een radioprogramma. “Je kunt iets anoniemer en iets rustiger je werk doen op de radio. En dat is af en toe best lekker.” Hij ziet echter het bereik van televisie als veel groter dan de radio. Beeld heeft meer impact en daarom werkt hij er graag mee. In 2008 treedt hij toe tot het vaste presentatieteam van het [[NOS Journaal]] en ontvangt hij een nominatie voor de [[Philip Bloemendal Prijs]].

Hij presenteert voor het eerst een extra lange live uitzending na de crash van het Turkish Airlines-toestel in 2009. Dat vindt hij het meest uitdagend, bij gebeurtenissen van dergelijke omvang live op zender nieuws garen. “Dan ben je na twee uur helemaal leeg, maar ook wel gelukkig. Dan ben je nieuws aan het maken waar iedereen bij was. Er is bijna geen mooiere plek om te zijn bij breaking nieuws dan op de nieuwsvloer die dan kolkt.”

Naast de nieuwspresentatie wordt hij ingezet voor andere NOS programma’s. Zo presenteert hij het jaaroverzicht, het [[Afscheid Jan Wolkers]] en het herdenkingsprogramma [[Over de doden]]. Sinds 2010 presenteert Van der Zandt verkiezingsuitslagen met behulp van een groot touchscreen tijdens de verkiezingsuitzendingen. De reacties in de pers en van het publiek zijn overweldigend. “Iedereen heeft tegenwoordig een telefoon waarop ze lopen te vegen, maar blijkbaar is zo’n groot scherm het dan helemaal.” Tijdens de uitzending over [[Carnaval 2011]] doet hij verslag vanuit zijn eigen Breda.

In januari 2015 neemt hij tijdelijk de presentatie van [[Joost Prinsen]] over van de bluf- en kennisquiz ''[[Met het mes op tafel]]'' van [[Omroep MAX]]. Prinsen kan wegens familie-omstandigheden de opnames niet afmaken en Van der Zandt is als oud-deelnemer bekend met de quiz. Sinds september 2015 wordt hij de vaste presentator.

[[Category:Televisienieuws|Zandt, Herman van der]] [[Category:Personen|Zandt, Herman van der]] [[Category:Journalist|Zandt, Herman van der]] [[Category:Nieuwspresentator|Zandt, Herman van der]] [[Category:Eindredacteur |Zandt, Herman van der]]

Herman van der Zandt

2026-03-31T09:15:21Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = HermanVanDerZandt.jpg
| naam = Herman van der Zandt
| geboorte_datum = 9 augustus 1974
| geboorte_plaats = Breda
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:category:nieuwspresentator|nieuwspresentator]], [[:category:journalist|journalist]], [[:category:eindredacteur|eindredacteur]]
| bekend_van = ''[[NOS Radionieuws]]'', ''[[NOS Journaal]]'', ''[[Met het mes op tafel]]'', ''[[De slimste mens]]'', ''[[Spraakmakers]]''
| periode_actief = 1999 - heden
| werkt_samen_met =
| trivia = [[Trivia: Herman van der Zandt|Trivia]]
| onderschrift = Herman van der Zandt Foto NOS/Peter van Velthoven
| externe_info =
| catalogus = [[Herman van der Zandt in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Herman van der Zandt]]
}}

De liefde voor radio begint bij Herman van der Zandt al op jonge leeftijd. Zo neemt hij met zijn broer programma’s op met aankondigingen, grappen en muziek vanaf de pick-up. Van zijn elfde tot zijn dertiende verzorgt hij met zijn broer een programma bij de ziekenomroep[[ Studio Audio]]. Na het VWO in Breda studeert Van der Zandt een jaar Fysische Geografie aan de Universiteit Utrecht, maar dat wisselt hij daarna in voor Geschiedenis. Met de ambitie om in de mediawereld terecht te komen, loopt hij stage bij het [[Radio 1 journaal]]. Daar leert hij een hele andere manier van werken, sneller en minder beschouwend dan op de universiteit.

Het is even wennen, maar hij besluit na zijn afstuderen toch op een advertentie voor redacteur-presentator bij het [[NOS-radionieuws]] te reageren. Er zijn 120 sollicitanten, maar hij komt de verschillende rondes, een taaltest, stemtest en kennistest door. Hij werkt zes maanden als redacteur en is na een intensieve training daarna op zender te horen als nieuwspresentator. In een extra uitzending van [[3FM]] nieuws brengt hij Nederland op de hoogte van de moordaanslag op [[Pim Fortuyn]].

Werken bij het nieuws spreekt hem aan omdat hij zo als eerste van gebeurtenissen op de hoogte is en om vervolgens dit nieuws aan anderen te vertellen. In het kloppend hart van de nieuwsvoorziening is de verwerking van een gebeurtenis tot een nieuwsitem essentieel. In dit proces staat na de vraag “wat is er precies gebeurd?”, de vraag “wat doen we er mee?” centraal. Dit is voor hem de crux van het vak. “Als je daar eenmaal in hebt gezeten, kan ik me niet voorstellen dat je daar niet in wilt blijven zitten.”

De overstap van radio naar televisie is geleidelijk gegaan. Door de fusie van alle NOS-nieuwsdiensten, komen radio, televisie en internet in dezelfde redactieruimte terecht. Zo leren de medewerkers van de verschillende disciplines elkaar beter kennen en wordt er meer samengewerkt. In 2005 is Van der Zandt eindredacteur op de 24-uursredactie en in 2006 komen daar televisiewerkzaamheden naast. Op televisie wordt hij aanvankelijk redelijk in het diepe gegooid. “Hou je handen stil op het bureau. Dat was eigenlijk de enige aanwijzing van de regie. En veel plezier.” Samen met een presentatiecoach kijkt hij regelmatig uitzendingen terug.

In het begin is het behoorlijk wennen, omdat er veel meer komt kijken bij het maken van een televisieprogramma dan bij een radioprogramma. “Je kunt iets anoniemer en iets rustiger je werk doen op de radio. En dat is af en toe best lekker.” Hij ziet echter het bereik van televisie als veel groter dan de radio. Beeld heeft meer impact en daarom werkt hij er graag mee. In 2008 treedt hij toe tot het vaste presentatieteam van het [[NOS Journaal]] en ontvangt hij een nominatie voor de [[Philip Bloemendal Prijs]].

Hij presenteert voor het eerst een extra lange live uitzending na de crash van het Turkish Airlines-toestel in 2009. Dat vindt hij het meest uitdagend, bij gebeurtenissen van dergelijke omvang live op zender nieuws garen. “Dan ben je na twee uur helemaal leeg, maar ook wel gelukkig. Dan ben je nieuws aan het maken waar iedereen bij was. Er is bijna geen mooiere plek om te zijn bij breaking nieuws dan op de nieuwsvloer die dan kolkt.”

Naast de nieuwspresentatie wordt hij ingezet voor andere NOS programma’s. Zo presenteert hij het jaaroverzicht, het [[Afscheid Jan Wolkers]] en het herdenkingsprogramma [[Over de doden]]. Sinds 2010 presenteert Van der Zandt verkiezingsuitslagen met behulp van een groot touchscreen tijdens de verkiezingsuitzendingen. De reacties in de pers en van het publiek zijn overweldigend. “Iedereen heeft tegenwoordig een telefoon waarop ze lopen te vegen, maar blijkbaar is zo’n groot scherm het dan helemaal.” Tijdens de uitzending over [[Carnaval 2011]] doet hij verslag vanuit zijn eigen Breda.

In januari 2015 neemt hij tijdelijk de presentatie van [[Joost Prinsen]] over van de bluf- en kennisquiz ''[[Met het mes op tafel]]'' van [[Omroep MAX]]. Prinsen kan wegens familie-omstandigheden de opnames niet afmaken en Van der Zandt is als oud-deelnemer bekend met de quiz. Sinds september 2015 wordt hij de vaste presentator.

[[Category:Televisienieuws|Zandt, Herman van der]] [[Category:Personen|Zandt, Herman van der]] [[Category:Journalist|Zandt, Herman van der]] [[Category:Nieuwspresentator|Zandt, Herman van der]] [[Category:Eindredacteur |Zandt, Herman van der]]

Noraly Beyer

2026-03-17T11:11:24Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001047999_004_con.png
| naam = Noraly Beyer
| geboorte_datum = 20 juli 1946
| geboorte_plaats = Curaçao
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Nieuwspresentator|nieuwspresentator]], [[:Category:Presentator | presentator]]
| bekend_van = ''[[Journaal|NOS Journaal]]'', ''[[Studio NOS]]'', ''[[Radio Nederland Wereldomroep]]''
| periode_actief = 1977-heden
| werkt_samen_met =
| trivia = [[Trivia: Noraly Beyer|Trivia]]
| externe_info =
| onderschrift = Noraly Beyer (1993)
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Noraly_Beyer Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Noraly Beyer]]
| catalogus = [[Noraly Beyer in de media]]
}}

'''Nieuwslezer met een hart voor theater'''

===Jeugd===
De ouders van Noraly Beyer komen uit Suriname, maar zij wordt geboren op Curaçao. Eind jaren dertig, begin jaren veertig trekken veel Surinamers richting het eiland omdat de Shell zich daar vestigt en veel werknemers nodig heeft. De ouders van Beyer behoren tot deze groep. Ze groeit op in een gezin van zes kinderen. Wanneer haar vader overlijdt, moet haar moeder hard werken het gezin te onderhouden. Op elf-jarige leeftijd wordt ze door haar moeder naar Nederland gestuurd om daar een opleiding te kunnen genieten. Ze komt terecht in een katholieke kostschool in het Limburgse Roermond. Op de school komt ze voor het eerst in aanraking met televisie: “Het was daar nog iets zeer elitairs. We mochten alleen, heel soms, kijken naar een processie of de benoeming van de Paus.”

Na de middelbare school in Roermond heeft Beyer verschillende wensen. Ze wil rondreizen door Europa, Spaans studeren of naar de Kunstacademie gaan. Uiteindelijk houdt haar moeder een mogelijkheid om in Londen als au pair te gaan werken tegen: “Die zei: nee, daar komt niets van in. Als je van school komt, ga maar eerst een diploma halen en als je dat hebt gehaald dan kun je doen wat je zelf wil.” Omdat haar moeder uit een onderwijzersgezin komt, oefent ze lichte dwang uit waardoor Beyer uiteindelijk naar de Kweekschool gaat in Den Haag. Tijdens haar opleiding geeft ze een jaar les in handarbeid en tekenen. Na haar diplomering besluit ze een jaar naar Parijs te vertrekken om alsnog als au pair te werken: “Daar heb ik leren schrobben, boenen en poetsen”.

In dat jaar leert ze haar toekomstige echtgenoot kennen met wie ze op het eind van dat jaar in het huwelijk treedt. Aanvankelijk bestaat het plan verder te gaan studeren en wellicht alsnog de Kunstacademie te gaan volgen. Echter, na de geboorte van het eerste kind krijgt haar man een baan aangeboden in Suriname, waarop het gezin in 1970 emigreert. In Suriname geeft Beyer les op een basisschool. Dit doet ze drie jaar met veel plezier. Ze verhuist als leerkracht elk jaar met de kinderen mee naar de volgende klas en leert ze hierdoor goed kennen.

===De Surinaamse Televisie Stichting===
Na drie jaar les te hebben gegeven, wordt Beyer benaderd door de Surinaamse Televisie Stichting om het nieuws te komen lezen. Dit gebeurt op het moment dat er in 1973 een algehele staking plaatsvindt in het land. Een bevriende filmmaker, die werkzaam is bij de voorlichtingsdienst van de overheid, vraagt Beyer het nieuws te lezen. De regering kan het zich niet permitteren dat ook de nieuwspresentatoren staken en Beyers vriend wordt gesommeerd het nieuws te gaan lezen. Hij wil de staking niet breken en stelt bovendien het nieuws niet goed te kunnen lezen. Beyer besluit haar vriend uit de brand te helpen en
neemt de taak op zich. Na de beëindiging van de staking komen de nieuwspresentatoren terug en gaat Beyer opnieuw aan de slag als onderwijzeres. Niet veel later wordt ze door de Surinaamse Televisie Stichting gevraagd vaker te komen lezen. Beyer doet dat eerst alleen in de weekenden. Als het schooljaar is afgelopen, stapt ze helemaal over naar de STVS.

In eerste instantie is Beyers taak enkel het lezen van de teksten. Ze komt anderhalf uur voor de uitzending binnen en bemoeit zich niet met de inhoud. Al vrij snel krijgt ze door dat dit geen goede werkwijze is. Ze is het vaak niet eens met het taalgebruik en maakt zich sterk voor inmenging van haar kant. Uiteindelijk groeit haar functie uit tot volwaardig redactielid. Ze schrijft zelf mee aan de teksten en is betrokken bij het samenstellen van nieuwsitems. Omdat de Surinaamse Televisie Stichting een overheidsinstelling is, wordt het nieuws vooral aangestuurd door de wensen van de overheid. Beyer heeft hier af en toe wel moeite mee en krijgt het voor elkaar dat de berichten niet meer eenzijdig zijn en niet meer in extenso meegaan in het bulletin.

In 1980 verandert de situatie aanzienlijk. Er vindt een staatsgreep plaats. Een grimmige tijd breekt aan in het land én op de redactie van het nieuwsprogramma. De dag van de coup heeft Beyer dienst. Zes militairen komen in uniform en bewapend naar de redactie met de mededeling dat zij het nieuws gaan lezen die dag: “Ze wilde een verklaring voorlezen. Toen heb ik gezegd: oké heren, dan ga ik naar huis. Maar eenmaal thuis schrok ik me een hoedje. Want daar zaten ze dan, achter het bureau waar ik normaal gesproken zat, met hun uzi’s richting het publiek gericht.” Vanaf de volgende dag krijgt de nieuwsredactie te maken met een censor die controleert wat er geschreven en gezegd wordt: “Als wij iets tikten wat hen niet beviel dan werd soms het geweer op je schouder gelegd. Dan voelde je dat staal en riepen ze: dat kan niet hè!”. Na een tijdje besluit Beyer dat ze het binnenlandse nieuws niet meer wil voorlezen. Inhoudelijk klopt het niet meer en ze wil niet langer haar gezicht en naam aan dat nieuws verbinden. Beyer verdwijnt naar de achtergrond en leest alleen nog het buitenlandse nieuws.

===Terug naar Nederland===
In 1982, direct na de decembermoorden, vertrekt Beyer samen met haar dochter naar Nederland. Haar zoon gaat dan al in Nederland naar school. Aanvankelijk is ze niet van plan in Nederland te gaan wonen, maar ze weet wel dat ze niet meer in Suriname kan werken: “Zoveel mensen dood in zo’n kleine gemeenschap. En allemaal mensen die ik heel goed heb gekend”. Wat bedoeld is als bezinningsperiode resulteert in een veel langer verblijf in Nederland. Vlak na haar aankomst wordt ze gebeld door [[Radio Nederland Wereldomroep]] of ze daar wil komen werken: “Daar heb ik lang over na moeten denken, want als je ging werken bij de Wereldomroep kon je niet meer terug naar Suriname. De Wereldomroep was daar wat [[Radio Oranje]] was tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er werd in het geheim naar geluisterd om de censuur te omzeilen, het was absoluut taboe.”

Ze neemt de baan bij de Wereldomroep aan en wordt in Suriname al snel als ‘de stem van het verraad’ bestempeld en een terugkeer lijkt uitgesloten. Bij de Wereldomroep gaat ze programma’s maken die gericht zijn op Suriname. Dit blijft ze doen tot 2008. Direct na terugkeer in Nederland hoort ze instemmend de nationale discussie aan dat de media halverwege die jaren tachtig geen goede afspiegeling vormen van de Nederlandse samenleving: “Er werd geroepen: er moet een zwarte Emmer komen”, doelende op nieuwslezer [[Fred Emmer]]. Beyer is het wel eens met dit standpunt maar voert geen campagne voor zichzelf: “Ik had helemaal niet de ambitie om weer voor televisie te gaan werken. Ik schreef in die tijd ook veel en ik vond het werk bij de radio wel best.”

===Het NOS Journaal===
Wanneer Emmer in 1985 daadwerkelijk vertrekt bij het ''[[NOS Journaal|Journaal]]'', wordt er gezocht naar een vervanger. Op voorspraak van de toenmalige hoofdredacteur wordt er gezocht naar een nieuwslezer met kleur en gezien Beyers ervaring in Suriname, wordt ze door het ''Journaal'' benaderd. Eenmaal aangenomen ervaart Beyer het ''NOS Journaal'' als een paradijs, vergeleken bij het Surinaamse televisiejournaal. Daar heeft ze alles zelf moeten doen, hier hoeft dat niet. De journalistieke vaardigheden heeft ze al onder de knie: “Ik hoefde het vak als zodanig niet meer te leren, maar ik moest wel leren omgaan met een andere mores. Bijvoorbeeld dat mensen toen ze mij op televisie zagen, dachten: nou, nou, moet dat nou?”

Bij het ''NOS Journaal'' is het zaak om op de hoogte te blijven van het nieuws en de achtergronden ervan. Ongeveer de helft van haar periode bij het Journaal is ze naast nieuwspresentator ook bureauredacteur. Beyer prijst deze manier van werken omdat je je dan breder ontwikkelt, maar rooster-technisch kan het soms lastig zijn.

===Theater===
Na drieëntwintig jaar ''NOS Journaal'' vindt Noraly Beyer het tijd voor iets anders. Tijdens haar loopbaan bij de [[NOS]] komt ze steeds vaker in aanraking met het theater. Zo wordt ze gevraagd voor de rol van rechter in ''Ajax'' en nieuwslezeres in ''De hemel boven Berlijn''. Ze wordt daarvoor drie maanden uitgeleend door het ''Journaal''. Wanneer ze eind 2008 door het Noord Nederlands Toneel wordt gevraagd de rol van het Griekse koor in het stuk ''Medea'' te vertolken, besluit ze zich niet weer te laten uitlenen, maar zich volledig op het theater te richten. Op 30 december 2008 presenteert ze haar laatste ''NOS Journaal''. Na haar rol in ''Medea'' doet Beyer vooral research voor het Noord Nederlands Toneel. Voorafgaand aan een nieuw stuk duikt ze in het onderwerp om de theatermakers te adviseren.

===Later werk===
In een interview in ''Margriet'' haalt ze de woorden aan van dokter Samuel Levie, 'Als je overal ja op zegt, wordt je leven een stuk leuker', haar motto. Dus Beyer blijft actief en doet veel uiteenlopende dingen. Enkele voorbeelden. In 2018 vervult ze de rol van verteller bij de achtste editie van ''[[The passion]]'', die dat jaar in Amsterdam-Zuidoost plaats vindt. In 2022 maakt ze met documentairemaakster [[Ida Does]] een documentaire over de Decembermoorden. Beyer neemt hiertoe zelf het initiatief. De documentaire heeft het strafdossier als basis en laat getuigen aan het woord over de moorden en de martelingen die eraan voorafgingen.
In 2023 is ze te zien als actrice in ''[[NOOD]]'', waarin ze een vrouw met dementie speelt. [[Joost Prinsen]], in het echte leven haar partner, speelt de echtgenoot van Beyer. Ook speelt ze in 2025 mee in een aantal afleveringen van de populaire dramaserie ''[[Oogappels]]''.
Onderwijl is Beyer columniste bij het tijdschrift ''Margriet'' en zit ze in diverse commissies en jury's. Zo heeft ze zitting in de 'klankbordgroep' die met De Nederlandsche Bank gaat reflecteren op het slavernijverleden.

===Onderscheidingen===
* 2009 - Cosmic Award
* 2011 - Ridder in de Orde van Oranje Nassau

===Publicaties===

* ''De Antillen en ik'' (2008) - co-auteur

* ''Suriname en ik'' (2010) - co-auteur en redacteur met [[John Leerdam]].

[[Category:Televisienieuws|Beyer, Noraly]] [[Category:personen|Beyer, Noraly]] [[Category:Nieuwspresentator|Beyer, Noraly]] [[Category:Presentator |Beyer, Noraly]]

Trivia: De Stratemakeropzeeshow

2026-03-17T10:13:57Z

Kimenaig:

* [[Aart Staartjes]] noemt het maken van ''[[De Stratemakeropzeeshow]]'' de leukste en meest inspirerende tijd uit zijn carrière. Het programma vindt hij 'eigenlijk het meest uitdagende programma, we maakten iets totaal nieuws. Bij heel veel dingen deden we maar wat, er was geen tijd om erover na te denken. Er moest in hoog tempo worden gewerkt. De programma's in de jaren zeventig waren absoluut heel onpedagogisch en dat kan ook heel bevrijdend zijn. We gingen dwars tegen alle leer- en schoolwetten in. We waren een stel kwajongens bij elkaar.' ''(Bron: Broadcast Magazine 214, 4 februari 2005)''

[[De Stratemakeropzeeshow|Terug naar het programma]]

De Stratemakeropzeeshow

2026-03-17T10:13:17Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972 - 1974
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=stratemakeropzeeshow Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:kinderprogramma|Kinderprogramma]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| lengte = 8'00"
| gallery = [[Gallery: Stratemakeropzeeshow|Gallery]]
| trivia = [[Trivia: De Stratemakeropzeeshow|Trivia]]
| medium = Televisie
| externe_info =
}}

[[Afbeelding:Stratemakeropzeeshow_logo_de.jpg]] [[Afbeelding:Stratemakeropzeeshow_logo.jpg]]

[[Afbeelding:Stratemakeropzeeshow_logo2.jpg]]
[[Afbeelding:Stratemakeropzeeshow.jpg]]

===Beschrijving===
Kinderprogramma met [[Aart Staartjes]] als de stratenmaker, [[Wieteke van Dort]] als de deftige dame en [[Joost Prinsen]] als Erik Engerd. Tegendraadse sketches met de Stratemaker, de Deftige dame en Erik Engerd. De omgekeerde wereld, waarin kinderen thuis de baas zijn en waarin je hoogleraar kunt worden in de weetnietkunde. Met scheldwoorden en vieze woorden, maar ook grappige of aandoenlijke liedjes en sketches. Favoriet bij kinderen, hoewel sommigen er van hun ouders niet naar mochten kijken. [[Henk van der Meijden]] schrijft erover in ''De Telegraaf'': ''VARA leert jeugd schuttingtaal!'' .

Het idee voor de ''Stratemakeropzeeshow'' ontstaat in 1972, als de VARA Aart Staartjes benadert voor een nieuw kinderprogramma. Die stelt een team samen met Wieteke van Dort, bekend van ''[[Oebele]]'', en met Joost Prinsen, die hij toevallig ontmoet in de kantine van de studio. Het is het begin van een lange en vruchtbare samenwerking. Ze maken samen ''[[J.J. de Bom voorheen de Kindervriend]]'' en zijn te zien in de sketches van'' [[Het Klokhuis]]''. Wie aan dit trio denkt, denkt aan kinderprogramma's.

===Makers===

Samenstelling, regie [[Frans Boelen]], [[Aart Staartjes]]

Productie [[Mieps Suurhof]]

Tekst, liedjes [[Jan Riem]], [[Hendrik Blaak]], [[Hans Dorrestijn]], [[Ries Moonen]], [[Jan Riem]], [[Willem Willmink]], [[Karel Eykman]], [[Ida Ynema]]

Muziek [[Harry Bannink]]

Arrangementen en muzikale leiding Harry Bannink, [[Herman Schoonderwalt]]

Dekorontwerp [[Jaap Binnerts]]

Kostuum adviezen [[Marga Langeweg]]

Grafisch ontwerp [[Frans Lasès]]

[[VARA]]

===Cast===

Deftige dame - [[Wieteke van Dort]]

Erik Engerd - [[Joost Prinsen]]

Stratemaker - [[Aart Staartjes]]
----
[[Category:Kinderprogramma |Stratemakeropzeeshow, De]]

[[Category: 1970-1979 |Stratemakeropzeeshow, De]]

[[Category: Productielijst S|Stratemakeropzeeshow, De]]

Joost Prinsen

2026-03-17T10:09:05Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = 73712D-37_pos.png‎
| naam = Joseph Jules Thomas Prinsen
| geboorte_datum = 9 juni 1942
| geboorte_plaats = Vught
| overlijden_datum = 3 november 2025
| overlijden_plaats = Amsterdam
| functies = [[:Category:Acteur | acteur]], [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Presentator | presentator]], docent, [[:Category:Zanger | zanger]]
| bekend_van = ''[[De Stratemakeropzeeshow]]'', ''[[J.J. de Bom voorheen de Kindervriend]]'', ''[[Het Klokhuis]]'', ''[[Met het mes op tafel]]'', ''[[Maandag Prinsjesdag]]''
| periode_actief = 1969-2025
| werkt_samen_met = [[Wieteke van Dort]], [[Aart Staartjes]]
| trivia =
| gallery = [[:Gallery: Joost Prinsen|Gallery]]
| externe_info = [http://theaterencyclopedie.nl/wiki/Joost_Prinsen Theaterencyclopedie]
| onderschrift = Joost Prinsen
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Joost_Prinsen Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Joost Prinsen]]
| catalogus = [[Joost Prinsen in de media]]
}}

'''Acteur en presentator Joost Prinsen wordt bij het grote publiek bekend als Erik Engerd (uit de ''Stratemakeropzeeshow'') en later als presentator van de quiz ''Met het mes op tafel''.'''

====Toneel====
Joost Prinsen doorloopt in negen jaar het Gymnasium Alfa in Weert (kostschool) en Den Bosch. Op zijn elfde kiest hij voor het toneel met in het achterhoofd: "als het niet lukt word ik journalist". Uiteindelijk studeert hij toch eerst twee jaar Rechten. Toneelspelen keert echter weer snel terug als hij in militaire dienst moet. Tijdens zijn diensttijd start hij een soldatenrevue, waarmee hij een tournee langs de kazernes maakt.

Na zijn diensttijd, in 1965, gaat hij naar de Toneelschool in Amsterdam. Hij verwacht geen groot acteur te worden, maar wil in de voetsporen van [[Wim Kan]] treden. In 1969 slaagt hij voor zijn eindexamen. Na zijn opleiding wordt hij door [[Wim Sonneveld]] geëngageerd voor de musical ''De kleine parade''. Hij kent een matige start; Prinsen is (nog) niet goed genoeg voor het gevraagde niveau. Zijn streven is een beter acteur te worden. Vervolgens speelt hij bij verschillende gezelschappen. Hij staat op het toneel met grote namen als [[Guus Hermus]], [[Ank van der Moer]] en [[Ellen Vogel]]. Later regisseert hij stukken (o.a. bij Globe) en speelt hij lange tijd bij het Rotterdamse Ro Theater.

Daarnaast is hij docent aan de Kleinkunst Academie. Zijn boodschap aan de studenten: "houd je kop erbij" want toneelspelen is nadenken. En hij blijft zelf spelen in het theater. Hij is vol lof over de regisseurs Ton Lutz en Koos Terpstra, die hem daadwerkelijk beter hebben leren acteren.

Het hoofd van Prinsen zit vol toneelteksten die hij gevraagd en ongevraagd reciteert.

====Televisie====
Prinsen maakt zijn debuut op de televisie in de [[VARA]]-serie ''[[Hadimassa]]'' in 1969, waar hij de aangever van [[Ton van Duinhoven]] is. Prinsen wordt bij het grote publiek echter voornamelijk bekend als Erik Engerd uit de ''[[Stratemakeropzeeshow]]''. Dit kinderprogramma met [[Wieteke van Dort]] (de Deftige Dame) en [[Aart Staartjes]] (de Straat) heeft een grote kijkdichtheid. De rol van Erik Engerd zal Prinsen zijn leven lang worden nagedragen.

Vervolgens is hij te zien in het succesvolle kinderprogramma ''[[J.J. de Bom voorheen de Kindervriend]]''. Prinsen speelt hierin Jan J. de Bom, de wat tobberige eigenaar van een speelgoedwinkel, die voorheen 'De Kindervriend' heette.

Via de [[TROS]] en de [[NCRV]] in de jaren 80 komt hij uiteindelijk bij de [[NPS]]. Hier speelt hij sketches in ''[[Het klokhuis]]'' en hij maakt er vanaf 1997 onder andere het bekende programma ''[[Met het mes op tafel]]''. Hij is er zowel de bedenker als de presentator van. Prinsen presenteert het programma met een losse, geheel eigen stijl. Hij zingt regelmatig een stukje, ook al is hij minder vast van stem dan in zijn beginjaren.

In de zomer van 2003 volgt de door hem zelfbedachte talkshow ''[[Maandag Prinsjesdag]]'' met gasten, een quiz en natuurlijk muziek, dat in 2004 als ''[[Vrijdag Prinsjesnacht]]'' wordt uitgezonden. Elke aflevering begint met een gedicht.

====Radio====
Naast zijn werk voor de televisie heeft Joost Prinsen meerdere malen uitstapjes gemaakt naar de radio. Zo werkt hij onder meer mee aan het programma ''[[Boemerang]]'' en is hij te horen in vele hoorspelen. Hij doet de introductie van de gast van het programma ''[[Kunststof]]''.

====Het slot van zijn carrière====
Na zijn pensionering wordt Joost Prinsen regelmatig gevraagd als gast in talkshows en andere televisieprogramma's. Wanneer hij te gast is in een talkshow, gebeurt het steeds vaker dat hij een gedicht voordraagt. Bij zijn voordracht van [[Willem Wilmink| Willem Wilminks]] gedicht 'Ben Ali Libi, de goochelaar' krijgen veel kijkers een brok in de keel. Het leidt ertoe dat Prinsen in 2021 in het programma ''[[Matthijs gaat door]]'' zijn eigen poëzierubriek krijgt, 'Hotel Prinsen', waarin hij per keer een gedicht voordraagt. Zo speelt Prinsen een rol in de popularisering van poëzie.

Als gast in ''[[Sterren op het doek]]'' kijkt Prinsen in 2012 terug op zijn carrière en stelt: "Als ik nu 18 zou zijn, was het eerste wat ik deed naar de Toneelschool gaan om me aan te melden". Het toneel heeft hem alles gebracht. Dat je iedere rol, iedere repetitieperiode, ieder stuk weer opnieuw moet beginnen, dat vindt hij mooi.

Prinsen bouwt zijn carrière langzaam af. In 2021 neemt hij afscheid van zijn vragenrubriek ''Joost mag het weten'' in het 'AD'. Hij ervaarde de druk als te hoog. In 2022 keert hij toch nog terug, maar dan met ''Joost weet het''. Minder vaak, dus minder druk.

In 2020 overlijdt zijn vrouw Emma. Het rouwproces en hoe hij met het gemis omgaat, beschrijft hij in 'Na Emma' (2021).

Hij krijgt een relatie met oud-nieuwslezeres [[Noraly Beyer]]. Ze spelen zelfs samen in de televisieserie ''[[Nood]]'' (2023).

In 2024 wordt bekend dat de kanker waarmee Prinsen al jaren kampt, toch uitgezaaid is.

====Prijzen en onderscheidingen====

De Nipkowschijf voor ''J.J. de Bom v/h de kindervriend'' (1979).

De Edison voor ''J.J. de Bom v/h de kindervriend'' (1982).

Officier in de Orde van Oranje-Nassau (2004).

[[Category:personen|Prinsen, Joost]] [[Category:Acteur |Prinsen, Joost]] [[Category:Regisseur |Prinsen, Joost]] [[Category:Presentator |Prinsen, Joost]] [[Category:Zanger |Prinsen, Joost]]

Viola Holt

2026-03-12T12:31:13Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001018268 001 con.png
| naam = Viola Holt - van Emmenes
| geboorte_datum = 5 augustus 1949
| geboorte_plaats = Den Haag
| overlijden_datum = 6 november 2025
| overlijden_plaats = Muiderberg
| functies = [[:Category:Omroeper | omroeper]], [[:Category:Presentator | presentator]], [[:Category:Programmamaker | programmamaker]]
| bekend_van = ''[[5 uur show]]''
| periode_actief = 1968-2021
| werkt_samen_met = [[Aart Gisolf]], [[Tom Mulder]], [[Catherine Keyl]]
| trivia = Viola Holt is getrouwd geweest met parlementair verslaggever Henk Enkelaar.
| gallery = [[:gallery:Viola Holt|Gallery]]
| externe_info =
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Viola_Holt Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| onderschrift = Viola Holt
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Viola Holt]]
| catalogus = [[Viola Holt in de media]]
}}

'''Een eigenzinnig vrouw met een lange staat van dienst'''

===Inleiding===

Viola Holt (geboren Van Emmenes) is een vakvrouw, gepokt en gemazeld door haar lange carrière. Ze begint in 1968 bij de omroep en heeft voor verschillende omroepen gewerkt. Het meest bekend is ze geworden met de ''[[5 uur show]]'' bij [[RTL4]] in de jaren negentig.
Ze is tevens een eigenzinnige vrouw. Dat getuigt het feit dat ze vijf tatoeages op haar lichaam laat aanbrengen: een rozenstruik op haar bovenarm, een schildpad, een adelaar en een vlinder. De symbolen zeggen vooral iets over haar spirituele kant. In 1984 laat het tijdschrift ''Playboy'' door topfotograaf Paul Huf een fraaie naaktreportage van Van Emmenes verzorgen. Deze fotoreportage, die begeleid wordt door haar eigen korte verhaal ''de prins in de sauna'' is nog steeds de best verkochte ''Playboy'' aller tijden.

===Opleiding en vroege omroepcarrière===

Na de Johanna Westermanschool (een chique meisjesschool), bezoekt Van Emmenes achtereenvolgens een jaar huishoudschool, de MMS Schoevers (stenotypen) en een opleiding Rethorica. Vervolgens opent ze een oosterse boetiek op de boulevard in Scheveningen.

In 1968 komt ze als zeventienjarige in contact met de [[AVRO]] en werkt gedurende 8 maanden als omroepster. Vervolgens werkt ze kort als presentatrice. Eerst bij de AVRO voor ''[[Europa op de jonge toer]]'', daarna nog een programma voor de [[VPRO]]. Na deze korte flirt met televisie gaat ze aan de slag als assistent-manager bij een uitzendbureau.

Van Emmenes blijft niet lang weg bij de televisie. In 1969 keert ze terug bij de omroep en werkt tot 1981 bij de [[NOS]] als omroepster. In de tussentijd presenteert ze verschillende programma's zoals de NOS-filmrubriek ''[[Première]]''. Tevens verzorgt ze het commentaar bij het ''[[Nationaal Songfestival]]''. Intussen is Van Emmenes ook te horen op de radio met het programma ''[[Horizon]]''.

In 1981 komt een eind aan de twaalfjarige verbintenis met de NOS. Midden in een scheiding gewikkeld volgt ontslag, omdat ze een omroepbeurt vergeet. Na de NOS-periode vindt Van Emmenes werk bij de [[TROS]]. Voor de TROS werkt ze aan uiteenlopende programma's. Ook heeft ze kleine rolletjes in programma's van andere omroepen. Zo speelt ze als figurant bij Van Kooten en de Bie in een aflevering van het ''[[Het Simplisties Verbond]]''.

===Succes bij RTL===

Eind jaren tachtig lijkt haar loopbaan als presentatrice ten einde; ze werkt twee jaar als film- en programma-inkoopster bij de firma Strengholt. Als de nieuwe commerciële zender [[RTL-Véronique]] haar bekende gezichten presenteert blijkt echter dat Van Emmenes er tussen zit. Het eerste programma dat zij voor Véronique presenteert ''[[TV Romantica]]'' wordt geen succes. Het middag magazine de ''[[5 uur show]]'' wel. Vanaf 1990 wordt ze bekend als Viola Holt.

In 1993 doet de [[AVRO]] een poging om Holt over te halen om ''[[AVRO's Service Salon]]'' te gaan presenteren. Ondanks een aanlokkelijk aanbod, waarbij ook sprake is van grote amusementsprogramma's, besluit ze toch bij RTL te blijven en haar contract uit te dienen.

Tot en met 2000 blijft Holt werkzaam voor RTL. Haar laatste programma voor RTL is ''[[Spott]]'' en de opnames hiervoor zitten haar niet mee. Bij de eerste uitzending laat de techniek het afweten. Het vijftig minuten durende middagprogramma begint vanwege een stroomstoring tien minuten te laat. Enkele dagen later struikelt Holt over een rooster en is genoodzaakt de volgende afleveringen vanuit een rolstoel te presenteren. De kritieken in de pers zijn vernietigend, op 27 oktober 2000 is de laatste uitzending.

===Leven na RTL===

Vervolgens woont Holt vijf jaar in Mexico. Samen met haar man is ze eigenaar van het Indonesisch restaurant Tokoloko in Puerto Vallarta. Ze studeert er de oude Chinese harmonievorm Feng-Shui en haalt haar eerste en tweede graad in Reiki. Verder is ze zeer actief met schilderen en zeefdrukken. De schilderijen zijn vaak non-figuratief. De eerste serie zeefdrukken, bijvoorbeeld van de dierenriem, daarentegen hebben wel een voorstelling.

Ze is als bekende Nederlander regelmatig onderwerp van gesprek. Zo speelt [[Paul de Leeuw]] in ''[[Laat de leeuw]]'' het ‘Viola Holt maar lekker mee spel’. Via de telefoon moeten kandidaten foto's van Holt op chronologische volgorde zetten. Presentator [[Eddy Zoëy]] reikt haar een bloemetje uit, in het kader van goedmaker voor personen die [[Bart de Graaff]] beledigd heeft. Holt weigert de aangeboden bos. In de Nederlandse roddelpers wordt menig artikel aan de veelbesproken presentatrice gewijd.

In mei 2003 is ze weer terug in Nederland en ze werkt als PR-medewerkster voor Hannah Cosmetics, een schoonheidskliniek van haar vriendin Hakze, in Amersfoort. Ook wil ze terug op de buis. Eind 2004 hoopt Holt haar rentree op de Nederlandse televisie te maken. De plannen zijn om samen met [[Eddy Keur]] een koffieprogramma te presenteren op [[Net5]]. In de tussentijd wordt ze uitgenodigd om deel te nemen aan ''[[Bobo's in the bush]]'' als vervangster van [[Patty Brard]]. Dit is helaas voor Holt haar enige come-back moment in 2005. In februari 2005 wordt gemeld, dat het aangekondigde koffieprogramma definitief van de baan is.

In 2007 is ze echter weer terug: iedere dinsdag en vrijdag presenteert ze het live programma ''[[Nieuws uit Holland]]'' op [[RNN7]]. Bij RNN7 voelt ze zich gewaardeerd en op haar plaats.

===Prijzen en onderscheidingen===

De TROS TV infotainment Ster voor de ''5 uur Show'' (1992).

De TROS TV personality Ster van het televisiepubliek (1992).

"De vergulde nachtspiegel" (1996).

[[Category:personen|Holt,Viola]] [[Category:Omroeper |Holt,Viola]] [[Category:Presentator |Holt,Viola]] [[Category:Programmamaker |Holt, Viola]]

Huilend beton

2026-03-12T12:10:35Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1983
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Huilend%20beton Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category:Satire|Satire]]
| decennia = [[:Category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 72'43"
| medium = televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:HuilendBeton(1984).jpg|Huilend beton]]

 
===Beschrijving===

Zwarte komedie van de Haagse videogroep Meatball, een satire op het welzijnswerk en op politici. Alle dialogen zijn geïmproviseerd.

===Makers===

Produktie, art-direktie, scenarioredactie, camera, licht, geluid, videotechniek, mixage, montage, regie:
Meatball: [[Jan Blom]], [[Rien Hagen]], [[Han Ing Lim]], [[Olga Uitvlugt]], [[Martin Uitvlugt]], [[Cesar Messemaker]]

Scenario [[Hans Hersbach]], [[Chris Kwant]], [[Stef de Niet]], Meatball

Algemene assistentie [[Gerard Holthuis]], [[Olivier Koning]], [[Maarten Okkersen]], [[Rolf Pollen]]

Productie assistentie [[Lucia de Jong]], [[Kees van Wijk]]

Script [[Ilse Verduijn]]

Stills/continuiteit [[Karen Kommer]]

Grafische ontwerpen [[Menno de Boer]], [[Ronald Cools]], [[Rob Luca]]

Typografie titels [[Rudo Hartman]]

Settdressing [[Anja Korteweg]], Meatball

Muziek [[Meike Touw]]

Zang [[Meike Touw]], [[Josee van Iersel]]

Kleding [[Hanneke Haarman]]

Productieleiding [[André Kraan]]

Lied: ''Den Haag, ik lust je rauw'' en ''Huilend Beton'': [[Aad van Rijn]] (tekst), [[Chris Kwant]] (zang), [[Mark Boon]] (gitaar) en [[Stef de Niet]] (sax)

===Cast===

Maatschappelijk werkster - [[Lonieke Casteleijn]]

Priester/werhouder - [[Wim van Denzen]]

Buurtwerker - [[Hans Herscbach]]

Beleidsambtenaar - [[Marijke Hilhorst]]

Wethouder van Sociale Zaken - [[Flip de Kam]]

Radiopiraat - [[Chris Kwant]]

Teamleider SOHO - [[Stef de Niet]]

Opstandige vrouw - [[Sien Visser]]

Teamleden SOHO - [[Ceciel Brand]], [[Gerard Holthuis]], [[Fred Meerhof]], [[Nel Nijhof]]

Burgemeester [[Saskia Noorman-Den Uyl]]

Wethouders - [[Yvonne van Baarle]], [[Cees List]], [[Fred Wellner]]

Gemeentescretaris [[Henny van Toor]]

Hoofd voorlichting - [[Ton Haak]]

Voolichter - [[Martin Uitvlugt]]

Bodyguard - [[Hans de Bruin]]

Portier Huize Irene - [[Fred Smits]]

Chauffeur - [[Ruud van Joolen]]

Secretaresse - [[Denny Pareira]]

Makelaar - [[Paul Nieuwenhuis]]

Het uitgezette Gezin - [[Corrie Bogers]], [[Natasja Bogers]], [[Manuela Bogers]]

Deurwaarder - [[Aad Kosto]]

Politieman - [[Ad Nielen]]

Telefooncelbewoner - [[Max Mollinger]]

TV-presentatrice - [[Viola Holt| Viola van Emmenes]]

Supervisor - [[Vinsent van der Kraan]]

Gemeentereiniging - [[Betty Kammerbeek]], [[Bart Kommers]], [[Ben Braam]]

----
[[Category:satire]]

[[Category: 1980-1989]]

[[category: Productielijst H]]

Huilend beton

2026-03-12T12:08:58Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1983
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Huilend%20beton Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category:Satire|Satire]]
| decennia = [[:Category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 72'43"
| medium = televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:HuilendBeton(1984).jpg|Huilend beton]]

 
===Beschrijving===

Zwarte komedie van de Haagse videogroep Meatball, een satire op het welzijnswerk en op politici. Alle dialogen zijn geïmproviseerd.

===Makers===

Produktie, art-direktie, scenarioredactie, camera, licht, geluid, videotechniek, mixage, montage, regie:
Meatball: [[Jan Blom]], [[Rien Hagen]], [[Han Ing Lim]], [[Olga Uitvlugt]], [[Martin Uitvlugt]], [[Cesar Messemaker]]

Scenario [[Hans Hersbach]], [[Chris Kwant]], [[Stef de Niet]], Meatball

Algemene assistentie [[Gerard Holthuis]], [[Olivier Koning]], [[Maarten Okkersen]], [[Rolf Pollen]]

Productie assistentie [[Lucia de Jong]], [[Kees van Wijk]]

Script [[Ilse Verduijn]]

Stills/continuiteit [[Karen Kommer]]

Grafische ontwerpen [[Menno de Boer]], [[Ronald Cools]], [[Rob Luca]]

Typografie titels [[Rudo Hartman]]

Settdressing [[Anja Korteweg]], Meatball

Muziek [[Meike Touw]]

Zang [[Meike Touw]], [[Josee van Iersel]]

Kleding [[Hanneke Haarman]]

Productieleiding [[André Kraan]]

===Cast===

Maatschappelijk werkster - [[Lonieke Casteleijn]]

Priester/werhouder - [[Wim van Denzen]]

Buurtwerker - [[Hans Herscbach]]

Beleidsambtenaar - [[Marijke Hilhorst]]

Wethouder van Sociale Zaken - [[Flip de Kam]]

Radiopiraat - [[Chris Kwant]]

Teamleider SOHO - [[Stef de Niet]]

Opstandige vrouw - [[Sien Visser]]

Teamleden SOHO - [[Ceciel Brand]], [[Gerard Holthuis]], [[Fred Meerhof]], [[Nel Nijhof]]

Burgemeester [[Saskia Noorman-Den Uyl]]

Wethouders - [[Yvonne van Baarle]], [[Cees List]], [[Fred Wellner]]

Gemeentescretaris [[Henny van Toor]]

Hoofd voorlichting - [[Ton Haak]]

Voolichter - [[Martin Uitvlugt]]

Bodyguard - [[Hans de Bruin]]

Portier Huize Irene - [[Fred Smits]]

Chauffeur - [[Ruud van Joolen]]

Secretaresse - [[Denny Pareira]]

Makelaar - [[Paul Nieuwenhuis]]

Het uitgezette Gezin - [[Corrie Bogers]], [[Natasja Bogers]], [[Manuela Bogers]]

Deurwaarder - [[Aad Kosto]]

Politieman - [[Ad Nielen]]

Telefooncelbewoner - [[Max Mollinger]]

TV-presentatrice - [[Viola Holt| Viola van Emmenes]]

Supervisor - [[Vinsent van der Kraan]]

Gemeentereiniging - [[Betty Kammerbeek]], [[Bart Kommers]], [[Ben Braam]]

----
[[Category:satire]]

[[Category: 1980-1989]]

[[category: Productielijst H]]

Huilend beton

2026-03-12T12:08:37Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1983
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Huilend%20beton Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category:Satire|Satire]]
| decennia = [[:Category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 72'43"
| medium = televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:HuilendBeton(1984).jpg|Huilend beton]]

 
===Beschrijving===

Zwarte komedie van de Haagse videogroep Meatball, een satire op het welzijnswerk en op politici. Alle dialogen zijn geïmproviseerd.

===Makers===

Produktie, art-direktie, scenarioredactie, camera, licht, geluid, videotechniek, mixage, montage, regie:
Meatball: [[Jan Blom]], [[Rien Hagen]], [[Han Ing Lim]], [[Olga Uitvlugt]], [[Cesar Messemaker]]

Scenario [[Hans Hersbach]], [[Chris Kwant]], [[Stef de Niet]], Meatball

Algemene assistentie [[Gerard Holthuis]], [[Olivier Koning]], [[Maarten Okkersen]], [[Rolf Pollen]]

Productie assistentie [[Lucia de Jong]], [[Kees van Wijk]]

Script [[Ilse Verduijn]]

Stills/continuiteit [[Karen Kommer]]

Grafische ontwerpen [[Menno de Boer]], [[Ronald Cools]], [[Rob Luca]]

Typografie titels [[Rudo Hartman]]

Settdressing [[Anja Korteweg]], Meatball

Muziek [[Meike Touw]]

Zang [[Meike Touw]], [[Josee van Iersel]]

Kleding [[Hanneke Haarman]]

Productieleiding [[André Kraan]]

===Cast===

Maatschappelijk werkster - [[Lonieke Casteleijn]]

Priester/werhouder - [[Wim van Denzen]]

Buurtwerker - [[Hans Herscbach]]

Beleidsambtenaar - [[Marijke Hilhorst]]

Wethouder van Sociale Zaken - [[Flip de Kam]]

Radiopiraat - [[Chris Kwant]]

Teamleider SOHO - [[Stef de Niet]]

Opstandige vrouw - [[Sien Visser]]

Teamleden SOHO - [[Ceciel Brand]], [[Gerard Holthuis]], [[Fred Meerhof]], [[Nel Nijhof]]

Burgemeester [[Saskia Noorman-Den Uyl]]

Wethouders - [[Yvonne van Baarle]], [[Cees List]], [[Fred Wellner]]

Gemeentescretaris [[Henny van Toor]]

Hoofd voorlichting - [[Ton Haak]]

Voolichter - [[Martin Uitvlugt]]

Bodyguard - [[Hans de Bruin]]

Portier Huize Irene - [[Fred Smits]]

Chauffeur - [[Ruud van Joolen]]

Secretaresse - [[Denny Pareira]]

Makelaar - [[Paul Nieuwenhuis]]

Het uitgezette Gezin - [[Corrie Bogers]], [[Natasja Bogers]], [[Manuela Bogers]]

Deurwaarder - [[Aad Kosto]]

Politieman - [[Ad Nielen]]

Telefooncelbewoner - [[Max Mollinger]]

TV-presentatrice - [[Viola Holt| Viola van Emmenes]]

Supervisor - [[Vinsent van der Kraan]]

Gemeentereiniging - [[Betty Kammerbeek]], [[Bart Kommers]], [[Ben Braam]]

----
[[Category:satire]]

[[Category: 1980-1989]]

[[category: Productielijst H]]

Huilend beton

2026-03-12T12:06:39Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1983
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Huilend%20beton Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category:Satire|Satire]]
| decennia = [[:Category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 72'43"
| medium = televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:HuilendBeton(1984).jpg|Huilend beton]]

 
===Beschrijving===

Zwarte komedie van de Haagse videogroep Meatball, een satire op het welzijnswerk en op politici. Alle dialogen zijn geïmproviseerd.

===Makers===

Produktie, art-direktie, scenarioredactie, camera, licht, geluid, videotechniek, mixage, montage, regie:
Meatball: [[Jan Blom]], [[Rien Hagen]], [[Han Ing Lim]], [[Olga Uitvlugt]], [[Cesar Messemaker]]

Scenario [[Hans Hersbach]], [[Chris Kwant]], [[Stef de Niet]], Meatball

Algemene assistentie [[Gerard Holthuis]], [[Olivier Koning]], [[Maarten Okkersen]], [[Rolf Pollen]]

Productie assistentie [[Lucia de Jong]], [[Kees van Wijk]]

Script [[Ilse Verduijn]]

Stills/continuiteit [[Karen Kommer]]

Grafische ontwerpen [[Menno de Boer]], [[Ronald Cools]], [[Rob Luca]]

Typografie titels [[Rudo Hartman]]

Settdressing [[Anja Korteweg]]

Muziek [[Meike Touw]]

Zang [[Meike Touw]], [[Josee van Iersel]]

Kleding [[Hanneke Haarman]]

Productieleiding [[André Kraan]]

===Cast===

Maatschappelijk werkster - [[Lonieke Casteleijn]]

Priester/werhouder - [[Wim van Denzen]]

Buurtwerker - [[Hans Herscbach]]

Beleidsambtenaar - [[Marijke Hilhorst]]

Wethouder van Sociale Zaken - [[Flip de Kam]]

Radiopiraat - [[Chris Kwant]]

Teamleider SOHO - [[Stef de Niet]]

Opstandige vrouw - [[Sien Visser]]

Teamleden SOHO - [[Ceciel Brand]], [[Gerard Holthuis]], [[Fred Meerhof]], [[Nel Nijhof]]

Burgemeester [[Saskia Noorman-Den Uyl]]

Wethouders - [[Yvonne van Baarle]], [[Cees List]], [[Fred Wellner]]

Gemeentescretaris [[Henny van Toor]]

Hoofd voorlichting - [[Ton Haak]]

Voolichter - [[Martin Uitvlugt]]

Bodyguard - [[Hans de Bruin]]

Portier Huize Irene - [[Fred Smits]]

Chauffeur - [[Ruud van Joolen]]

Secretaresse - [[Denny Pareira]]

Makelaar - [[Paul Nieuwenhuis]]

Het uitgezette Gezin - [[Corrie Bogers]], [[Natasja Bogers]], [[Manuela Bogers]]

Deurwaarder - [[Aad Kosto]]

Politieman - [[Ad Nielen]]

Telefooncelbewoner - [[Max Mollinger]]

TV-presentatrice - [[Viola Holt| Viola van Emmenes]]

Supervisor - [[Vinsent van der Kraan]]

Gemeentereiniging - [[Betty Kammerbeek]], [[Bart Kommers]], [[Ben Braam]]

----
[[Category:satire]]

[[Category: 1980-1989]]

[[category: Productielijst H]]

Huilend beton

2026-03-12T12:05:33Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1983
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Huilend%20beton Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category:Satire|Satire]]
| decennia = [[:Category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 72'43"
| medium = televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:HuilendBeton(1984).jpg|Huilend beton]]

 
===Beschrijving===

Zwarte komedie van de Haagse videogroep Meatball, een satire op het welzijnswerk en op politici. Alle dialogen zijn geïmproviseerd.

===Makers===

Produktie, art-direktie, scenarioredactie, camera, licht, geluid, videotechniek, mixage, montage, regie:
Meatball: [[Jan Blom]], [[Rien Hagen]], [[Han Ing Lim]], [[Olga Uitvlugt]], [[Cesar Messemaker]]

Scenario [[Hans Hersbach]], [[Chris Kwant]], [[Stef de Niet]]

Algemene assistentie [[Gerard Holthuis]], [[Olivier Koning]], [[Maarten Okkersen]], [[Rolf Pollen]]

Productie assistentie [[Lucia de Jong]], [[Kees van Wijk]]

Script [[Ilse Verduijn]]

Stills/continuiteit [[Karen Kommer]]

Grafische ontwerpen [[Menno de Boer]], [[Ronald Cools]], [[Rob Luca]]

Typografie titels [[Rudo Hartman]]

Settdressing [[Anja Korteweg]]

Muziek [[Meike Touw]]

Zang [[Meike Touw]], [[Josee van Iersel]]

Kleding [[Hanneke Haarman]]

Productieleiding [[André Kraan]]

===Cast===

Maatschappelijk werkster - [[Lonieke Casteleijn]]

Priester/werhouder - [[Wim van Denzen]]

Buurtwerker - [[Hans Herscbach]]

Beleidsambtenaar - [[Marijke Hilhorst]]

Wethouder van Sociale Zaken - [[Flip de Kam]]

Radiopiraat - [[Chris Kwant]]

Teamleider SOHO - [[Stef de Niet]]

Opstandige vrouw - [[Sien Visser]]

Teamleden SOHO - [[Ceciel Brand]], [[Gerard Holthuis]], [[Fred Meerhof]], [[Nel Nijhof]]

Burgemeester [[Saskia Noorman-Den Uyl]]

Wethouders - [[Yvonne van Baarle]], [[Cees List]], [[Fred Wellner]]

Gemeentescretaris [[Henny van Toor]]

Hoofd voorlichting - [[Ton Haak]]

Voolichter - [[Martin Uitvlugt]]

Bodyguard - [[Hans de Bruin]]

Portier Huize Irene - [[Fred Smits]]

Chauffeur - [[Ruud van Joolen]]

Secretaresse - [[Denny Pareira]]

Makelaar - [[Paul Nieuwenhuis]]

Het uitgezette Gezin - [[Corrie Bogers]], [[Natasja Bogers]], [[Manuela Bogers]]

Deurwaarder - [[Aad Kosto]]

Politieman - [[Ad Nielen]]

Telefooncelbewoner - [[Max Mollinger]]

TV-presentatrice - [[Viola Holt| Viola van Emmenes]]

Supervisor - [[Vinsent van der Kraan]]

Gemeentereiniging - [[Betty Kammerbeek]], [[Bart Kommers]], [[Ben Braam]]

----
[[Category:satire]]

[[Category: 1980-1989]]

[[category: Productielijst H]]

Leni Couvée

2026-03-12T11:34:27Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001013290 011 con.jpg
| naam = Leni Couvée
| geboorte_datum = 8 november 1947
| geboorte_plaats = Amsterdam
| overlijden_datum = 9 maart 2026
| overlijden_plaats = Onbekend
| functies = [[:Category:Omroeper|Omroeper]], [[:Category:presentator|presentator]]
| bekend_van = [[NCRV]], ''[[U zij de glorie]]''
| periode_actief = 1973 - 1983
| werkt_samen_met =
| trivia = [[:Trivia: Leni Couvée|Trivia]]
| gallery = [[:Gallery: Leni Couvée|Gallery]]
| onderschrift = Leni Couvée in 1982
| externe_info =
| catalogus = [[Leni Couvée in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Leni Couvée]]
}}

Leni Couvée is geboren in Amsterdam en volgt daar de vierjarige Mulo. Het liefst wil ze naar de toneelschool maar daar is ze te jong voor dus gaat ze naar de middelbare meisjesschool (mms). Het accent ligt daar op culturele opvoeding met veel geschiedenis en talen. De literatuur van de talen is voor Couvée een grote openbaring. Tijdens deze opleiding merkt Couvée dat het toneel toch niks voor haar is. Haar nieuwe doel is het volgen van een studie Nederlands. Haar vader vindt dat niet zo’n goed idee en daarnaast heeft hij er eigenlijk geen geld voor. Couvée gaat op zoek naar een baan en terwijl ze dit doet is ze vrijwilliger bij de ziekenomroep van het Wilhelmina Gasthuis. Daar werken op dat moment [[Hans van Willigenburg]] en [[Diane van Hulst]] en ook leert ze daar haar man kennen. Ze maken programma’s en muziek voor de patiënten van het ziekenhuis. Dit vindt Couvée zo leuk dat radio haar nieuwe passie wordt.

Couvée vindt uiteindelijk werk als secretaresse bij [[Joop Geesink Producties]]. Nadat ze daar een test heeft gedaan mag ze ook spotjes gaan inspreken. Hiervoor krijgt ze elke keer een boekenbon. Dit is nogal oneerlijk omdat iemand anders er 300 gulden mee verdient. Na haar werk als secretaresse werkt ze mee aan een de film ''[[Because of the Cats]]'' van [[Fons Rademakers]]. Bij deze film, die op 52 verschillende locaties wordt opgenomen, werkt ze als productie assistent.

[[Diane van Hulst]], een vriendin van Couvée, werkt al enige tijd als omroepster bij de [[NCRV]] als ze daar een nieuwe omroep(st)er zoeken. Diane vraagt aan Couvée of zij dat niet zou willen doen omdat ze zo graag een leuke collega wil. Eigenlijk past de [[VPRO]] beter bij Couvée maar om misschien een ingang bij de radio te krijgen doet ze toch een screentest. Tot haar verrassing wordt ze uitgekozen. Ze zoeken een “woman next door” en vinden Couvée daar een voorbeeld van. Omdat er geen aparte begeleiding is voor nieuwe omroepsters helpt Diane haar met oefenen. Zo leert Couvée de kneepjes van het vak. Als ze op een formulier van de NCRV invult dat ze geen geloof aanhangt lijkt er een probleem te zijn, maar uiteindelijk maken ze er toch geen punt van en kan ze aan het werk. Couvée's eerste omroepbeurt is op een autoloze zondag die vanwege de oliecrisis wordt ingelast. Samen met Diane rijdt ze op een lege autoweg naar de studio.

Ze werkt uiteindelijk een decennium lang als omroepster bij de [[NCRV]]. Naast positieve ervaringen zoals de leuke samenwerking met regie en cameramensen zijn er ook tal van negatieve verhalen te vertellen. Couvée heeft altijd het gevoel gehad dat de omroepers er niet echt bij horen. Zo krijgen ze vaak de schuld als er iets niet goed gaat, zelfs als dit buiten hun macht ligt. De NCRV staat niet toe dat Couvée naast haar omroepwerk spotjes inspreekt. Als omroepster verdient Couvée niet veel. Om wat extra geld te verdienen doet ze het af en toe toch. Later verdient ze geld bij met haar bedrijf in kunstnijverheidproducenten en als secretaresse bij ''[[Hier en nu]]''.

Couvée’s ambitie om bij de radio te gaan werken komt bij de NCRV op een laag pitje te staan. Tijdens haar werkzaamheden voor ''Hier en nu'' komt ze er achter dat er een grote controverse is tussen radio en televisie. De mensen die bij de radio werken zijn meer introvert terwijl de mensen van de televisie juist extravert zijn. Dit botst nog wel eens. Daarnaast moet er bij de radio hard gewerkt worden terwijl het minder succes oplevert dan bij de televisie.

In 1980 presenteert ze ''[[Kerst in Christ Church]]'' en vanaf 1981 is ze de vaste presentatrice van het programma ''[[U zij de glorie]]''. In 1983 besluit ze hiermee te stoppen. Als kers op de taart mag ze voor haar laatste opnames naar Amerika. Wanneer ze terug is hoort ze dat ze als omroepster wordt ontslagen. De reden zou zijn dat ze het omroepen gaan veranderen maar dit is uiteindelijk niet gebeurd. Collega [[Lisette Hordijk]] heeft tot nog jaren daarna omgeroepen.

Vanaf 1983 is ze haar man gaan assisteren in zijn bedrijf dat gespecialiseerd is in het exporteren van textiel. Daarnaast krijgt ze in die tijd twee kinderen en samen met haar werk voor het bedrijf heeft ze het druk genoeg. In het bedrijf kan ze haar kennis toepassen van talen die ze op de mms met veel plezier heeft geleerd. Terugkijkend op haar omroeptijd heeft ze een leuke tijd gehad. Ze is zelfbewuster geworden en heeft geleerd beter voor zichzelf op te komen. Daarnaast heeft ze er goede vriendschappen aan overgehouden met Lisette Hordijk en Diane van Hulst. Ook de andere vrouwen die in haar tijd bij de omroepen werken ziet ze nog regelmatig terug bij de Media Meiden Club.

[[Category:Personen|Couvee, Leni]]
[[Category:Omroeper|Couvee, Leni]]
[[Category:presentator|Couvee, Leni]]

Jan Lenferink

2026-03-10T09:53:39Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001031847_001_con.png
| naam = Jan Lenferink
| geboorte_datum = 9 december 1945
| geboorte_plaats = Dalfsen
| overlijden_datum = 6 maart 2026
| overlijden_plaats = onbekend
| functies = [[:Category:Omroeper | omroeper]], [[:Category:Presentator | presentator]]
| bekend_van = ''[[RUR]]'', ''[[Lenferink!]]''
| periode_actief =
| werkt_samen_met =
| trivia =
| externe_info =
| onderschrift = Jan Lenferink
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Jan_Lenferink Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Jan Lenferink]]
| catalogus = [[Jan Lenferink in de media]]
}}

Jan Lenferink is met zijn brutale manier van presenteren, zijn kledij (een klassiek streepjesoverhemd) en het glas melk de verpersoonlijking van het ‘yuppentijdperk’ uit de jaren 80. Als presentator is hij spits, geestig en meestal boeiend. Ondanks dat hij soms last heeft van een lichte vorm van stotteren, komt hij uitstekend uit zijn woorden. De Amerikaanse presentatoren Dick Cavett en Johnny Carson zijn aanvankelijk zijn grote voorbeelden.

Lenferink wordt geboren in Dalfsen. Na de middelbare school studeert hij Nederlands en psychologie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Tijdens zijn studie is hij drie jaar eindredacteur van het Nijmeegse Universiteitsblad. Vervolgens staat hij enige jaren als leraar Nederlands voor de klas.

Al in 1967 zit hij in de redactie van het [[VARA]]-studentenmagazine ''[[Uilenspiegel]]'', dat wordt samengesteld door [[Jan Nagel]] en [[Co de Kloet]]. Mederedactieleden zijn de studenten [[Rogier Proper]](Amsterdam), Tom Odens (Tilburg) en [[Wim Kayzer]] (Groningen). In 1970 al maakt Lenferink zijn debuut als presentator in het [[VARA]]-radioprogramma ''[[Dit is het begin]]''. Daarna maakt hij de oversteek naar de [[VPRO]] en werkt daar aan verschillende programma’s. Op de televisie is hij het eerst te zien als interviewer in het programma ''[[Het Gat van Nederland]]'' in 1972.

Het meest bekende tv-programma van Lenferink is ''[[RUR]]''. Het format voor dit programma wordt bedacht met de latere society-reporter [[Gert-Jan Dröge]]. Beide heren bedenken ook de setting voor het programma: de Amsterdamse discotheek Richter. Om het decor compleet te maken voegen ze rieten fauteuils en een kapotte kroonluchter toe. De omroepen zijn niet enthousiast over het format. Pas na enig leuren hapt [[VOO|Veronica]] dan toch toe. Van 1983 tot begin jaren 90 brengt Veronica dit programma op het scherm.

Lenferink werkt na het stoppen van ''[[RUR]]'' zowel voor als achter de schermen mee aan verschillende programma’s. Het succes van ''[[RUR]]'' weet hij echter met deze programma’s niet te evenaren. Zijn nieuwe programma’s slaan niet aan. Het wekelijkse op Jerry Springer geïnspireerde programma ''[[Lenferink!]]'' is spraakmakend en de kijkcijfers zijn hoog. Toch spreekt een deel van de kijkers schande over de verloedering op de televisie in de onderwerpkeuze. Programmadirecteur [[Bert van der Veer]] vindt de serie uitzendingen van ''[[Lenferink!]]'' niet spraakmakend genoeg en het programma houdt er mee op.

In februari 2002 maakt Jan Lenferink een revival mee. Zijn bekende late night talkshow ''[[RUR]]'' is weer terug op het scherm bij [[SBS6]] met acht nieuwe afleveringen. Een nauwelijks ouder geworden Lenferink ontvangt zijn gasten net als vroeger. De formule is enigszins aan de tijd aangepast. De gesprekken met de gasten uit de eerdere reeks programma’s worden onderbroken door oude beeldfragmenten. De opvolger, de dagelijkse talkshow ''[[Louter Lenferink]]'', stopt SBS in september 2002 al na twee weken. Volgens de commerciële zender zitten de kijkers niet te wachten op een talkshow rond 19.30 uur.

Naast zijn werk voor de televisie schrijft Jan Lenferink voor de mediapagina van het ''NRC'' en ''Het Parool'' en heeft hij een wekelijkse column in de ''Haagse Post''.

[[Category:personen|Lenferink, Jan]] [[Category:Omroeper |Lenferink, Jan]] [[Category:Presentator |Lenferink, Jan]]

Jan Lenferink

2026-03-08T07:41:00Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001031847_001_con.png
| naam = Jan Lenferink
| geboorte_datum = 9 december 1948
| geboorte_plaats = Dalfsen
| overlijden_datum = 6 maart 2026
| overlijden_plaats = onbekend
| functies = [[:Category:Omroeper | omroeper]], [[:Category:Presentator | presentator]]
| bekend_van = ''[[RUR]]'', ''[[Lenferink!]]''
| periode_actief =
| werkt_samen_met =
| trivia =
| externe_info =
| onderschrift = Jan Lenferink
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Jan_Lenferink Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Jan Lenferink]]
| catalogus = [[Jan Lenferink in de media]]
}}

Jan Lenferink is met zijn brutale manier van presenteren, zijn kledij (een klassiek streepjesoverhemd) en het glas melk de verpersoonlijking van het ‘yuppentijdperk’ uit de jaren ’80. Als presentator is hij spits, geestig en meestal boeiend. Ondanks dat hij soms last heeft van een lichte vorm van stotteren, komt hij uitstekend uit zijn woorden. De Amerikaanse presentatoren Dick Cavett en Johnny Carson zijn aanvankelijk zijn grote voorbeeld.

Jan wordt geboren in Dalfsen. Na de Middelbare school studeert hij Nederlands en psychologie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Tijdens zijn studie is hij drie jaar eindredacteur van het Nijmeegse Universiteitsblad. Na zijn studie staat hij enige jaren als leraar Nederlands voor de klas.

In de jaren ’70 maakt Jan zijn debuut als presentator en redacteur in het radioprogramma ''[[Dit is het begin]]''. Daarna maakt hij de oversteek naar de VPRO en werkt daar aan verschillende programma’s. Op de televisie is hij het eerst te zien als interviewer in het programma ''[[Het Gat van Nederland]]'' in het seizoen 1973/74.

Het meest bekende tv-programma van Lenferink is ''[[RUR]]''. Het format voor dit programma wordt samen bedacht met de latere society-reporter [[Gert-Jan Dröge]]. Beide heren bedenken ook de setting voor het programma: de Amsterdamse discotheek Richter. Om het decor compleet te maken voegen ze rieten fauteuils en een kapotte kroonluchter toe. De omroepen zijn niet enthousiast over het format. Pas na enig leuren hapt Veronica dan toch toe. Tot begin jaren ’90 brengt Veronica dit programma op het scherm.

Lenferink werkt na het stoppen van ''[[RUR]]'' zowel voor als achter de schermen mee aan verschillende programma’s. Het succes van ''[[RUR]]'' weet hij echter met deze programma’s niet te evenaren. Zijn nieuwe programma’s slaan niet aan. Het wekelijkse Jerry Springer geïnspireerde programma ''[[Lenferink!]]'' is spraakmakend en de kijkcijfers zijn hoog. Toch spreekt een deel van de kijkers schande over de verloedering op de televisie in de onderwerpkeuze. Programmadirecteur [[Bert van der Veer]] vindt de serie uitzendingen van ''[[Lenferink!]]'' niet spraakmakend genoeg en het programma houdt er mee op.

In februari 2002 maakt Jan Lenferink een revival mee. Zijn bekende late night talkshow ''[[RUR]]'' is weer terug op het scherm bij SBS6 met acht nieuwe afleveringen. Een nauwelijks ouder geworden Lenferink ontvangt zijn gasten net als vroeger. De formule is enigszins aan de tijd aangepast. De gesprekken met de gasten uit de eerdere reeks programma’s worden onderbroken door oude beeldfragmenten. De opvolger, de dagelijkse talkshow ''[[Louter Lenferink]]'', stopt SBS in september 2002 al na twee weken. Volgens de commerciële zender zitten de kijkers niet te wachten op een talkshow rond 19.30 uur.

Naast zijn werk voor de televisie schrijft Jan Lenferink voor de mediapagina van het ''NRC'' en ''Het Parool'' en heeft hij een wekelijkse column in de ''Haagse Post''.

[[Category:personen|Lenferink, Jan]] [[Category:Omroeper |Lenferink, Jan]] [[Category:Presentator |Lenferink, Jan]]

Jan Lenferink

2026-03-08T07:40:25Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FTA001031847_001_con.png
| naam = Jan Lenferink
| geboorte_datum = 9 december 1948
| geboorte_plaats = Dalfsen
| overlijden_datum = onbekend
| overlijden_plaats = 6 maart 2026
| functies = [[:Category:Omroeper | omroeper]], [[:Category:Presentator | presentator]]
| bekend_van = ''[[RUR]]'', ''[[Lenferink!]]''
| periode_actief =
| werkt_samen_met =
| trivia =
| externe_info =
| onderschrift = Jan Lenferink
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Jan_Lenferink Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Jan Lenferink]]
| catalogus = [[Jan Lenferink in de media]]
}}

Jan Lenferink is met zijn brutale manier van presenteren, zijn kledij (een klassiek streepjesoverhemd) en het glas melk de verpersoonlijking van het ‘yuppentijdperk’ uit de jaren ’80. Als presentator is hij spits, geestig en meestal boeiend. Ondanks dat hij soms last heeft van een lichte vorm van stotteren, komt hij uitstekend uit zijn woorden. De Amerikaanse presentatoren Dick Cavett en Johnny Carson zijn aanvankelijk zijn grote voorbeeld.

Jan wordt geboren in Dalfsen. Na de Middelbare school studeert hij Nederlands en psychologie aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Tijdens zijn studie is hij drie jaar eindredacteur van het Nijmeegse Universiteitsblad. Na zijn studie staat hij enige jaren als leraar Nederlands voor de klas.

In de jaren ’70 maakt Jan zijn debuut als presentator en redacteur in het radioprogramma ''[[Dit is het begin]]''. Daarna maakt hij de oversteek naar de VPRO en werkt daar aan verschillende programma’s. Op de televisie is hij het eerst te zien als interviewer in het programma ''[[Het Gat van Nederland]]'' in het seizoen 1973/74.

Het meest bekende tv-programma van Lenferink is ''[[RUR]]''. Het format voor dit programma wordt samen bedacht met de latere society-reporter [[Gert-Jan Dröge]]. Beide heren bedenken ook de setting voor het programma: de Amsterdamse discotheek Richter. Om het decor compleet te maken voegen ze rieten fauteuils en een kapotte kroonluchter toe. De omroepen zijn niet enthousiast over het format. Pas na enig leuren hapt Veronica dan toch toe. Tot begin jaren ’90 brengt Veronica dit programma op het scherm.

Lenferink werkt na het stoppen van ''[[RUR]]'' zowel voor als achter de schermen mee aan verschillende programma’s. Het succes van ''[[RUR]]'' weet hij echter met deze programma’s niet te evenaren. Zijn nieuwe programma’s slaan niet aan. Het wekelijkse Jerry Springer geïnspireerde programma ''[[Lenferink!]]'' is spraakmakend en de kijkcijfers zijn hoog. Toch spreekt een deel van de kijkers schande over de verloedering op de televisie in de onderwerpkeuze. Programmadirecteur [[Bert van der Veer]] vindt de serie uitzendingen van ''[[Lenferink!]]'' niet spraakmakend genoeg en het programma houdt er mee op.

In februari 2002 maakt Jan Lenferink een revival mee. Zijn bekende late night talkshow ''[[RUR]]'' is weer terug op het scherm bij SBS6 met acht nieuwe afleveringen. Een nauwelijks ouder geworden Lenferink ontvangt zijn gasten net als vroeger. De formule is enigszins aan de tijd aangepast. De gesprekken met de gasten uit de eerdere reeks programma’s worden onderbroken door oude beeldfragmenten. De opvolger, de dagelijkse talkshow ''[[Louter Lenferink]]'', stopt SBS in september 2002 al na twee weken. Volgens de commerciële zender zitten de kijkers niet te wachten op een talkshow rond 19.30 uur.

Naast zijn werk voor de televisie schrijft Jan Lenferink voor de mediapagina van het ''NRC'' en ''Het Parool'' en heeft hij een wekelijkse column in de ''Haagse Post''.

[[Category:personen|Lenferink, Jan]] [[Category:Omroeper |Lenferink, Jan]] [[Category:Presentator |Lenferink, Jan]]

Chiel Montagne

2026-03-05T12:42:45Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = 84470-7_pos.png‎
| naam = Bert van Rheenen
| geboorte_datum = 26 augustus 1944
| geboorte_plaats = Uitgeest
| overlijden_datum = 24 juli 2025
| overlijden_plaats = Hilversum
| functies = [[:Category:presentator | Presentator]]
| bekend_van = ''[[Op losse groeven]]'', ''[[Tipparade]]'', ''[[Op volle toeren]]''
| periode_actief = 1963 - 2014
| werkt_samen_met =
| onderschrift = Chiel Montagne
| externe_info =
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Chiel_Montagne Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| catalogus = [[Chiel Montagne in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Chiel Montagne]]
}}
'''Presentator, bekend van de muziekprogramma's ''[[Op losse groeven]]'' en de opvolger ''[[Op volle toeren]]''.'''

====Hoorspel en toneel====
Als kind houdt Bert van Rheenen van hoorspelen. De KRO zoekt op zijn school in Hilversum kinderen die gedichtjes willen voordragen. Van Rheenens stem is al gauw op de radio te horen. Graag zou hij meedoen aan een hoorspel. Nadat een jongetje uit de hoorspelgroep ziek wordt, mag Van Rheenen invallen.
Van Rheenens belangstelling gaat daarna uit naar de toneelschool. Een succes wordt dat nog niet, o.a. doordat hij te jong is. Incidenteel speelt Van Rheenen mee met een semiprofessioneel toneelgezelschap in Den Haag

====Radio Veronica====
Na een tussenperiode bij de toneelschool in Arnhem belandt Van Rheenen via zijn oom [[Dirk Verweij]] bij [[Radio Veronica]]. Hij krijgt de supervisie over het dagelijkse non-stopprogramma ''[[Muziek terwijl u werkt]]'', de tegenhanger van ''[[Arbeidsvitaminen]]'' van de AVRO. Hij wordt overspoeld met verzoeken en komt er zo achter wat de echte muzieksmaak van de mensen is.
De meeste omroepers bij Veronica hebben een pseudoniem. Omdat Van Rheenen van Franse chansons houdt, kiest hij voor de naam [[Chiel Montagne]]. In Parijs hoort hij de nieuwste Franse popmuziek en maakt er kennis met artiesten als Mireille Mathieu en Gilbert Bécaud.

====Producer====
Naast zijn werk als dj is Montagne actief in de muziek-business. In 1968 zingt hij met Wim Landman 'Michaela', een vertaling van het Jim Reeves-nummer ‘Blue side of lonesome’. Het nummer belandt op de 21ste plaats van de Top 40. Twee jaar wordt ‘Dancing and drinking’ van de [[Plastic People]], een productie van Montagne, uitgeroepen tot alarmschijf.
Montagne is succesvol als producer van o.a. ‘Nursery rhymes’, een album met kinderliedjes in boogiewoogie-stijl van [[Jaap Dekker]]. Montagne ontdekt [[Alexander Curly]] (pseudoniem van [[Harm Breemer]]) die met ‘I’ll never drink again’ een hit scoort. Er volgt een Nederlandstalige plaat met de kraker ‘Guus, kom naar huus’.

Montagne produceert meer bestsellers, zoals ‘Alleen is maar alleen’ en ‘Zingeman’ voor [[Astrid Nijgh]]. Ook schrijft hij teksten voor [[Jack de Nijs]] (alias [[Jack Jersey]]) en [[Nick Mackenzie]]. Niet erg succesvol is de single 'Marja’ die Montagne onder zijn pseudoniem Chiel Montagne heeft opgenomen. Een live gezongen versie in ''[[Voor de vuist weg]]'' van [[Willem Duys]] wordt een ramp.

====Op losse groeven====
In zijn tijd bij [[Veronica]] is Montagne ervan overtuigd dat er met Nederlandstalig repertoire een goed tv-programma te maken is. Die kans komt als [[Joop Landré]], directeur van de nieuwe omroep [[TROS]], Montagne de kans gunt een proefprogramma met Nederlandstalige muziek te maken. Montagne stelt een programma samen met een Top 5, een Tip 5 en een ‘gouwe ouwe’. De artiesten zullen niet optreden tegen een fraai decor, maar tegen de achtergrond van tribunes met publiek. ''[[Op losse groeven]]'' is geboren. Het programma met het Nederlandse levenslied slaat enorm aan.
In 1978 verandert de naam in ''[[Op volle toeren]]'' dat meer dan tien jaar een van de meest geliefde programma’s op de Nederlandse televisie is. In 2002 stopt Montagne met de presentatie. Vanaf 2011 zorgt [[Ali B]] voor een opmerkelijke revival van het muziekprogramma met ''[[Ali B op volle toeren]]''.

====DMC-studio====
Naast zijn presentatie op tv is Montagne ook op andere fronten actief. Hij richt in 1974 zijn eigen geluidsstudio op, [[Dutch Music Center]] ([[DMC]]) in Baarn. Vele Nederlandse artiesten en internationale artiesten nemen er hun platen op. De DMC-studio houdt in 1990 op te bestaan.
In 2003 richt Montagne zijn eigen omroep op, de [[Montagne Omroep Nederland]] (MON) waarmee hij binnen vijf jaar het publieke bestel in wil. De omroep die zich richt op het Nederlandse levenslied heeft volgens Montagne "absoluut binnen een jaar" voldoende leden. De omroep haalt het vereiste ledenaantal echter niet en heeft nooit uitgezonden.
In 2005 staat Montagne aan de basis van een nieuw project: de [[NL Top 20]], een initiatief van de [[Stichting Nederlandse Muziek]]. Montagne presenteert een Nederlandstalige Top 20 via lokale publieke omroepen.
Na een tijd stopt Montagne, wanneer de Stichting en hij financieel niet tot een overeenkomst kunnen komen. Daarnaast heeft het programma behoefte aan een frisse wind. [[Fred Siebelink]] neemt de presentatie over.

====Latere optredens====
In 2006 treedt Montagne op in het programma ''[[TV Comeback]]'', waarin bekende tv-helden van toen laten zien dat ze nog steeds hun vak beheersen.
In februari 2008 presenteert hij een deel van het talentenjachtprogramma ''[[Idols]]''.
In 2010 werkt Montagne mee aan het tv-programma ''[[Ushi & Loesie]]'', waarin [[Wendy van Dijk]] bekende Nederlandse zangers en zangeressen in de maling neemt. Achteraf zegt hij te balen dat zijn medewerking hem geen comeback met de tv-hit ''[[Op volle toeren]]'' heeft opgeleverd.
In februari 2014 is Montagne met oud-collega's te gast in een aflevering van ''[[De reünie]]'', gewijd aan het zendschip Veronica.
In maart 2014 is het programma ''[[Muziekmonument]]'' van [[Han Peekel]] geheel gewijd aan het succes van ''[[Op volle toeren]]''.
In september 2014 blikt Montagne met collega’s uit het [[TROS]]-verleden terug op 50 jaar muziek bij de [[TROS]].

Op de radio is Montagne te gast in verschillende programma’s, zoals de ''[[Tinekeshow]]'' en ''[[Wekker Wakker]]'', beide van [[Omroep MAX]]. In april 2012 presenteert hij de ''[[Chiel Montagne Show]]'' in het kader van de 'Week van de Jaren 60' van [[Radio 5 Nostalgia]].

====Onderscheidingen====
Montagne geniet bekendheid vanwege zijn karakteristieke snor. Hij wordt in 1989 door de Snorrenclub Antwerpen tot Snor van het Jaar uitgeroepen.

Op 29 april 2010 wordt Montagne Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

[[Category:personen|Montagne, Chiel]] [[Category: presentator|Montagne, Chiel]]

Kenneth Herdigein

2026-02-24T13:49:13Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = Kenneth Herdigein.png
| naam = Kenneth Herdigein
| geboorte_datum = 12 juni 1959
| geboorte_plaats = Paramaribo (Suriname)
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Acteur|Acteur]]
| bekend_van = ''[[Zeg 'ns AAA]]'', ''[[Op zoek naar Yolanda]]'', ''[[We zijn weer thuis]]'', ''[[Goede tijden slechte tijden]]''
| periode_actief = 1983 - heden
| werkt_samen_met = [[Sjoukje Hooymaayer]], [[Carry Tefsen]], [[John Leddy]], [[Wim T. Schippers]]
| trivia =
| onderschrift = Kenneth Herdigein in 2011
| externe_info = | catalogus = [[Kenneth Herdigein in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Kenneth Herdigein]]
}}

[[Category:Personen|Herdigein, Kenneth]]

[[Category:Acteur|Herdigein, Kenneth]]

Op zoek naar Yolanda

2026-02-24T13:39:27Z

Kimenaig: /* Achtergrondinformatie */

{{ Infobox Productie
| periode = 1984
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Op%20zoek%20naar%20Yolanda Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: Comedy|Comedy]], [[:Category:Drama|Drama]], [[:Category:Jeugdprogramma|Jeugdprogramma]]
| decennia = [[:category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 27'55''
| gallery = [[Gallery: Op zoek naar Yolanda|Gallery]]
| medium = Televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda_titel.jpg]] [[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda.jpg]]
 

===Beschrijving===

Zesdelige dramaserie over de twintigjarige fotograaf Rik Rollinga ([[Kenneth Herdigein]]). Op het station in Baarn ziet hij een heel leuk meisje. Het lukt hem haar te fotograferen, maar dan is ze verdwenen. Op slag verliefd blijft hij verward achter en besluit op zoek te gaan naar zijn grote liefde die hij Yolanda noemt. Tijdens de zoektocht raakt hij verzeild in allerlei komische situaties.

===Cast===

Rik Rollinga - [[Kenneth Herdigein]]

Yolanda - [[Karin Vonk]]

Sjef van Oekel - [[Dolf Brouwers]]

Conducteur - [[Jacques Commandeur]]

Elsje de Wit - [[Janine van Elzakker]]

Boy Bensdorp - [[Rob van Houten]]

J. Razendijk - [[Ad Noyons]]

Henk Pal - [[Cees Schouwenaar]]

Jaap Franssen - [[Jan Willem Sterneberg]]

G.H. Hazendijk-Klepjes - [[Ellen de Thouars]]

Victor van Vliet - [[Berny van de Wetering]]

[[Adriaan van Dis]]

===Makers===

Productie [[Ellen Jens]]

Regie, scenario [[Wim T. Schippers]]

Componist [[Clous van Mechelen]]

Montage [[Ed Brand]]

Camera [[Wouter van Zuilekom]], [[Kees Posthuma]], [[Frans de Bruyn]], [[Peter Wijlaars]], [[Chiel van Meeuwen]]

Geluid [[Ferry Brand]], [[Ton Lodeweges]], [[Rob Mastbergen]]

[[VPRO]]

===Achtergrondinformatie===

[[Kenneth Herdigein]] is de eerste zwarte acteur met een hoofdrol in een Nederlandse televisieserie.

----
[[Category: Drama]]

[[Category: 1980-1989]]

[[Category: Productielijst O]]

Op zoek naar Yolanda

2026-02-24T13:38:51Z

Kimenaig: Versie 177314 van Kimenaig (overleg) ongedaan gemaakt

{{ Infobox Productie
| periode = 1984
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Op%20zoek%20naar%20Yolanda Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: Comedy|Comedy]], [[:Category:Drama|Drama]], [[:Category:Jeugdprogramma|Jeugdprogramma]]
| decennia = [[:category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 27'55''
| gallery = [[Gallery: Op zoek naar Yolanda|Gallery]]
| medium = Televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda_titel.jpg]] [[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda.jpg]]
 

===Beschrijving===

Zesdelige dramaserie over de twintigjarige fotograaf Rik Rollinga ([[Kenneth Herdigein]]). Op het station in Baarn ziet hij een heel leuk meisje. Het lukt hem haar te fotograferen, maar dan is ze verdwenen. Op slag verliefd blijft hij verward achter en besluit op zoek te gaan naar zijn grote liefde die hij Yolanda noemt. Tijdens de zoektocht raakt hij verzeild in allerlei komische situaties.

===Cast===

Rik Rollinga - [[Kenneth Herdigein]]

Yolanda - [[Karin Vonk]]

Sjef van Oekel - [[Dolf Brouwers]]

Conducteur - [[Jacques Commandeur]]

Elsje de Wit - [[Janine van Elzakker]]

Boy Bensdorp - [[Rob van Houten]]

J. Razendijk - [[Ad Noyons]]

Henk Pal - [[Cees Schouwenaar]]

Jaap Franssen - [[Jan Willem Sterneberg]]

G.H. Hazendijk-Klepjes - [[Ellen de Thouars]]

Victor van Vliet - [[Berny van de Wetering]]

[[Adriaan van Dis]]

===Makers===

Productie [[Ellen Jens]]

Regie, scenario [[Wim T. Schippers]]

Componist [[Clous van Mechelen]]

Montage [[Ed Brand]]

Camera [[Wouter van Zuilekom]], [[Kees Posthuma]], [[Frans de Bruyn]], [[Peter Wijlaars]], [[Chiel van Meeuwen]]

Geluid [[Ferry Brand]], [[Ton Lodeweges]], [[Rob Mastbergen]]

[[VPRO]]

===Achtergrondinformatie===

[[Kenneth Herdigein]] is de eerste donkere acteur met een hoofdrol in een Nederlandse televisieserie.

----
[[Category: Drama]]

[[Category: 1980-1989]]

[[Category: Productielijst O]]

Op zoek naar Yolanda

2026-02-24T13:24:35Z

Kimenaig: /* Beschrijving */

{{ Infobox Productie
| periode = 1984
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Op%20zoek%20naar%20Yolanda Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: Comedy|Comedy]], [[:Category:Drama|Drama]], [[:Category:Jeugdprogramma|Jeugdprogramma]]
| decennia = [[:category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 27'55''
| gallery = [[Gallery: Op zoek naar Yolanda|Gallery]]
| medium = Televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda_titel.jpg]] [[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda.jpg]]
 

===Beschrijving===

Zesdelige dramaserie over de twintigjarige fotograaf Rik Rollinga ([[Kenneth Herdigein]]). Op het station in Baarn ziet hij een heel leuk meisje. Het lukt hem haar te fotograferen, maar dan is ze verdwenen. Op slag verliefd blijft hij verward achter en besluit op zoek te gaan naar zijn grote liefde die hij Yolanda noemt. Tijdens de zoektocht raakt hij verzeild in allerlei komische situaties.

===Cast===

Rik Rollinga - [[Kenneth Herdigein]]

Yolanda - [[Karin Vonk]]

Sjef van Oekel - [[Dolf Brouwers]]

Conducteur - [[Jacques Commandeur]]

Elsje de Wit - [[Janine van Elzakker]]

Boy Bensdorp - [[Rob van Houten]]

J. Razendijk - [[Ad Noyons]]

Henk Pal - [[Cees Schouwenaar]]

Jaap Franssen - [[Jan Willem Sterneberg]]

G.H. Hazendijk-Klepjes - [[Ellen de Thouars]]

Victor van Vliet - [[Berny van de Wetering]]

[[Adriaan van Dis]]

===Makers===

Productie [[Ellen Jens]]

Regie, scenario [[Wim T. Schippers]]

Componist [[Clous van Mechelen]]

Montage [[Ed Brand]]

Camera [[Wouter van Zuilekom]], [[Kees Posthuma]], [[Frans de Bruyn]], [[Peter Wijlaars]], [[Chiel van Meeuwen]]

Geluid [[Ferry Brand]], [[Ton Lodeweges]], [[Rob Mastbergen]]

[[VPRO]]

----
[[Category: Drama]]

[[Category: 1980-1989]]

[[Category: Productielijst O]]

Op zoek naar Yolanda

2026-02-24T13:24:03Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1984
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Op%20zoek%20naar%20Yolanda Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: Comedy|Comedy]], [[:Category:Drama|Drama]], [[:Category:Jeugdprogramma|Jeugdprogramma]]
| decennia = [[:category:1980-1989|1980-1989]]
| lengte = 27'55''
| gallery = [[Gallery: Op zoek naar Yolanda|Gallery]]
| medium = Televisie
| externe_info =
}}

[[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda_titel.jpg]] [[Bestand:Op_zoek_naar_yolanda.jpg]]
 

===Beschrijving===

Zesdelige dramaserie over de twintigjarige fotograaf Rik Rollinga. Op het station in Baarn ziet hij een heel leuk meisje. Het lukt hem haar te fotograferen, maar dan is ze verdwenen. Op slag verliefd blijft hij verward achter en besluit op zoek te gaan naar zijn grote liefde die hij Yolanda noemt. Tijdens de zoektocht raakt hij verzeild in allerlei komische situaties.

===Cast===

Rik Rollinga - [[Kenneth Herdigein]]

Yolanda - [[Karin Vonk]]

Sjef van Oekel - [[Dolf Brouwers]]

Conducteur - [[Jacques Commandeur]]

Elsje de Wit - [[Janine van Elzakker]]

Boy Bensdorp - [[Rob van Houten]]

J. Razendijk - [[Ad Noyons]]

Henk Pal - [[Cees Schouwenaar]]

Jaap Franssen - [[Jan Willem Sterneberg]]

G.H. Hazendijk-Klepjes - [[Ellen de Thouars]]

Victor van Vliet - [[Berny van de Wetering]]

[[Adriaan van Dis]]

===Makers===

Productie [[Ellen Jens]]

Regie, scenario [[Wim T. Schippers]]

Componist [[Clous van Mechelen]]

Montage [[Ed Brand]]

Camera [[Wouter van Zuilekom]], [[Kees Posthuma]], [[Frans de Bruyn]], [[Peter Wijlaars]], [[Chiel van Meeuwen]]

Geluid [[Ferry Brand]], [[Ton Lodeweges]], [[Rob Mastbergen]]

[[VPRO]]

----
[[Category: Drama]]

[[Category: 1980-1989]]

[[Category: Productielijst O]]

De eerste landelijke televisie uitzending

2026-02-19T08:12:29Z

Kimenaig:

{| class="wikitable"
|- valign="top"
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending.jpg|thumb|[[NTS]] vanuit Studio Irene te Bussum]]
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending2.jpg|thumb|Staatssecretaris mr. J. Cals voor de eerste tv uitzending]]
|}

Op 2 oktober 1951 start de eerste officiële landelijke televisie-uitzending. Het betreft een gezamenlijke programmering onder auspiciën van de Nederlandse Televisie Stichting ([[NTS]]). Op ongeveer 500 televisietoestellen in Nederland verschijnt de wapperende vlag van de [[NTS]], gevolgd door omroepster [[Jeanne Roos]]. Zij heet de kijkers welkom op deze bijzondere avond. Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors volgen. De strenge heren prijzen in hun toespraak de technologische vooruitgang maar waarschuwen het publiek voor de "persoonlijke passiviteit en grauwe vervlakking" dat het nieuwe communicatiemiddel teweeg kan brengen. "Het is een begin. En we kunnen zeggen dat deze beginperiode een oefenperiode is. Dat wil zeggen dat men dus van ons in deze periode niet volmaakt geslaagde programma’s mag en ook niet moet verwachten. Toch heeft men dit pionierswerk willen beginnen", aldus professor Kors. Na de speeches van Cals en Kors volgt er een filmpje over de Deense televisie-studio die een dag eerder zijn begonnen aan hun eerste uitzending. Daarna was er een korte documentaire te zien over het klokkengieten te Heiligerlee gemaakt door de cineasten J.J. Reucamp en Ted de Wit. Het is dan aan Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma om met behulp van de korte film ''[[De leek en televisie]]'', een toelichting te geven bij het nieuwe medium. Hierna verschijnt Jeanne Roos weer in beeld en adviseert de kijker een kopje thee te gaan maken: het is pauze.

[[Afbeelding:511n-15_pos.png|thumb|left|Opnames van [[De toverspiegel]]]]

Een pauze van tien minuten stelt de medewerkers in Studio Irene, in staat het decor om te bouwen voor het eerste Nederlandse televisiespel ''[[De toverspiegel]]''. Maar voordat het spel begint leest Jeanne Roos een telegram voor van de in het gebouw van de R.V.D. in Den Haag aanwezige Nederlandse en buitenlandse journalisten. Deze laten weten de uitzending goed te kunnen volgen. Hierna kan ''De toverspiegel'' officieel de eerste uitzending afsluiten. Het betekent volgens de ''Katholieke Radio Gids'' van 7 oktober 1951, dat de Nederlandse kijkers voor het eerst de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren "om in de intieme sfeer van de huiskamer geconfronteerd te worden met vooraanstaande toneelspelers". Het is ook de eerste keer dat de kijkers geconfronteerd worden met een technische storing. [[Jeanne Roos]] stelt zichzelf en de kijkers gerust: "Wij komen pas kijken, maar tenslotte komt u ook pas kijken."

===Ontwikkeling en experimentele fase===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending3.jpg|thumb|left|Philips Experimentele Televisie]]

Technisch gezien heeft het Nederlandse publiek dan al eerder de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren. In 1927 presteert televisie amateur [[Freek Kerkhof]] het om met behulp van de Nipkov-schijf een zender-ontvanger van tien lijnen te maken. Met de draaiende schijf kan een beeld worden afgetast en omgezet in elekrische stroom. Het schaduwbeeld dat dan ontstaat in zwart oranje is nog niet geschikt voor uitzendingen. Het mechanische televisiesysteem wordt in de jaren dertig vervangen door Zworykin's iconoscoop. Philips Eindhoven neemt deze uitvinding vanaf 1934 in ontwikkeling, waarna verschillende demonstraties volgen. De radio-omroepen [[VARA]], [[NCRV]] en [[KRO]] merken de ontwikkelingen op en vragen in 1935 televisie-zendmachtiging aan. Op de voorjaarsbeurs van 1938, debuteren kopstukken uit de toneelwereld en kleinkunst zoals [[Fien de la Mar]], [[Wim Kan]] en [[Corry Vonk]] voor de camera's van regisseur [[Erik de Vries]]. Een massaal toegestroomd Utrechts publiek ziet op een groot scherm groene beelden van de optredens in de studio. Televisie demonstraties als deze dienen dan vooral om de naamsbekendheid van Philips als verkoper van radio’s te vergroten. Verdere ontwikkeling van het medium wordt onderbroken door de Tweede Wereldoorlog. In 1948 zet Philips het televisie avontuur voort. Onder de naam Philips Experimentele Televisie ([[PET]]) is drie avonden per week televisie te ontvangen in Eindhoven en omgeving.

===Druk van Philips===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending4.jpg|thumb|TV pionier [[Erik de Vries]] (links) en Philips dir. Otten]]

In de jaren na de oorlog ziet Philips hoe televisie in de VS de markt verovert. Vastbesloten marktleider te worden in Europa dringt het concern bij de Nederlandse overheid aan om een nationale televisiezender te beginnen. Met de wederopbouw in het achterhoofd houdt de regering onder leiding van minister-president Willem Drees de boot af. "Als er televisie kwam zou tenslotte iedereen televisie willen hebben zoals iedereen radio wilde hebben. Televisietoestellen zouden duur zijn. Men zou dat verrekend willen zien in zijn loon." Aldus Drees die het geld liever steekt in de bouw van huizen. Ook de omroepverenigingen staan niet te springen. Men is beducht voor het schadelijke effect van het massamedium dat zich kan uiten in passiviteit en afvlakking van het individu. Succes van het vermaaksmedium betekent een aantasting van de goede zeden die dan veilig en geborgen is bij de verzuilde radio-omroepen. Het behoud van de achterban komt in gevaar.

Aangezien de komst van een landelijke zender onvermijdelijk lijkt sturen de omroepen cursisten naar Philips, maar ook vooral naar de BBC. De [[KRO]] die in voorzitter Kors een verwoed tegenstander van het nieuwe medium kent, publiceert in haar omroepgids een uitgebreid verslag van ''Drie weken B.B.C. -televisie''. Prachtige foto's tonen de indrukwekkende Studio te Lime Grove, een reportagewagen en een maquette van de nieuw te bouwen studio White City. "Zal Nederland zulk een enorme organisatie wel kunnen opbouwen?" De indruk van cursist Delfgaauw is dat het ook eenvoudiger kan: "Met een aantal enthousiaste en harde werkers zal men ook in Nederland in staat zijn goede en niet te dure televisie-programma's te verzorgen." Dat dit op zeer korte termijn dient te gebeuren maakt Philips in de persoon van directeur Otten in de pers duidelijk. Hij zet de regering onder druk door te verkondigen dat het niet invoeren van een landelijke zender het failliet zal betekenen voor het bedrijf. De regering zwicht en komt met een verklaring: "Na een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen heeft de Regering zich bereid verklaard er aan mede te werken, dat het televisie-experiment gedurende twee jaren zal worden voortgezet. Deze voortzetting zal echter slechts op beperkte schaal geschieden en de overheid is niet bereid hiervoor speciale subsidies te verlenen."

===Naar Studio Irene===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending5.jpg|thumb|Bereik van de zender in Lopik]]

Er wordt toestemming gegeven voor drie uur zendtijd verspreid over twee dagen, dinsdag en vrijdag. Iedere avond staat het programma onder redactie van één omroep. Het experiment verplaatst zich naar Bussum waar een leegstaande kerk wordt omgebouwd tot de eerste tv-studio van de [[NTS]], Studio Irene. Bij het Utrechtse Lopik bouwt men een zendmast met een bereik van 65 kilometer, waarmee het dichtstbevolkte gebied van het land bereikt kan worden. Philips levert de apparatuur en technische kennis voor de studio onder leiding van [[Erik de Vries]]. Zendermaatschappij [[NOZEMA]] staat garant voor de zendtechniek vanuit Lopik. De programma's worden verzorgd door de bestaande radioverenigingen. Nu het televisietijdperk dan ook in Nederland van start gaat willen de omroepen zich toch verbinden aan het nieuwe fenomeen. In de omroepgidsen verantwoorden de directies zich voor hun keuze. Zo is in de [[NCRV]]-gids van 20 oktober 1951 te lezen: "Wij zijn met de televisie gestart omdat, nu dit instrument in Nederland bespeeld kan worden, wij het van onze kant willen aanwenden als een hulpmiddel bij de Evangelieverkondiging. Wij zijn gestart omdat deze gave Gods – want dat is ook de televisie- religieuze en culturele winst kan afwerpen voor ons Nederlandse volk."

===Start en respons===

[[Afbeelding:De eerste wereldoorlog documentairereeks 6.jpg|thumb|left|In de straten rond Studio Irene vraagt men voorbijgangers stil te zijn voor opname]]

In de week voor de eerste uitzending zijn er korte test-uitzendingen. Vrijwel iedere middag tussen 4 en 5 is er een testbeeld te zien. Daarna is er een wervingsfilmpje van de KLM te zien waarin jongelui worden uitgenodigd zich te laten opleiden tot piloot. Sommige omroepen besteden in hun gids aandacht aan televisie. In aanloop naar de eerste uitzending brengt de [[KRO]] gids reportages over televisie in het buitenland. In de editie van 30 september 1951 is voor het eerst de televisie programmering opgenomen. De kijker wordt nog een laatste uitleg gegeven over de bediening van het 'Televisie-ontvangsttoestel'. Het boeiende verslag van de gebeurtenis is een week later te lezen. "In de studio zelf heerste een grote chaos, een wild dooreenkrioelen van kabels, die naar de camera's leidden, een gesleep met grote decorstukken en ander materiaal, dit alles onder het felle licht van de verlichtingsbakken. Voor de leek was het onbegrijpelijk, hoe men uit deze warwinkel wijs kon worden, laat staan tot een geordend programma komen." Nederland heeft televisie en op 16 oktober publiceert de [[KRO]]-gids studiofoto's van de historische eerste uitzending. Het toont de lezer de wereld achter het scherm want: 'Slechts het omlijnde gedeelte was voor de kijkers zichtbaar'.

===Programma eerste landelijke televisie uitzending===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak ID
| width="102" | Werk Titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[Opening van het eerste programma van de NTS]]
| Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors spreken tot de eerste tv-kijkers
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| Instructiefilm
| Instructiefilm ter ondersteuning van de toespraak van professor N.A. Halbertsma
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| [[De leek en televisie]]
| Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma geeft een toelichting bij het nieuwe medium
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[De toverspiegel]]
| Televisiespel. De nar Video houdt de mens een spiegel voor, namelijk de televisiecamera. Door de zoeker van de camera wordt een blik op verleden en toekomst geworpen.
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|}

===2 oktober 1951 in de media===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak Id
| width="102" | Werk titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" | 29137
| [[Hollands nieuws]]
| In de weilanden bij Lopik graven arbeiders in de grond rondom de betonnen fundamenten en aanhechtingspunten voor tuidraden van een televisie zendmast. De mast wordt, in onderdelen, over de Lek aangevoerd per Rijnaak die er de sluis bij Vreeswijk mee binnenvaart
| 1950
| 26-9-1950
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 29332
| [[Hollands nieuws]]
| Bij Lopik vindt in de weilanden de bouw van de eerste Nederlandse televisiezender gestaag voortgang. De eigenlijke zendmast staat al overeind; op de top ervan wordt de zendantenne gemonteerd. In een gebouwtje vlak naast de zendmast is de electronische apparatuur voor beeld en geluid ondergebracht. Technici zijn aan de div. panelen druk bezig met installeren en afregelen.
| 1951
| 27-1-1951
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 20448
| [[Televisie in Nederland]]
| In 1952 wil men met deze documentaire de kijkers uitleggen hoe tv-producties tot stand komen. We zien in Studio Irene - vóór de verbouwing - hoe decorschilders, cameramensen en een regisseur bezig zijn op respectievelijk de vloer en in de schakelruimte en de filmcabine.
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3879575
| Niet bekend
| Een voor de omroepgeschiedenis interessant filmpje met beelden van apparatuur en personeel in Studio 3 B, Studio Irene en Studio Vitus. De volgende namen komen in beeld: [[Henk de Rover]], [[Gerard Prakke]] en [[Bob Vetter]].
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 160267
| [[Televisie in Nederland]]
| Regiekamer met oa [[Erik de Vries]]
| 1952
| 15-4-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 166492
| [[Feestfilm]]
| Studio Irene int. met opname en uitzendwerkzaamheden
| 1955
| 1-1-1955
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 28556
| [[Hollands nieuws]]
| Brand in televisiestudio Irene.
| 1955
| 6-4-1955
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 21817
| [[Televisie in Holland]]
| De documentaire gaat over de werking van de televisie in Nederland tot 1956. Met beelden uit Bussum van Studio Irene en van Studio Vitus met de provisorische tv-toren. Ook wordt geshowd hoe tv-buitenopnamen van voetbalwedstrijden met hulp van de NTS-reportagewagen tot stand komen.
| 1956
| 1-1-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20436
| [[Wij zijn vijf]]
| De Nederlandse televisie bestaat vijf jaar en dat is reden voor een reportage over de televisiemakers van het eerste uur.
| 1951, 1956
| 2-10-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 26023
| [[Tien kaarsen voor een jarige]]
| Amusementsprogramma ter viering van tien jaar televisie in Nederland.
| 1961
| 7-10-1961
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20306
| [[Televisie 1951-1965]]
| Deze documentaire wordt in 1964 uitgezonden ter gelegenheid van de ingebruikneming van het tweede net. Historisch gezien een fantastisch inkijkje in hoe de televisiewereld in Nederland is ontstaan en zich ontplooid heeft. Met aandacht voor studio Irene en de eerste Eurovisie-uitzending
| 1964
| 1-10-1964
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 261250
| [[Weet je nog wel]]
| Brand in studio Irene in Bussum waar op 2 oktober 1951 de eerste televisieuitzending plaatsvond
| 1967
| 20-7-1967
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17999
| [[Een dure grap]]
| Terugblik op 25 jaar televisie in Nederland. Met veel archiefmateriaal van programma's uit de beginjaren en min of meer bekende Nederlanders die hun licht laten schijnen op de ontwikkelingen van programma's en techniek
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3677460
| [[Continuo]]
| In 1976 viert Hilversum het 25-jarig jubileum van de Nederlandse televisie. De eerste uitzending in zwart-wit vindt plaats op 2 oktober 1951om kwart over acht vanuit studio Irene te Bussum. Staatssecretaris Cals verzorgt de officiële opening. Daarna volgt het drama ''[[De toverspiegel]]''.
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17448
| [[Tv als informatiebron]]
| Adhv dupes en enkele foto's wordt de verzuiling van het Nederlandse omroepbestel geïllustreerd.
| 1986
| 17-3-1986
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 21837
| [[Afscheid Studio Irene]]
| Feestelijke bijeenkomst omroep- en oud-omroepmedewerkers ter gelegenheid van afscheid Studio Irene, de beginplek van de Nederlandse televisie.
| 1987
| 4-4-1987
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24465
| [[Nogges]]
| Interview met oud-regisseur Dick van Bommel over de beginperiode van de televisie in Nederland, de werkwijze toen en nu, aard van de programma's en de omgang met collega's.
| 1989
| 13-2-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 684903
| [[Ovt]]
| Serie 'Cheerio!' over Nederland tijdens de wederopbouw. In deze aflevering: de komst van de televisie.
| 1989
| 20-4-1989
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 109490
| [[Tv-toen]]
| Als inleiding op de serie een documentaire, waarin drie historici aan het woord komen over het belang van de Nederlandse film (oa bioscoopjournaals en speelfilms) en televisie als bron voor historisch onderzoek, afgewisseld met veel beeldmateriaal.
| 1989
| 6-8-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 667699
| Oral history
| J.A.R.M. Schimmel, electricien en belichtingstechnicus by de NTS en NOS, blikt terug op zyn omroeploopbaan. Als electricien by verbouwing Studio Irene betrokken. De eerste uitzending (2 oktober 1951.
| 1990
| 6-8-1990
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39213
| Oral history van de omroep
| De 73-jarige televisie-pionier H. H. (Harrie) Heuts blikt terug op zijn televisieloopbaan. In 1951 kwam hij in dienst van de NTS als hoofdtechnicus reportage, werd technisch productieleider Buitendienst en weer later stafmedewerker NOS-DTP. Harrie Heuts vertelt over het begin van de Nederlandse televisie, haalt herinneringen op aan spraakmakende programma's en uitzendingen
| 1991
| 29-1-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39466
| Oral history van de omroep
| Gesprek met H.P. Maas, de man die in 1951 in dienst treedt als eerste studiochef van Studio Irene. Maas wordt later secretaris van de Televisie Coördinatie Commissie. Hij vertelt over de eerste tv-uitzendingen en de oprichting van de European Broadcasting Union in 1950. Dit orgaan organiseert de eerste Eurovisie-uitzendingen. Dit zijn programma's die in heel Europa tegelijkertijd te zien zijn.
| 1991, 1951
| 29-8-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 216993
| [[Markant]]
| Serie portretten waarin deze keer tekstschrijver, regisseur en producer Willy van Hemert centraal staat. Een terugblik adhv interviews, foto's en archiefbeelden.
| 1992
| 10-1-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 481618
| [[Journaal]]
| Shots van de sloop van de voormalige Studio Irene in Bussum
| 1992
| 17-8-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 246060
| [[Krasse knarren]]
| Piet van Sevenster (De Bie), gepensioneerd directeur-generaal Eurotelevisie, vertelt over de eerste televisie-uitzendingen. Hij ontdekt, lopend door Bussum, dat Studio Irene is afgebroken.
| 1994
| 9-1-1994
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 80180
| [[Middageditie]]
| Eerste deel van een serie waarin, ihkv de komende eeuwwisseling, wordt teruggekeken op belangrijk gebeurtenissen in Nederland in de 20e eeuw. Deze keer: de komst van de televisie in 1951.
| 1999
| 4-1-1999
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 595401
| [[Tijd voor twee]]
| In de rubriek '2000 jaar geschiedenis herhaalt zich' reist de verslaggever terug naar het jaar 1951, waarin de eerste televisie-uitzending door de NTS van start ging.
| 1999
| 17-9-1999
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 108677
| [[Aspecten van maatschappijleer]]
| Aandacht voor: de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse omroepbestel: oa de eerste televisie-uitzending op 2 oktober 1951
| 2002
| 16-9-2002
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24744
| [[Andere tijden]]
| Over de experimenten en investeringen van het bedrijf Philips om televisie in Nederland te introduceren. We horen en zien de opvattingen van de voorzitter van de KRO, professor Kors en de oprichting van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS).
| 2003
| 23-9-2003
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 238410
| [[Het klokhuis]]
| Ernst van der Pasch toont het eerste houten televisietoestel, dat ook wel het 'hondenhok' wordt genoemd.Aan de orde komen: de eerste uitzending op de Nederlandse televisie in 1951
| 2005
| 11-3-2005
| Televisie

|}

[[Category:Historische nieuwsgebeurtenissen]]

[[Category:Televisieprogrammering|Eerste landelijke televisie uitzending, De]]

De eerste landelijke televisie uitzending

2026-02-19T08:10:45Z

Kimenaig:

Op 2 oktober 1951 start de eerste officiële landelijke televisie-uitzending. Het betreft een gezamenlijke programmering onder auspiciën van de Nederlandse Televisie Stichting ([[NTS]]). Op ongeveer 500 televisietoestellen in Nederland verschijnt de wapperende vlag van de [[NTS]], gevolgd door omroepster [[Jeanne Roos]]. Zij heet de kijkers welkom op deze bijzondere avond. Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors volgen. De strenge heren prijzen in hun toespraak de technologische vooruitgang maar waarschuwen het publiek voor de "persoonlijke passiviteit en grauwe vervlakking" dat het nieuwe communicatiemiddel teweeg kan brengen. "Het is een begin. En we kunnen zeggen dat deze beginperiode een oefenperiode is. Dat wil zeggen dat men dus van ons in deze periode niet volmaakt geslaagde programma’s mag en ook niet moet verwachten. Toch heeft men dit pionierswerk willen beginnen", aldus professor Kors. Na de speeches van Cals en Kors volgt er een filmpje over de Deense televisie-studio die een dag eerder zijn begonnen aan hun eerste uitzending. Daarna was er een korte documentaire te zien over het klokkengieten te Heiligerlee gemaakt door de cineasten J.J. Reucamp en Ted de Wit. Het is dan aan Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma om met behulp van de korte film ''[[De leek en televisie]]'', een toelichting te geven bij het nieuwe medium. Hierna verschijnt Jeanne Roos weer in beeld en adviseert de kijker een kopje thee te gaan maken: het is pauze.

[[Afbeelding:511n-15_pos.png|thumb|left|Opnames van [[De toverspiegel]]]]

Een pauze van tien minuten stelt de medewerkers in Studio Irene, in staat het decor om te bouwen voor het eerste Nederlandse televisiespel ''[[De toverspiegel]]''. Maar voordat het spel begint leest Jeanne Roos een telegram voor van de in het gebouw van de R.V.D. in Den Haag aanwezige Nederlandse en buitenlandse journalisten. Deze laten weten de uitzending goed te kunnen volgen. Hierna kan ''De toverspiegel'' officieel de eerste uitzending afsluiten. Het betekent volgens de ''Katholieke Radio Gids'' van 7 oktober 1951, dat de Nederlandse kijkers voor het eerst de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren "om in de intieme sfeer van de huiskamer geconfronteerd te worden met vooraanstaande toneelspelers". Het is ook de eerste keer dat de kijkers geconfronteerd worden met een technische storing. [[Jeanne Roos]] stelt zichzelf en de kijkers gerust: "Wij komen pas kijken, maar tenslotte komt u ook pas kijken."

{| class="wikitable"
|- valign="top"
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending.jpg|thumb|[[NTS]] vanuit Studio Irene te Bussum]]
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending2.jpg|thumb|Staatssecretaris mr. J. Cals voor de eerste tv uitzending]]
|}

===Ontwikkeling en experimentele fase===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending3.jpg|thumb|left|Philips Experimentele Televisie]]

Technisch gezien heeft het Nederlandse publiek dan al eerder de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren. In 1927 presteert televisie amateur [[Freek Kerkhof]] het om met behulp van de Nipkov-schijf een zender-ontvanger van tien lijnen te maken. Met de draaiende schijf kan een beeld worden afgetast en omgezet in elekrische stroom. Het schaduwbeeld dat dan ontstaat in zwart oranje is nog niet geschikt voor uitzendingen. Het mechanische televisiesysteem wordt in de jaren dertig vervangen door Zworykin's iconoscoop. Philips Eindhoven neemt deze uitvinding vanaf 1934 in ontwikkeling, waarna verschillende demonstraties volgen. De radio-omroepen [[VARA]], [[NCRV]] en [[KRO]] merken de ontwikkelingen op en vragen in 1935 televisie-zendmachtiging aan. Op de voorjaarsbeurs van 1938, debuteren kopstukken uit de toneelwereld en kleinkunst zoals [[Fien de la Mar]], [[Wim Kan]] en [[Corry Vonk]] voor de camera's van regisseur [[Erik de Vries]]. Een massaal toegestroomd Utrechts publiek ziet op een groot scherm groene beelden van de optredens in de studio. Televisie demonstraties als deze dienen dan vooral om de naamsbekendheid van Philips als verkoper van radio’s te vergroten. Verdere ontwikkeling van het medium wordt onderbroken door de Tweede Wereldoorlog. In 1948 zet Philips het televisie avontuur voort. Onder de naam Philips Experimentele Televisie ([[PET]]) is drie avonden per week televisie te ontvangen in Eindhoven en omgeving.

===Druk van Philips===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending4.jpg|thumb|TV pionier [[Erik de Vries]] (links) en Philips dir. Otten]]

In de jaren na de oorlog ziet Philips hoe televisie in de VS de markt verovert. Vastbesloten marktleider te worden in Europa dringt het concern bij de Nederlandse overheid aan om een nationale televisiezender te beginnen. Met de wederopbouw in het achterhoofd houdt de regering onder leiding van minister-president Willem Drees de boot af. "Als er televisie kwam zou tenslotte iedereen televisie willen hebben zoals iedereen radio wilde hebben. Televisietoestellen zouden duur zijn. Men zou dat verrekend willen zien in zijn loon." Aldus Drees die het geld liever steekt in de bouw van huizen. Ook de omroepverenigingen staan niet te springen. Men is beducht voor het schadelijke effect van het massamedium dat zich kan uiten in passiviteit en afvlakking van het individu. Succes van het vermaaksmedium betekent een aantasting van de goede zeden die dan veilig en geborgen is bij de verzuilde radio-omroepen. Het behoud van de achterban komt in gevaar.

Aangezien de komst van een landelijke zender onvermijdelijk lijkt sturen de omroepen cursisten naar Philips, maar ook vooral naar de BBC. De [[KRO]] die in voorzitter Kors een verwoed tegenstander van het nieuwe medium kent, publiceert in haar omroepgids een uitgebreid verslag van ''Drie weken B.B.C. -televisie''. Prachtige foto's tonen de indrukwekkende Studio te Lime Grove, een reportagewagen en een maquette van de nieuw te bouwen studio White City. "Zal Nederland zulk een enorme organisatie wel kunnen opbouwen?" De indruk van cursist Delfgaauw is dat het ook eenvoudiger kan: "Met een aantal enthousiaste en harde werkers zal men ook in Nederland in staat zijn goede en niet te dure televisie-programma's te verzorgen." Dat dit op zeer korte termijn dient te gebeuren maakt Philips in de persoon van directeur Otten in de pers duidelijk. Hij zet de regering onder druk door te verkondigen dat het niet invoeren van een landelijke zender het failliet zal betekenen voor het bedrijf. De regering zwicht en komt met een verklaring: "Na een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen heeft de Regering zich bereid verklaard er aan mede te werken, dat het televisie-experiment gedurende twee jaren zal worden voortgezet. Deze voortzetting zal echter slechts op beperkte schaal geschieden en de overheid is niet bereid hiervoor speciale subsidies te verlenen."

===Naar Studio Irene===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending5.jpg|thumb|Bereik van de zender in Lopik]]

Er wordt toestemming gegeven voor drie uur zendtijd verspreid over twee dagen, dinsdag en vrijdag. Iedere avond staat het programma onder redactie van één omroep. Het experiment verplaatst zich naar Bussum waar een leegstaande kerk wordt omgebouwd tot de eerste tv-studio van de [[NTS]], Studio Irene. Bij het Utrechtse Lopik bouwt men een zendmast met een bereik van 65 kilometer, waarmee het dichtstbevolkte gebied van het land bereikt kan worden. Philips levert de apparatuur en technische kennis voor de studio onder leiding van [[Erik de Vries]]. Zendermaatschappij [[NOZEMA]] staat garant voor de zendtechniek vanuit Lopik. De programma's worden verzorgd door de bestaande radioverenigingen. Nu het televisietijdperk dan ook in Nederland van start gaat willen de omroepen zich toch verbinden aan het nieuwe fenomeen. In de omroepgidsen verantwoorden de directies zich voor hun keuze. Zo is in de [[NCRV]]-gids van 20 oktober 1951 te lezen: "Wij zijn met de televisie gestart omdat, nu dit instrument in Nederland bespeeld kan worden, wij het van onze kant willen aanwenden als een hulpmiddel bij de Evangelieverkondiging. Wij zijn gestart omdat deze gave Gods – want dat is ook de televisie- religieuze en culturele winst kan afwerpen voor ons Nederlandse volk."

===Start en respons===

[[Afbeelding:De eerste wereldoorlog documentairereeks 6.jpg|thumb|left|In de straten rond Studio Irene vraagt men voorbijgangers stil te zijn voor opname]]

In de week voor de eerste uitzending zijn er korte test-uitzendingen. Vrijwel iedere middag tussen 4 en 5 is er een testbeeld te zien. Daarna is er een wervingsfilmpje van de KLM te zien waarin jongelui worden uitgenodigd zich te laten opleiden tot piloot. Sommige omroepen besteden in hun gids aandacht aan televisie. In aanloop naar de eerste uitzending brengt de [[KRO]] gids reportages over televisie in het buitenland. In de editie van 30 september 1951 is voor het eerst de televisie programmering opgenomen. De kijker wordt nog een laatste uitleg gegeven over de bediening van het 'Televisie-ontvangsttoestel'. Het boeiende verslag van de gebeurtenis is een week later te lezen. "In de studio zelf heerste een grote chaos, een wild dooreenkrioelen van kabels, die naar de camera's leidden, een gesleep met grote decorstukken en ander materiaal, dit alles onder het felle licht van de verlichtingsbakken. Voor de leek was het onbegrijpelijk, hoe men uit deze warwinkel wijs kon worden, laat staan tot een geordend programma komen." Nederland heeft televisie en op 16 oktober publiceert de [[KRO]]-gids studiofoto's van de historische eerste uitzending. Het toont de lezer de wereld achter het scherm want: 'Slechts het omlijnde gedeelte was voor de kijkers zichtbaar'.

===Programma eerste landelijke televisie uitzending===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak ID
| width="102" | Werk Titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[Opening van het eerste programma van de NTS]]
| Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors spreken tot de eerste tv-kijkers
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| Instructiefilm
| Instructiefilm ter ondersteuning van de toespraak van professor N.A. Halbertsma
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| [[De leek en televisie]]
| Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma geeft een toelichting bij het nieuwe medium
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[De toverspiegel]]
| Televisiespel. De nar Video houdt de mens een spiegel voor, namelijk de televisiecamera. Door de zoeker van de camera wordt een blik op verleden en toekomst geworpen.
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|}

===2 oktober 1951 in de media===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak Id
| width="102" | Werk titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" | 29137
| [[Hollands nieuws]]
| In de weilanden bij Lopik graven arbeiders in de grond rondom de betonnen fundamenten en aanhechtingspunten voor tuidraden van een televisie zendmast. De mast wordt, in onderdelen, over de Lek aangevoerd per Rijnaak die er de sluis bij Vreeswijk mee binnenvaart
| 1950
| 26-9-1950
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 29332
| [[Hollands nieuws]]
| Bij Lopik vindt in de weilanden de bouw van de eerste Nederlandse televisiezender gestaag voortgang. De eigenlijke zendmast staat al overeind; op de top ervan wordt de zendantenne gemonteerd. In een gebouwtje vlak naast de zendmast is de electronische apparatuur voor beeld en geluid ondergebracht. Technici zijn aan de div. panelen druk bezig met installeren en afregelen.
| 1951
| 27-1-1951
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 20448
| [[Televisie in Nederland]]
| In 1952 wil men met deze documentaire de kijkers uitleggen hoe tv-producties tot stand komen. We zien in Studio Irene - vóór de verbouwing - hoe decorschilders, cameramensen en een regisseur bezig zijn op respectievelijk de vloer en in de schakelruimte en de filmcabine.
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3879575
| Niet bekend
| Een voor de omroepgeschiedenis interessant filmpje met beelden van apparatuur en personeel in Studio 3 B, Studio Irene en Studio Vitus. De volgende namen komen in beeld: [[Henk de Rover]], [[Gerard Prakke]] en [[Bob Vetter]].
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 160267
| [[Televisie in Nederland]]
| Regiekamer met oa [[Erik de Vries]]
| 1952
| 15-4-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 166492
| [[Feestfilm]]
| Studio Irene int. met opname en uitzendwerkzaamheden
| 1955
| 1-1-1955
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 28556
| [[Hollands nieuws]]
| Brand in televisiestudio Irene.
| 1955
| 6-4-1955
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 21817
| [[Televisie in Holland]]
| De documentaire gaat over de werking van de televisie in Nederland tot 1956. Met beelden uit Bussum van Studio Irene en van Studio Vitus met de provisorische tv-toren. Ook wordt geshowd hoe tv-buitenopnamen van voetbalwedstrijden met hulp van de NTS-reportagewagen tot stand komen.
| 1956
| 1-1-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20436
| [[Wij zijn vijf]]
| De Nederlandse televisie bestaat vijf jaar en dat is reden voor een reportage over de televisiemakers van het eerste uur.
| 1951, 1956
| 2-10-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 26023
| [[Tien kaarsen voor een jarige]]
| Amusementsprogramma ter viering van tien jaar televisie in Nederland.
| 1961
| 7-10-1961
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20306
| [[Televisie 1951-1965]]
| Deze documentaire wordt in 1964 uitgezonden ter gelegenheid van de ingebruikneming van het tweede net. Historisch gezien een fantastisch inkijkje in hoe de televisiewereld in Nederland is ontstaan en zich ontplooid heeft. Met aandacht voor studio Irene en de eerste Eurovisie-uitzending
| 1964
| 1-10-1964
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 261250
| [[Weet je nog wel]]
| Brand in studio Irene in Bussum waar op 2 oktober 1951 de eerste televisieuitzending plaatsvond
| 1967
| 20-7-1967
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17999
| [[Een dure grap]]
| Terugblik op 25 jaar televisie in Nederland. Met veel archiefmateriaal van programma's uit de beginjaren en min of meer bekende Nederlanders die hun licht laten schijnen op de ontwikkelingen van programma's en techniek
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3677460
| [[Continuo]]
| In 1976 viert Hilversum het 25-jarig jubileum van de Nederlandse televisie. De eerste uitzending in zwart-wit vindt plaats op 2 oktober 1951om kwart over acht vanuit studio Irene te Bussum. Staatssecretaris Cals verzorgt de officiële opening. Daarna volgt het drama ''[[De toverspiegel]]''.
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17448
| [[Tv als informatiebron]]
| Adhv dupes en enkele foto's wordt de verzuiling van het Nederlandse omroepbestel geïllustreerd.
| 1986
| 17-3-1986
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 21837
| [[Afscheid Studio Irene]]
| Feestelijke bijeenkomst omroep- en oud-omroepmedewerkers ter gelegenheid van afscheid Studio Irene, de beginplek van de Nederlandse televisie.
| 1987
| 4-4-1987
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24465
| [[Nogges]]
| Interview met oud-regisseur Dick van Bommel over de beginperiode van de televisie in Nederland, de werkwijze toen en nu, aard van de programma's en de omgang met collega's.
| 1989
| 13-2-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 684903
| [[Ovt]]
| Serie 'Cheerio!' over Nederland tijdens de wederopbouw. In deze aflevering: de komst van de televisie.
| 1989
| 20-4-1989
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 109490
| [[Tv-toen]]
| Als inleiding op de serie een documentaire, waarin drie historici aan het woord komen over het belang van de Nederlandse film (oa bioscoopjournaals en speelfilms) en televisie als bron voor historisch onderzoek, afgewisseld met veel beeldmateriaal.
| 1989
| 6-8-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 667699
| Oral history
| J.A.R.M. Schimmel, electricien en belichtingstechnicus by de NTS en NOS, blikt terug op zyn omroeploopbaan. Als electricien by verbouwing Studio Irene betrokken. De eerste uitzending (2 oktober 1951.
| 1990
| 6-8-1990
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39213
| Oral history van de omroep
| De 73-jarige televisie-pionier H. H. (Harrie) Heuts blikt terug op zijn televisieloopbaan. In 1951 kwam hij in dienst van de NTS als hoofdtechnicus reportage, werd technisch productieleider Buitendienst en weer later stafmedewerker NOS-DTP. Harrie Heuts vertelt over het begin van de Nederlandse televisie, haalt herinneringen op aan spraakmakende programma's en uitzendingen
| 1991
| 29-1-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39466
| Oral history van de omroep
| Gesprek met H.P. Maas, de man die in 1951 in dienst treedt als eerste studiochef van Studio Irene. Maas wordt later secretaris van de Televisie Coördinatie Commissie. Hij vertelt over de eerste tv-uitzendingen en de oprichting van de European Broadcasting Union in 1950. Dit orgaan organiseert de eerste Eurovisie-uitzendingen. Dit zijn programma's die in heel Europa tegelijkertijd te zien zijn.
| 1991, 1951
| 29-8-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 216993
| [[Markant]]
| Serie portretten waarin deze keer tekstschrijver, regisseur en producer Willy van Hemert centraal staat. Een terugblik adhv interviews, foto's en archiefbeelden.
| 1992
| 10-1-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 481618
| [[Journaal]]
| Shots van de sloop van de voormalige Studio Irene in Bussum
| 1992
| 17-8-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 246060
| [[Krasse knarren]]
| Piet van Sevenster (De Bie), gepensioneerd directeur-generaal Eurotelevisie, vertelt over de eerste televisie-uitzendingen. Hij ontdekt, lopend door Bussum, dat Studio Irene is afgebroken.
| 1994
| 9-1-1994
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 80180
| [[Middageditie]]
| Eerste deel van een serie waarin, ihkv de komende eeuwwisseling, wordt teruggekeken op belangrijk gebeurtenissen in Nederland in de 20e eeuw. Deze keer: de komst van de televisie in 1951.
| 1999
| 4-1-1999
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 595401
| [[Tijd voor twee]]
| In de rubriek '2000 jaar geschiedenis herhaalt zich' reist de verslaggever terug naar het jaar 1951, waarin de eerste televisie-uitzending door de NTS van start ging.
| 1999
| 17-9-1999
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 108677
| [[Aspecten van maatschappijleer]]
| Aandacht voor: de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse omroepbestel: oa de eerste televisie-uitzending op 2 oktober 1951
| 2002
| 16-9-2002
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24744
| [[Andere tijden]]
| Over de experimenten en investeringen van het bedrijf Philips om televisie in Nederland te introduceren. We horen en zien de opvattingen van de voorzitter van de KRO, professor Kors en de oprichting van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS).
| 2003
| 23-9-2003
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 238410
| [[Het klokhuis]]
| Ernst van der Pasch toont het eerste houten televisietoestel, dat ook wel het 'hondenhok' wordt genoemd.Aan de orde komen: de eerste uitzending op de Nederlandse televisie in 1951
| 2005
| 11-3-2005
| Televisie

|}

[[Category:Historische nieuwsgebeurtenissen]]

[[Category:Televisieprogrammering|Eerste landelijke televisie uitzending, De]]

De eerste landelijke televisie uitzending

2026-02-19T08:08:53Z

Kimenaig:

Op 2 oktober 1951 start de eerste officiële landelijke televisie-uitzending. Het betreft een gezamenlijke programmering onder auspiciën van de Nederlandse Televisie Stichting ([[NTS]]). Op ongeveer 500 televisietoestellen in Nederland verschijnt de wapperende vlag van de [[NTS]], gevolgd door omroepster [[Jeanne Roos]]. Zij heet de kijkers welkom op deze bijzondere avond. Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors volgen. De strenge heren prijzen in hun toespraak de technologische vooruitgang maar waarschuwen het publiek voor de "persoonlijke passiviteit en grauwe vervlakking" dat het nieuwe communicatiemiddel teweeg kan brengen. "Het is een begin. En we kunnen zeggen dat deze beginperiode een oefenperiode is. Dat wil zeggen dat men dus van ons in deze periode niet volmaakt geslaagde programma’s mag en ook niet moet verwachten. Toch heeft men dit pionierswerk willen beginnen", aldus professor Kors. Na de speeches van Cals en Kors volgt er een filmpje over de Deense televisie-studio die een dag eerder zijn begonnen aan hun eerste uitzending. Daarna was er een korte documentaire te zien over het klokkengieten te Heiligerlee gemaakt door de cineasten J.J. Reucamp en Ted de Wit. Het is dan aan Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma om met behulp van de korte film ''[[De leek en televisie]]'', een toelichting te geven bij het nieuwe medium. Hierna verschijnt Jeanne Roos weer in beeld en adviseert de kijker een kopje thee te gaan maken: het is pauze.

[[Afbeelding:511n-15_pos.png|thumb|left|Opnames van [[De toverspiegel]]

Een pauze van tien minuten stelt de medewerkers in Studio Irene, in staat het decor om te bouwen voor het eerste Nederlandse televisiespel ''[[De toverspiegel]]''. Maar voordat het spel begint leest Jeanne Roos een telegram voor van de in het gebouw van de R.V.D. in Den Haag aanwezige Nederlandse en buitenlandse journalisten. Deze laten weten de uitzending goed te kunnen volgen. Hierna kan ''De toverspiegel'' officieel de eerste uitzending afsluiten. Het betekent volgens de ''Katholieke Radio Gids'' van 7 oktober 1951, dat de Nederlandse kijkers voor het eerst de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren "om in de intieme sfeer van de huiskamer geconfronteerd te worden met vooraanstaande toneelspelers". Het is ook de eerste keer dat de kijkers geconfronteerd worden met een technische storing. [[Jeanne Roos]] stelt zichzelf en de kijkers gerust: "Wij komen pas kijken, maar tenslotte komt u ook pas kijken."

{| class="wikitable"
|- valign="top"
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending.jpg|thumb|[[NTS]] vanuit Studio Irene te Bussum]]
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending2.jpg|thumb|Staatssecretaris mr. J. Cals voor de eerste tv uitzending]]
|}

===Ontwikkeling en experimentele fase===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending3.jpg|thumb|left|Philips Experimentele Televisie]]

Technisch gezien heeft het Nederlandse publiek dan al eerder de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren. In 1927 presteert televisie amateur [[Freek Kerkhof]] het om met behulp van de Nipkov-schijf een zender-ontvanger van tien lijnen te maken. Met de draaiende schijf kan een beeld worden afgetast en omgezet in elekrische stroom. Het schaduwbeeld dat dan ontstaat in zwart oranje is nog niet geschikt voor uitzendingen. Het mechanische televisiesysteem wordt in de jaren dertig vervangen door Zworykin's iconoscoop. Philips Eindhoven neemt deze uitvinding vanaf 1934 in ontwikkeling, waarna verschillende demonstraties volgen. De radio-omroepen [[VARA]], [[NCRV]] en [[KRO]] merken de ontwikkelingen op en vragen in 1935 televisie-zendmachtiging aan. Op de voorjaarsbeurs van 1938, debuteren kopstukken uit de toneelwereld en kleinkunst zoals [[Fien de la Mar]], [[Wim Kan]] en [[Corry Vonk]] voor de camera's van regisseur [[Erik de Vries]]. Een massaal toegestroomd Utrechts publiek ziet op een groot scherm groene beelden van de optredens in de studio. Televisie demonstraties als deze dienen dan vooral om de naamsbekendheid van Philips als verkoper van radio’s te vergroten. Verdere ontwikkeling van het medium wordt onderbroken door de Tweede Wereldoorlog. In 1948 zet Philips het televisie avontuur voort. Onder de naam Philips Experimentele Televisie ([[PET]]) is drie avonden per week televisie te ontvangen in Eindhoven en omgeving.

===Druk van Philips===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending4.jpg|thumb|TV pionier [[Erik de Vries]] (links) en Philips dir. Otten]]

In de jaren na de oorlog ziet Philips hoe televisie in de VS de markt verovert. Vastbesloten marktleider te worden in Europa dringt het concern bij de Nederlandse overheid aan om een nationale televisiezender te beginnen. Met de wederopbouw in het achterhoofd houdt de regering onder leiding van minister-president Willem Drees de boot af. "Als er televisie kwam zou tenslotte iedereen televisie willen hebben zoals iedereen radio wilde hebben. Televisietoestellen zouden duur zijn. Men zou dat verrekend willen zien in zijn loon." Aldus Drees die het geld liever steekt in de bouw van huizen. Ook de omroepverenigingen staan niet te springen. Men is beducht voor het schadelijke effect van het massamedium dat zich kan uiten in passiviteit en afvlakking van het individu. Succes van het vermaaksmedium betekent een aantasting van de goede zeden die dan veilig en geborgen is bij de verzuilde radio-omroepen. Het behoud van de achterban komt in gevaar.

Aangezien de komst van een landelijke zender onvermijdelijk lijkt sturen de omroepen cursisten naar Philips, maar ook vooral naar de BBC. De [[KRO]] die in voorzitter Kors een verwoed tegenstander van het nieuwe medium kent, publiceert in haar omroepgids een uitgebreid verslag van ''Drie weken B.B.C. -televisie''. Prachtige foto's tonen de indrukwekkende Studio te Lime Grove, een reportagewagen en een maquette van de nieuw te bouwen studio White City. "Zal Nederland zulk een enorme organisatie wel kunnen opbouwen?" De indruk van cursist Delfgaauw is dat het ook eenvoudiger kan: "Met een aantal enthousiaste en harde werkers zal men ook in Nederland in staat zijn goede en niet te dure televisie-programma's te verzorgen." Dat dit op zeer korte termijn dient te gebeuren maakt Philips in de persoon van directeur Otten in de pers duidelijk. Hij zet de regering onder druk door te verkondigen dat het niet invoeren van een landelijke zender het failliet zal betekenen voor het bedrijf. De regering zwicht en komt met een verklaring: "Na een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen heeft de Regering zich bereid verklaard er aan mede te werken, dat het televisie-experiment gedurende twee jaren zal worden voortgezet. Deze voortzetting zal echter slechts op beperkte schaal geschieden en de overheid is niet bereid hiervoor speciale subsidies te verlenen."

===Naar Studio Irene===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending5.jpg|thumb|Bereik van de zender in Lopik]]

Er wordt toestemming gegeven voor drie uur zendtijd verspreid over twee dagen, dinsdag en vrijdag. Iedere avond staat het programma onder redactie van één omroep. Het experiment verplaatst zich naar Bussum waar een leegstaande kerk wordt omgebouwd tot de eerste tv-studio van de [[NTS]], Studio Irene. Bij het Utrechtse Lopik bouwt men een zendmast met een bereik van 65 kilometer, waarmee het dichtstbevolkte gebied van het land bereikt kan worden. Philips levert de apparatuur en technische kennis voor de studio onder leiding van [[Erik de Vries]]. Zendermaatschappij [[NOZEMA]] staat garant voor de zendtechniek vanuit Lopik. De programma's worden verzorgd door de bestaande radioverenigingen. Nu het televisietijdperk dan ook in Nederland van start gaat willen de omroepen zich toch verbinden aan het nieuwe fenomeen. In de omroepgidsen verantwoorden de directies zich voor hun keuze. Zo is in de [[NCRV]]-gids van 20 oktober 1951 te lezen: "Wij zijn met de televisie gestart omdat, nu dit instrument in Nederland bespeeld kan worden, wij het van onze kant willen aanwenden als een hulpmiddel bij de Evangelieverkondiging. Wij zijn gestart omdat deze gave Gods – want dat is ook de televisie- religieuze en culturele winst kan afwerpen voor ons Nederlandse volk."

===Start en respons===

[[Afbeelding:De eerste wereldoorlog documentairereeks 6.jpg|thumb|left|In de straten rond Studio Irene vraagt men voorbijgangers stil te zijn voor opname]]

In de week voor de eerste uitzending zijn er korte test-uitzendingen. Vrijwel iedere middag tussen 4 en 5 is er een testbeeld te zien. Daarna is er een wervingsfilmpje van de KLM te zien waarin jongelui worden uitgenodigd zich te laten opleiden tot piloot. Sommige omroepen besteden in hun gids aandacht aan televisie. In aanloop naar de eerste uitzending brengt de [[KRO]] gids reportages over televisie in het buitenland. In de editie van 30 september 1951 is voor het eerst de televisie programmering opgenomen. De kijker wordt nog een laatste uitleg gegeven over de bediening van het 'Televisie-ontvangsttoestel'. Het boeiende verslag van de gebeurtenis is een week later te lezen. "In de studio zelf heerste een grote chaos, een wild dooreenkrioelen van kabels, die naar de camera's leidden, een gesleep met grote decorstukken en ander materiaal, dit alles onder het felle licht van de verlichtingsbakken. Voor de leek was het onbegrijpelijk, hoe men uit deze warwinkel wijs kon worden, laat staan tot een geordend programma komen." Nederland heeft televisie en op 16 oktober publiceert de [[KRO]]-gids studiofoto's van de historische eerste uitzending. Het toont de lezer de wereld achter het scherm want: 'Slechts het omlijnde gedeelte was voor de kijkers zichtbaar'.

===Programma eerste landelijke televisie uitzending===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak ID
| width="102" | Werk Titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[Opening van het eerste programma van de NTS]]
| Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors spreken tot de eerste tv-kijkers
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| Instructiefilm
| Instructiefilm ter ondersteuning van de toespraak van professor N.A. Halbertsma
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| [[De leek en televisie]]
| Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma geeft een toelichting bij het nieuwe medium
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[De toverspiegel]]
| Televisiespel. De nar Video houdt de mens een spiegel voor, namelijk de televisiecamera. Door de zoeker van de camera wordt een blik op verleden en toekomst geworpen.
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|}

===2 oktober 1951 in de media===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak Id
| width="102" | Werk titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" | 29137
| [[Hollands nieuws]]
| In de weilanden bij Lopik graven arbeiders in de grond rondom de betonnen fundamenten en aanhechtingspunten voor tuidraden van een televisie zendmast. De mast wordt, in onderdelen, over de Lek aangevoerd per Rijnaak die er de sluis bij Vreeswijk mee binnenvaart
| 1950
| 26-9-1950
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 29332
| [[Hollands nieuws]]
| Bij Lopik vindt in de weilanden de bouw van de eerste Nederlandse televisiezender gestaag voortgang. De eigenlijke zendmast staat al overeind; op de top ervan wordt de zendantenne gemonteerd. In een gebouwtje vlak naast de zendmast is de electronische apparatuur voor beeld en geluid ondergebracht. Technici zijn aan de div. panelen druk bezig met installeren en afregelen.
| 1951
| 27-1-1951
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 20448
| [[Televisie in Nederland]]
| In 1952 wil men met deze documentaire de kijkers uitleggen hoe tv-producties tot stand komen. We zien in Studio Irene - vóór de verbouwing - hoe decorschilders, cameramensen en een regisseur bezig zijn op respectievelijk de vloer en in de schakelruimte en de filmcabine.
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3879575
| Niet bekend
| Een voor de omroepgeschiedenis interessant filmpje met beelden van apparatuur en personeel in Studio 3 B, Studio Irene en Studio Vitus. De volgende namen komen in beeld: [[Henk de Rover]], [[Gerard Prakke]] en [[Bob Vetter]].
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 160267
| [[Televisie in Nederland]]
| Regiekamer met oa [[Erik de Vries]]
| 1952
| 15-4-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 166492
| [[Feestfilm]]
| Studio Irene int. met opname en uitzendwerkzaamheden
| 1955
| 1-1-1955
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 28556
| [[Hollands nieuws]]
| Brand in televisiestudio Irene.
| 1955
| 6-4-1955
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 21817
| [[Televisie in Holland]]
| De documentaire gaat over de werking van de televisie in Nederland tot 1956. Met beelden uit Bussum van Studio Irene en van Studio Vitus met de provisorische tv-toren. Ook wordt geshowd hoe tv-buitenopnamen van voetbalwedstrijden met hulp van de NTS-reportagewagen tot stand komen.
| 1956
| 1-1-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20436
| [[Wij zijn vijf]]
| De Nederlandse televisie bestaat vijf jaar en dat is reden voor een reportage over de televisiemakers van het eerste uur.
| 1951, 1956
| 2-10-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 26023
| [[Tien kaarsen voor een jarige]]
| Amusementsprogramma ter viering van tien jaar televisie in Nederland.
| 1961
| 7-10-1961
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20306
| [[Televisie 1951-1965]]
| Deze documentaire wordt in 1964 uitgezonden ter gelegenheid van de ingebruikneming van het tweede net. Historisch gezien een fantastisch inkijkje in hoe de televisiewereld in Nederland is ontstaan en zich ontplooid heeft. Met aandacht voor studio Irene en de eerste Eurovisie-uitzending
| 1964
| 1-10-1964
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 261250
| [[Weet je nog wel]]
| Brand in studio Irene in Bussum waar op 2 oktober 1951 de eerste televisieuitzending plaatsvond
| 1967
| 20-7-1967
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17999
| [[Een dure grap]]
| Terugblik op 25 jaar televisie in Nederland. Met veel archiefmateriaal van programma's uit de beginjaren en min of meer bekende Nederlanders die hun licht laten schijnen op de ontwikkelingen van programma's en techniek
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3677460
| [[Continuo]]
| In 1976 viert Hilversum het 25-jarig jubileum van de Nederlandse televisie. De eerste uitzending in zwart-wit vindt plaats op 2 oktober 1951om kwart over acht vanuit studio Irene te Bussum. Staatssecretaris Cals verzorgt de officiële opening. Daarna volgt het drama ''[[De toverspiegel]]''.
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17448
| [[Tv als informatiebron]]
| Adhv dupes en enkele foto's wordt de verzuiling van het Nederlandse omroepbestel geïllustreerd.
| 1986
| 17-3-1986
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 21837
| [[Afscheid Studio Irene]]
| Feestelijke bijeenkomst omroep- en oud-omroepmedewerkers ter gelegenheid van afscheid Studio Irene, de beginplek van de Nederlandse televisie.
| 1987
| 4-4-1987
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24465
| [[Nogges]]
| Interview met oud-regisseur Dick van Bommel over de beginperiode van de televisie in Nederland, de werkwijze toen en nu, aard van de programma's en de omgang met collega's.
| 1989
| 13-2-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 684903
| [[Ovt]]
| Serie 'Cheerio!' over Nederland tijdens de wederopbouw. In deze aflevering: de komst van de televisie.
| 1989
| 20-4-1989
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 109490
| [[Tv-toen]]
| Als inleiding op de serie een documentaire, waarin drie historici aan het woord komen over het belang van de Nederlandse film (oa bioscoopjournaals en speelfilms) en televisie als bron voor historisch onderzoek, afgewisseld met veel beeldmateriaal.
| 1989
| 6-8-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 667699
| Oral history
| J.A.R.M. Schimmel, electricien en belichtingstechnicus by de NTS en NOS, blikt terug op zyn omroeploopbaan. Als electricien by verbouwing Studio Irene betrokken. De eerste uitzending (2 oktober 1951.
| 1990
| 6-8-1990
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39213
| Oral history van de omroep
| De 73-jarige televisie-pionier H. H. (Harrie) Heuts blikt terug op zijn televisieloopbaan. In 1951 kwam hij in dienst van de NTS als hoofdtechnicus reportage, werd technisch productieleider Buitendienst en weer later stafmedewerker NOS-DTP. Harrie Heuts vertelt over het begin van de Nederlandse televisie, haalt herinneringen op aan spraakmakende programma's en uitzendingen
| 1991
| 29-1-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39466
| Oral history van de omroep
| Gesprek met H.P. Maas, de man die in 1951 in dienst treedt als eerste studiochef van Studio Irene. Maas wordt later secretaris van de Televisie Coördinatie Commissie. Hij vertelt over de eerste tv-uitzendingen en de oprichting van de European Broadcasting Union in 1950. Dit orgaan organiseert de eerste Eurovisie-uitzendingen. Dit zijn programma's die in heel Europa tegelijkertijd te zien zijn.
| 1991, 1951
| 29-8-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 216993
| [[Markant]]
| Serie portretten waarin deze keer tekstschrijver, regisseur en producer Willy van Hemert centraal staat. Een terugblik adhv interviews, foto's en archiefbeelden.
| 1992
| 10-1-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 481618
| [[Journaal]]
| Shots van de sloop van de voormalige Studio Irene in Bussum
| 1992
| 17-8-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 246060
| [[Krasse knarren]]
| Piet van Sevenster (De Bie), gepensioneerd directeur-generaal Eurotelevisie, vertelt over de eerste televisie-uitzendingen. Hij ontdekt, lopend door Bussum, dat Studio Irene is afgebroken.
| 1994
| 9-1-1994
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 80180
| [[Middageditie]]
| Eerste deel van een serie waarin, ihkv de komende eeuwwisseling, wordt teruggekeken op belangrijk gebeurtenissen in Nederland in de 20e eeuw. Deze keer: de komst van de televisie in 1951.
| 1999
| 4-1-1999
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 595401
| [[Tijd voor twee]]
| In de rubriek '2000 jaar geschiedenis herhaalt zich' reist de verslaggever terug naar het jaar 1951, waarin de eerste televisie-uitzending door de NTS van start ging.
| 1999
| 17-9-1999
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 108677
| [[Aspecten van maatschappijleer]]
| Aandacht voor: de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse omroepbestel: oa de eerste televisie-uitzending op 2 oktober 1951
| 2002
| 16-9-2002
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24744
| [[Andere tijden]]
| Over de experimenten en investeringen van het bedrijf Philips om televisie in Nederland te introduceren. We horen en zien de opvattingen van de voorzitter van de KRO, professor Kors en de oprichting van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS).
| 2003
| 23-9-2003
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 238410
| [[Het klokhuis]]
| Ernst van der Pasch toont het eerste houten televisietoestel, dat ook wel het 'hondenhok' wordt genoemd.Aan de orde komen: de eerste uitzending op de Nederlandse televisie in 1951
| 2005
| 11-3-2005
| Televisie

|}

[[Category:Historische nieuwsgebeurtenissen]]

[[Category:Televisieprogrammering|Eerste landelijke televisie uitzending, De]]

De eerste landelijke televisie uitzending

2026-02-19T08:05:44Z

Kimenaig:

Op 2 oktober 1951 start de eerste officiële landelijke televisie-uitzending. Het betreft een gezamenlijke programmering onder auspiciën van de Nederlandse Televisie Stichting ([[NTS]]). Op ongeveer 500 televisietoestellen in Nederland verschijnt de wapperende vlag van de [[NTS]], gevolgd door omroepster [[Jeanne Roos]]. Zij heet de kijkers welkom op deze bijzondere avond. Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors volgen. De strenge heren prijzen in hun toespraak de technologische vooruitgang maar waarschuwen het publiek voor de "persoonlijke passiviteit en grauwe vervlakking" dat het nieuwe communicatiemiddel teweeg kan brengen. "Het is een begin. En we kunnen zeggen dat deze beginperiode een oefenperiode is. Dat wil zeggen dat men dus van ons in deze periode niet volmaakt geslaagde programma’s mag en ook niet moet verwachten. Toch heeft men dit pionierswerk willen beginnen", aldus professor Kors. Na de speeches van Cals en Kors volgt er een filmpje over de Deense televisie-studio die een dag eerder zijn begonnen aan hun eerste uitzending. Daarna was er een korte documentaire te zien over het klokkengieten te Heiligerlee gemaakt door de cineasten J.J. Reucamp en Ted de Wit. Het is dan aan Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma om met behulp van de korte film ''[[De leek en televisie]]'', een toelichting te geven bij het nieuwe medium. Hierna verschijnt Jeanne Roos weer in beeld en adviseert de kijker een kopje thee te gaan maken: het is pauze.

Een pauze van tien minuten stelt de medewerkers in Studio Irene, in staat het decor om te bouwen voor het eerste Nederlandse televisiespel ''[[De toverspiegel]]''. Maar voordat het spel begint leest Jeanne Roos een telegram voor van de in het gebouw van de R.V.D. in Den Haag aanwezige Nederlandse en buitenlandse journalisten. Deze laten weten de uitzending goed te kunnen volgen. Hierna kan ''De toverspiegel'' officieel de eerste uitzending afsluiten. Het betekent volgens de ''Katholieke Radio Gids'' van 7 oktober 1951, dat de Nederlandse kijkers voor het eerst de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren "om in de intieme sfeer van de huiskamer geconfronteerd te worden met vooraanstaande toneelspelers". Het is ook de eerste keer dat de kijkers geconfronteerd worden met een technische storing. [[Jeanne Roos]] stelt zichzelf en de kijkers gerust: "Wij komen pas kijken, maar tenslotte komt u ook pas kijken."

{| class="wikitable"
|- valign="top"
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending.jpg|thumb|[[NTS]] vanuit Studio Irene te Bussum]]
| width="150" | [[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending2.jpg|thumb|Staatssecretaris mr. J. Cals voor de eerste tv uitzending]]
| width="150" | [[Afbeelding:511n-15_pos.png|thumb|Opnames van [[De toverspiegel]] ]]
|}

===Ontwikkeling en experimentele fase===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending3.jpg|thumb|left|Philips Experimentele Televisie]]

Technisch gezien heeft het Nederlandse publiek dan al eerder de mogelijkheden van televisie kunnen ervaren. In 1927 presteert televisie amateur [[Freek Kerkhof]] het om met behulp van de Nipkov-schijf een zender-ontvanger van tien lijnen te maken. Met de draaiende schijf kan een beeld worden afgetast en omgezet in elekrische stroom. Het schaduwbeeld dat dan ontstaat in zwart oranje is nog niet geschikt voor uitzendingen. Het mechanische televisiesysteem wordt in de jaren dertig vervangen door Zworykin's iconoscoop. Philips Eindhoven neemt deze uitvinding vanaf 1934 in ontwikkeling, waarna verschillende demonstraties volgen. De radio-omroepen [[VARA]], [[NCRV]] en [[KRO]] merken de ontwikkelingen op en vragen in 1935 televisie-zendmachtiging aan. Op de voorjaarsbeurs van 1938, debuteren kopstukken uit de toneelwereld en kleinkunst zoals [[Fien de la Mar]], [[Wim Kan]] en [[Corry Vonk]] voor de camera's van regisseur [[Erik de Vries]]. Een massaal toegestroomd Utrechts publiek ziet op een groot scherm groene beelden van de optredens in de studio. Televisie demonstraties als deze dienen dan vooral om de naamsbekendheid van Philips als verkoper van radio’s te vergroten. Verdere ontwikkeling van het medium wordt onderbroken door de Tweede Wereldoorlog. In 1948 zet Philips het televisie avontuur voort. Onder de naam Philips Experimentele Televisie ([[PET]]) is drie avonden per week televisie te ontvangen in Eindhoven en omgeving.

===Druk van Philips===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending4.jpg|thumb|TV pionier [[Erik de Vries]] (links) en Philips dir. Otten]]

In de jaren na de oorlog ziet Philips hoe televisie in de VS de markt verovert. Vastbesloten marktleider te worden in Europa dringt het concern bij de Nederlandse overheid aan om een nationale televisiezender te beginnen. Met de wederopbouw in het achterhoofd houdt de regering onder leiding van minister-president Willem Drees de boot af. "Als er televisie kwam zou tenslotte iedereen televisie willen hebben zoals iedereen radio wilde hebben. Televisietoestellen zouden duur zijn. Men zou dat verrekend willen zien in zijn loon." Aldus Drees die het geld liever steekt in de bouw van huizen. Ook de omroepverenigingen staan niet te springen. Men is beducht voor het schadelijke effect van het massamedium dat zich kan uiten in passiviteit en afvlakking van het individu. Succes van het vermaaksmedium betekent een aantasting van de goede zeden die dan veilig en geborgen is bij de verzuilde radio-omroepen. Het behoud van de achterban komt in gevaar.

Aangezien de komst van een landelijke zender onvermijdelijk lijkt sturen de omroepen cursisten naar Philips, maar ook vooral naar de BBC. De [[KRO]] die in voorzitter Kors een verwoed tegenstander van het nieuwe medium kent, publiceert in haar omroepgids een uitgebreid verslag van ''Drie weken B.B.C. -televisie''. Prachtige foto's tonen de indrukwekkende Studio te Lime Grove, een reportagewagen en een maquette van de nieuw te bouwen studio White City. "Zal Nederland zulk een enorme organisatie wel kunnen opbouwen?" De indruk van cursist Delfgaauw is dat het ook eenvoudiger kan: "Met een aantal enthousiaste en harde werkers zal men ook in Nederland in staat zijn goede en niet te dure televisie-programma's te verzorgen." Dat dit op zeer korte termijn dient te gebeuren maakt Philips in de persoon van directeur Otten in de pers duidelijk. Hij zet de regering onder druk door te verkondigen dat het niet invoeren van een landelijke zender het failliet zal betekenen voor het bedrijf. De regering zwicht en komt met een verklaring: "Na een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen heeft de Regering zich bereid verklaard er aan mede te werken, dat het televisie-experiment gedurende twee jaren zal worden voortgezet. Deze voortzetting zal echter slechts op beperkte schaal geschieden en de overheid is niet bereid hiervoor speciale subsidies te verlenen."

===Naar Studio Irene===

[[Afbeelding:De eerste landelijke televisie uitzending5.jpg|thumb|Bereik van de zender in Lopik]]

Er wordt toestemming gegeven voor drie uur zendtijd verspreid over twee dagen, dinsdag en vrijdag. Iedere avond staat het programma onder redactie van één omroep. Het experiment verplaatst zich naar Bussum waar een leegstaande kerk wordt omgebouwd tot de eerste tv-studio van de [[NTS]], Studio Irene. Bij het Utrechtse Lopik bouwt men een zendmast met een bereik van 65 kilometer, waarmee het dichtstbevolkte gebied van het land bereikt kan worden. Philips levert de apparatuur en technische kennis voor de studio onder leiding van [[Erik de Vries]]. Zendermaatschappij [[NOZEMA]] staat garant voor de zendtechniek vanuit Lopik. De programma's worden verzorgd door de bestaande radioverenigingen. Nu het televisietijdperk dan ook in Nederland van start gaat willen de omroepen zich toch verbinden aan het nieuwe fenomeen. In de omroepgidsen verantwoorden de directies zich voor hun keuze. Zo is in de [[NCRV]]-gids van 20 oktober 1951 te lezen: "Wij zijn met de televisie gestart omdat, nu dit instrument in Nederland bespeeld kan worden, wij het van onze kant willen aanwenden als een hulpmiddel bij de Evangelieverkondiging. Wij zijn gestart omdat deze gave Gods – want dat is ook de televisie- religieuze en culturele winst kan afwerpen voor ons Nederlandse volk."

===Start en respons===

[[Afbeelding:De eerste wereldoorlog documentairereeks 6.jpg|thumb|left|In de straten rond Studio Irene vraagt men voorbijgangers stil te zijn voor opname]]

In de week voor de eerste uitzending zijn er korte test-uitzendingen. Vrijwel iedere middag tussen 4 en 5 is er een testbeeld te zien. Daarna is er een wervingsfilmpje van de KLM te zien waarin jongelui worden uitgenodigd zich te laten opleiden tot piloot. Sommige omroepen besteden in hun gids aandacht aan televisie. In aanloop naar de eerste uitzending brengt de [[KRO]] gids reportages over televisie in het buitenland. In de editie van 30 september 1951 is voor het eerst de televisie programmering opgenomen. De kijker wordt nog een laatste uitleg gegeven over de bediening van het 'Televisie-ontvangsttoestel'. Het boeiende verslag van de gebeurtenis is een week later te lezen. "In de studio zelf heerste een grote chaos, een wild dooreenkrioelen van kabels, die naar de camera's leidden, een gesleep met grote decorstukken en ander materiaal, dit alles onder het felle licht van de verlichtingsbakken. Voor de leek was het onbegrijpelijk, hoe men uit deze warwinkel wijs kon worden, laat staan tot een geordend programma komen." Nederland heeft televisie en op 16 oktober publiceert de [[KRO]]-gids studiofoto's van de historische eerste uitzending. Het toont de lezer de wereld achter het scherm want: 'Slechts het omlijnde gedeelte was voor de kijkers zichtbaar'.

===Programma eerste landelijke televisie uitzending===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak ID
| width="102" | Werk Titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[Opening van het eerste programma van de NTS]]
| Staatssecretaris J.M.L.Th. Cals en voorzitter van de [[KRO]] dominicaner theoloog professor J.B. Kors spreken tot de eerste tv-kijkers
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| Instructiefilm
| Instructiefilm ter ondersteuning van de toespraak van professor N.A. Halbertsma
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="26" |  
| [[De leek en televisie]]
| Philips-deskundige professor N.A. Halbertsma geeft een toelichting bij het nieuwe medium
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" |  
| [[De toverspiegel]]
| Televisiespel. De nar Video houdt de mens een spiegel voor, namelijk de televisiecamera. Door de zoeker van de camera wordt een blik op verleden en toekomst geworpen.
| 1951
| 2-10-1951
| Televisie

|}

===2 oktober 1951 in de media===

{| class="wikitable"
|- style="font-weight:bold" valign="top"
| width="48" height="13" | Taak Id
| width="102" | Werk titel
| width="218" | Onderwerp
| width="48" | Jaar
| width="70" | Datum
| width="48" | Medium

|- valign="top"
| height="38" | 29137
| [[Hollands nieuws]]
| In de weilanden bij Lopik graven arbeiders in de grond rondom de betonnen fundamenten en aanhechtingspunten voor tuidraden van een televisie zendmast. De mast wordt, in onderdelen, over de Lek aangevoerd per Rijnaak die er de sluis bij Vreeswijk mee binnenvaart
| 1950
| 26-9-1950
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 29332
| [[Hollands nieuws]]
| Bij Lopik vindt in de weilanden de bouw van de eerste Nederlandse televisiezender gestaag voortgang. De eigenlijke zendmast staat al overeind; op de top ervan wordt de zendantenne gemonteerd. In een gebouwtje vlak naast de zendmast is de electronische apparatuur voor beeld en geluid ondergebracht. Technici zijn aan de div. panelen druk bezig met installeren en afregelen.
| 1951
| 27-1-1951
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 20448
| [[Televisie in Nederland]]
| In 1952 wil men met deze documentaire de kijkers uitleggen hoe tv-producties tot stand komen. We zien in Studio Irene - vóór de verbouwing - hoe decorschilders, cameramensen en een regisseur bezig zijn op respectievelijk de vloer en in de schakelruimte en de filmcabine.
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3879575
| Niet bekend
| Een voor de omroepgeschiedenis interessant filmpje met beelden van apparatuur en personeel in Studio 3 B, Studio Irene en Studio Vitus. De volgende namen komen in beeld: [[Henk de Rover]], [[Gerard Prakke]] en [[Bob Vetter]].
| 1952
| 1-1-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 160267
| [[Televisie in Nederland]]
| Regiekamer met oa [[Erik de Vries]]
| 1952
| 15-4-1952
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 166492
| [[Feestfilm]]
| Studio Irene int. met opname en uitzendwerkzaamheden
| 1955
| 1-1-1955
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 28556
| [[Hollands nieuws]]
| Brand in televisiestudio Irene.
| 1955
| 6-4-1955
| Bioscoop

|- valign="top"
| height="38" | 21817
| [[Televisie in Holland]]
| De documentaire gaat over de werking van de televisie in Nederland tot 1956. Met beelden uit Bussum van Studio Irene en van Studio Vitus met de provisorische tv-toren. Ook wordt geshowd hoe tv-buitenopnamen van voetbalwedstrijden met hulp van de NTS-reportagewagen tot stand komen.
| 1956
| 1-1-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20436
| [[Wij zijn vijf]]
| De Nederlandse televisie bestaat vijf jaar en dat is reden voor een reportage over de televisiemakers van het eerste uur.
| 1951, 1956
| 2-10-1956
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 26023
| [[Tien kaarsen voor een jarige]]
| Amusementsprogramma ter viering van tien jaar televisie in Nederland.
| 1961
| 7-10-1961
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 20306
| [[Televisie 1951-1965]]
| Deze documentaire wordt in 1964 uitgezonden ter gelegenheid van de ingebruikneming van het tweede net. Historisch gezien een fantastisch inkijkje in hoe de televisiewereld in Nederland is ontstaan en zich ontplooid heeft. Met aandacht voor studio Irene en de eerste Eurovisie-uitzending
| 1964
| 1-10-1964
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 261250
| [[Weet je nog wel]]
| Brand in studio Irene in Bussum waar op 2 oktober 1951 de eerste televisieuitzending plaatsvond
| 1967
| 20-7-1967
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17999
| [[Een dure grap]]
| Terugblik op 25 jaar televisie in Nederland. Met veel archiefmateriaal van programma's uit de beginjaren en min of meer bekende Nederlanders die hun licht laten schijnen op de ontwikkelingen van programma's en techniek
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 3677460
| [[Continuo]]
| In 1976 viert Hilversum het 25-jarig jubileum van de Nederlandse televisie. De eerste uitzending in zwart-wit vindt plaats op 2 oktober 1951om kwart over acht vanuit studio Irene te Bussum. Staatssecretaris Cals verzorgt de officiële opening. Daarna volgt het drama ''[[De toverspiegel]]''.
| 1976
| 3-10-1976
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 17448
| [[Tv als informatiebron]]
| Adhv dupes en enkele foto's wordt de verzuiling van het Nederlandse omroepbestel geïllustreerd.
| 1986
| 17-3-1986
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 21837
| [[Afscheid Studio Irene]]
| Feestelijke bijeenkomst omroep- en oud-omroepmedewerkers ter gelegenheid van afscheid Studio Irene, de beginplek van de Nederlandse televisie.
| 1987
| 4-4-1987
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24465
| [[Nogges]]
| Interview met oud-regisseur Dick van Bommel over de beginperiode van de televisie in Nederland, de werkwijze toen en nu, aard van de programma's en de omgang met collega's.
| 1989
| 13-2-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 684903
| [[Ovt]]
| Serie 'Cheerio!' over Nederland tijdens de wederopbouw. In deze aflevering: de komst van de televisie.
| 1989
| 20-4-1989
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 109490
| [[Tv-toen]]
| Als inleiding op de serie een documentaire, waarin drie historici aan het woord komen over het belang van de Nederlandse film (oa bioscoopjournaals en speelfilms) en televisie als bron voor historisch onderzoek, afgewisseld met veel beeldmateriaal.
| 1989
| 6-8-1989
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 667699
| Oral history
| J.A.R.M. Schimmel, electricien en belichtingstechnicus by de NTS en NOS, blikt terug op zyn omroeploopbaan. Als electricien by verbouwing Studio Irene betrokken. De eerste uitzending (2 oktober 1951.
| 1990
| 6-8-1990
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39213
| Oral history van de omroep
| De 73-jarige televisie-pionier H. H. (Harrie) Heuts blikt terug op zijn televisieloopbaan. In 1951 kwam hij in dienst van de NTS als hoofdtechnicus reportage, werd technisch productieleider Buitendienst en weer later stafmedewerker NOS-DTP. Harrie Heuts vertelt over het begin van de Nederlandse televisie, haalt herinneringen op aan spraakmakende programma's en uitzendingen
| 1991
| 29-1-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 39466
| Oral history van de omroep
| Gesprek met H.P. Maas, de man die in 1951 in dienst treedt als eerste studiochef van Studio Irene. Maas wordt later secretaris van de Televisie Coördinatie Commissie. Hij vertelt over de eerste tv-uitzendingen en de oprichting van de European Broadcasting Union in 1950. Dit orgaan organiseert de eerste Eurovisie-uitzendingen. Dit zijn programma's die in heel Europa tegelijkertijd te zien zijn.
| 1991, 1951
| 29-8-1991
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 216993
| [[Markant]]
| Serie portretten waarin deze keer tekstschrijver, regisseur en producer Willy van Hemert centraal staat. Een terugblik adhv interviews, foto's en archiefbeelden.
| 1992
| 10-1-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 481618
| [[Journaal]]
| Shots van de sloop van de voormalige Studio Irene in Bussum
| 1992
| 17-8-1992
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 246060
| [[Krasse knarren]]
| Piet van Sevenster (De Bie), gepensioneerd directeur-generaal Eurotelevisie, vertelt over de eerste televisie-uitzendingen. Hij ontdekt, lopend door Bussum, dat Studio Irene is afgebroken.
| 1994
| 9-1-1994
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 80180
| [[Middageditie]]
| Eerste deel van een serie waarin, ihkv de komende eeuwwisseling, wordt teruggekeken op belangrijk gebeurtenissen in Nederland in de 20e eeuw. Deze keer: de komst van de televisie in 1951.
| 1999
| 4-1-1999
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 595401
| [[Tijd voor twee]]
| In de rubriek '2000 jaar geschiedenis herhaalt zich' reist de verslaggever terug naar het jaar 1951, waarin de eerste televisie-uitzending door de NTS van start ging.
| 1999
| 17-9-1999
| Radio

|- valign="top"
| height="38" | 108677
| [[Aspecten van maatschappijleer]]
| Aandacht voor: de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse omroepbestel: oa de eerste televisie-uitzending op 2 oktober 1951
| 2002
| 16-9-2002
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 24744
| [[Andere tijden]]
| Over de experimenten en investeringen van het bedrijf Philips om televisie in Nederland te introduceren. We horen en zien de opvattingen van de voorzitter van de KRO, professor Kors en de oprichting van de Nederlandse Televisie Stichting (NTS).
| 2003
| 23-9-2003
| Televisie

|- valign="top"
| height="38" | 238410
| [[Het klokhuis]]
| Ernst van der Pasch toont het eerste houten televisietoestel, dat ook wel het 'hondenhok' wordt genoemd.Aan de orde komen: de eerste uitzending op de Nederlandse televisie in 1951
| 2005
| 11-3-2005
| Televisie

|}

[[Category:Historische nieuwsgebeurtenissen]]

[[Category:Televisieprogrammering|Eerste landelijke televisie uitzending, De]]

Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?

2026-02-19T08:00:11Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972-1976
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=kunt%20u%20mij%20de%20weg%20naar%20hamelen%20vertellen Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:kinderprogramma|Kinderprogramma]], [[:category:drama|drama]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| gallery = [[Gallery: Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?|Alle foto's]]
| medium = Televisie
| trivia =
| externe_info =
}}
[[Afbeelding:Kuntumijdeweg.jpg]]

 

===Beschrijving===

Muzikale serie in zeventiende-eeuws decor. De serie is gebaseerd op de sage ''Rattenvanger van Hamelen''. Net als in de sage lokt de rattenvanger, als hij niet genoeg geld krijgt voor het verjagen van de ratten, de kinderen uit de stad een berg in. Hier komen ze terecht in een vreemde wereld. De rattenvanger neemt ook een paar volwassenen mee: Lidwientje Walg ([[Loeki Knol]]) - dochter van de burgemeester, haar verloofde Bertram Bierenbroodspot ([[Rob de Nijs]]), gemeentebode Hildebrandt Brom ([[Ab Hofstee]]) en poortwachter Aernout Koffij ([[Martin Brozius]]). De gevangen dwerg Gruizel Gruis is een fraaie creatie van [[Leen Jongewaard]].

De liedjes, het sprookjesachtige taalgebruik en de originele namen van personen en plaatsen (zoals Looie Det van Kalkedot) maken de serie onvergetelijk. Er worden in totaal 45 afleveringen gemaakt. Slechts vijf delen en twee compilaties zijn bewaard. Na het slot in 1976 gaat de cast met orkest op tournee. In 2004 wordt er een musical van ''Hamelen'' gemaakt.

In de serie wordt gebruik gemaakt van [[chromakey]]. Op dat moment is dat een nieuwe techniek waarbij gebruik gemaakt wordt van een blauwe wand. In beeld kunnen dan complete decors worden ingevuld.

===Afleveringen===

Afl. 01 "De berg" uitgezonden op 22 januari 1972

Afl. 02 "Het land Snak" uitgezonden op 19 februari 1972

Afl. 03 "Het Telraam van Truuk" uitgezonden op 18 maart 1972

Afl. 04 "De Prinsentoto" uitgezonden op 15 april 1972

Afl. 05 "Minister Modderijn" uitgezonden op 13 mei 1972

Afl. 06 "Van de prins geen kwaad" uitgezonden op 28 oktober 1972

Afl. 07 "De rauwe raaier" uitgezonden op 25 november 1972

Afl. 08 "Kerfstok, de fee" uitgezonden op 23 december 1972

Afl. 09 "De kuddegeest" uitgezonden op 17 februari 1973

Afl. 10 "In het hol van de leeuw" uitgezonden op 17 maart 1973

Afl. 11 "De reuzenravijn" uitgezonden op 14 april 1973

Afl. 12 "Weerwolf Wonderwijn's wedkamp" uitgezonden op 12 mei 1973

Afl. 13 "Het Gestolen Land" uitgezonden op 29 september 1973

Afl. 14 "De bruiden van Dril" uitgezonden op 27 oktober 1973

Afl. 15 "De lelijke slaapster" uitgezonden op 24 november 1973

Afl. 16 "Het Waternix schandaal" uitgezonden op 22 december 1973

Afl. 17 "Looie Det Van Kalkedot" uitgezonden op 11 januari 1974

Afl. 18 "De poppen Van Sijs" uitgezonden op 11 februari 1974

Afl. 19 "Gejaagd door de wind" uitgezonden op 16 maart 1974

Afl. 20 "Het theehuis van Geerte" uitgezonden op 13 april 1974

Afl. 21 "De liefde van Lier" uitgezonden op 11 mei 1974

Afl. 22 "Een toeziend oog" uitgezonden op 11 januari 1975

Afl. 23 "Zout op een fee" uitgezonden op 18 januari 1975

Afl. 24 "Feest in het moeras" uitgezonden op 25 januari 1975

Afl. 25 "De grot van Ardubal" uitgezonden op 1 februari 1975

Afl. 26 "Het teken van Niff" uitgezonden op 8 februari 1975

Afl. 27 "De plomp van Tromp" uitgezonden op 15 februari 1975

Afl. 28 "De Poedelpoel" uitgezonden op 22 februari 1975

Afl. 29 "Het heen en het weer" uitgezonden op 1 maart 1975

Afl. 30 "Joringel van Jor" uitgezonden op 8 maart 1975

Afl. 31 "Een vreemde vogel" uitgezonden op 15 maart 1975

Afl. 32 "De krimpspreuk van Lorre Lei" uitgezonden op 29 maart 1975

Afl. 33 "Jul En Jut" uitgezonden op 5 april 1975

Afl. 34 "Een luchtkasteel" uitgezonden op 12 april 1975

Afl. 35 "De kouwe Kermis" uitgezonden op 19 april 1975

Afl. 36 "Het Hoofd Van Jut" uitgezonden op 26 april 1975

Afl. 37 "De gaten van War" uitgezonden op 3 mei 1975

Afl. 38 "Onder een hoedje" uitgezonden op 10 mei 1975

Afl. 39 "De steen der dommen" uitgezonden op 17 mei 1975

Afl. 40 "De zoon van Zwankezwaan" uitgezonden op 22 november 1975

Afl. 41 "De gast van Wamp" uitgezonden op 27 december 1975

Afl. 42 "Wenzela de IJsheks" uitgezonden op 31 januari 1976

Afl. 43 "Het IJspaleis" uitgezonden op 6 maart 1976

Afl. 44 "Poeder van Poo" uitgezonden op 10 april 1976

Afl. 45 "Het zwaard van Golf" uitgezonden op 15 mei 1976

=== Video Beeld & Geluid ===

{{#ev:youtube | zufgx4TvWuU}}

===Cast===

Bertram Bierenbroodspot - [[Rob de Nijs]]

Lidwientje Walg - [[Ida Bons]] (afl.01-05), [[Loeki Knol]] (06-45)

Hildebrandt Brom - [[Ab Hofstee]]

Aernout Koffij - [[Martin Brozius]]

Kinderen van Hamelen - Kinderkoor Henk van der Velde

Barendje Stip - [[Ivo Brautigam]]

Verteller -[[Hans Pauwels]]

Meester Spicht - [[Paul Deen]]

Burgemeester Willem Walg - [[Paul Meijer]]

Brechtje de Wijn - [[Ine Veen]] (afl.01), [[Elisabeth Versluys]] (vanaf afl.02.)

Pint de Schoenlapper - [[Frans Kokshoorn]]

Gruizel Gruis - [[Leen Jongewaard]]

Koningin Machteld de Morsige - [[Ine Veen]]

Katharina, Hofdame van Snak - [[Lies de Wind]]

Minister Modderijn - [[Paul Deen]]

Omroeper Denkraam van Snak - [[Hans van Willigenburg]]

Truuk de Tovenaar - [[Henk Molenberg]]

Prins Tor van Sombrië - [[Will van Selst]]

Elf Wortelgroen - [[Bert Dijkstra]]

Prins Olaf van Witfranje - [[Johan Sirag]]

Rijksambtenaar Ogterop Eén (Un) - [[Pieter Lutz]]

Heks Sigurda Slik - [[Magda Janssens]]

Prins Guurt van Grasp - [[André van den Heuvel]]

Lijfelf Lulof - [[Arnold Gelderman]]

Pipijn de Elvenkoning - [[Luc Lutz]]

Elf Zwachtel - [[Frans Kokshoorn]]

Xander, hofdichter van Pipijn- [[Coen Flink]]

Rijksambtenaar Ogterop Deux - [[John Lanting]]

Prins Koen van Kaan - [[Wim van der Grijn]]

Prins Roelof van Bontubal - [[Marnix Kappers]]

Prinses Madelein - [[Margreet Heemskerk]]

Koningin Madelein de Manmoedige - [[Emmy Lopes Diaz]]

Prins Evert van Wolfram - [[Fransjes Gelderblom]]

Fee Kerfstok - [[Loudi Nijhoff]]

Spook Olof - [[Tom van Beek]]

Kastelein Hol v.d. Leeuw - [[Rudi Falkenhagen]]

Spook Liechtenstein - [[Frans Kokshoorn]]

Spook Broeder Luminel - [[Marnix Kappers]]

Spook Esmeralda - [[Margreet Heemskerk]]

Spook Graaf Edwin - [[Rudi Falkenhagen]]

Tilanus van Gulik, de kuddegeest - [[Gerard Cox]]

Prins Jeroen van Aps - [[Coen Pronk]]

Stormvogel - [[Jan Blaaser]]

Waard - [[Sacco van der Made]]

Reus Gondolf (Dolfje) van Sloe - [[Lex Goudsmit]]

Koning Mink - [[Gerard Hartkamp]]

Reuzin Gonda van Hillegom - [[Rita Corita]]

Weerwolf Wonderwijn - [[Berend Boudewijn]]

Magister Phillipus - [[Pierre van Ostade]]

Wolvin Geurtje - [[Ine Veen]]

Fee Troetel - [[Elly van Stekelenburg]]

Fee Snoertje - [[Diny de Neef]]

Ludmilla van de Eiken, heks - [[Ellen de Thouars]]

Puck van Spicht, heks - [[Betsy Smeets]]

Eefje Eenoog, heks - [[Hetty Blok]]

Ka van de Kikkerberg, heks - [[Georgette Reyevsky]]

Popeya van Schier, heks - [[Rita Corita]]

Waternix Assia van Karnagel - [[Andrea Domburg]]

Koning Antifoon - [[Wim van de Brink]]

Koningin Polyhymnia - [[Nell Koppen]]

Prinses Genoveve (heks Eefje Eénoog) - [[Hetty Blok]]

Prinses Genoveve (de echte) - [[Wendela de Vos]]

Faun Pontius - [[Dick Scheffer]]

Grootvizier Orf, Minister van Oorlog - [[Steye van Brandenberg]]

Waard - [[Rens van Dorth]]

Nix Onno Ratsmodee de Koopman - [[Bob de Lange]]

Faun Filistijn - [[Wim Kouwenhoven]]

Jan Soldaat - [[Henk van Ulsen]]

Koning Pancras - [[Onno Molenkamp]]

Prinses Zwijnhilde - [[Kika Mol]]

Reus Looie Det Van Kalkedot - [[Jan Blaaser]]

Zottin Sijs - [[Andrea Domburg]]

Mijdrecht - [[Bueno de Mesquita]]

Schriljoen - [[Arnold Gelderman]]

Prinses Vossestaart - [[Maélys Morel]]

Luchtgeest Lier - [[Arnold Gelderman]]

Geerte de Theetrol - [[Enny de Leeuwe]]

Trol Ambam - [[Mimi Kok]]

Trol Trijp - [[Liesbeth Struppert]]

Trol Tuit - [[Eva Smith]]

Trol zonder naam - [[Ellen Verheij]]

Mutte de oppertrol - [[Elisabeth Versluys]]

Nachtwind Holle - [[Lous Hensen]]

Nimf Nauta de nevelreuzin - [[Nanny Cijs]]

Schepel de malende elf - [[Reinoud Anders]]

Dwaallicht Lampioen - [[Hans Otjes]]

Aardworm Ubag - [[Herbert Joeks]]

Moerasmonster Tromp - [[Paul Brandenburg]]

Moerasgeest 1 - [[Bram Buiten]]

Moerasgeest 2 - [[Ben Dunker]]

Moerasgeest 3 - [[Frans Heinsius]]

Moerasgeest 4 - [[Cor Lieveen]]

Veerman Schiermonnik - [[Allard van der Scheer]]

Meerman Marriman - [[Peter Aryans]]

Joringel Van Jor - [[Jan Verkoren]]

Koningin Rinse Van Grasp - [[Andrea Domburg]]

Bewaker - [[Cok Henneman]]

Jul, de molenaarsdochter - [[Wieteke van Dort]]

Ranonkel - [[Henk van Ulsen]]

Augustijn - [[Jules Croiset]]

Jut - [[Hans Otjes]]

Hertogin Mélisande van Falda en Riere en Rom - [[Marlies van Alcmaer]]

Woelreus Gark - [[Rudi Falkenhagen]]

Goudriaan van Wamp (rattenvanger) - Carol van Herwijnen

Clovis van Wamp - [[Willem Nijholt]]

Nifterik van Spa van Bakzeil bij de Bokkebocht - [[Jan Hundling]]

Wenzela De IJsheks - [[Elisabeth Versluys]]

Simon Bierenbroodspot - [[Tom van Beek]]

Koning Zwankezwaan - [[Johan Schmitz]]

Hoornik - [[Henk van Ulsen]]

Prinses Gale met de vlechtjes - [[Paula Majoor]]

===Makers===

Scenario [[Harrie Geelen]]

Muziek [[Joop Stokkermans]]

Beeldtechniek [[Jan Hoekstra]], [[Theo Roose]]

Beeldwisseling [[Hans Stravers]]

Geluidstechniek [[Ger Zaadnoordijk]], [[René de Hond]], [[Jan Andriessen]]

Beeldmontage [[René Lyukx]]

Belichting [[Otto Masno]], [[Jan van der Stam]], [[Peter Bakker]], [[Anton Möhlmann]]

Camera [[Henk Walison]], [[Theo Josselet]], [[Daan Fröger]], [[Sietse Lemmers]], [[Tim Nijzink]]

Toneelmeester [[Tim Hueting]], [[Erik Karsemeijer]]

Opnameleiding [[Leo van Sighem]]

Decoruitvoering [[Teus Gortenmulder]], [[Ger Nooy]]

Rekwisieten [[Arjan Top]]

Decorontwerp [[Jan P. Koenraads]], [[Mia Schlosser]], [[Herman Coenen]]

Grafisch ontwerp [[Jos van Grieken]]

Muziekopname [[Dick van der Meer]]

Continuiteit [[André Wegener Sleeswijk]]

Film [[Ad Braamhorst]]

Kledingadviezen [[Marga Langeweg]]

Grime [[Ties Haakman]], [[Arjen van der Grijn]], [[Tine van Oorschot]]

Souffleuse [[Nel van Noorden]]

Productie [[René Sleven]]

Regie-assistentie [[Peggy de Brij]]

Regie [[Tineke Roeffen]], [[Nico Hiltrop]]

[[KRO]]
----
[[Category:Kinderprogramma |Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category:Drama|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Categorie: Comedy|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: 1970-1979|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: Productielijst K|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?

2026-02-19T07:59:07Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972-1976
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=kunt%20u%20mij%20de%20weg%20naar%20hamelen%20vertellen Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:kinderprogramma|Kinderprogramma]], [[:category:drama|drama]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| gallery = [[Gallery: Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?|Alle foto's]]
| medium = Televisie
| trivia =
| externe_info =
}}
[[Afbeelding:Kuntumijdeweg.jpg]]

 

===Beschrijving===

Muzikale serie in zeventiende-eeuws decor. De serie is gebaseerd op de sage ''Rattenvanger van Hamelen''. Net als in de sage lokt de rattenvanger, als hij niet genoeg geld krijgt voor het verjagen van de ratten, de kinderen uit de stad een berg in. Hier komen ze terecht in een vreemde wereld. De rattenvanger neemt ook een paar volwassenen mee: Lidwientje Walg ([[Loeki Knol]]) - dochter van de burgemeester, haar verloofde Bertram Bierenbroodspot ([[Rob de Nijs]]), gemeentebode Hildebrandt Brom ([[Ab Hofstee]]) en poortwachter Aernout Koffij ([[Martin Brozius]]). De gevangen dwerg Gruizel Gruis is een fraaie creatie van [[Leen Jongewaard]].

De liedjes, het sprookjesachtige taalgebruik en de originele namen van personen en plaatsen (zoals Looie Det van Kalkedot) maken de serie onvergetelijk. Er worden in totaal 45 afleveringen gemaakt. Slechts vijf delen en twee compilaties zijn bewaard. Na het slot in 1976 gaat de cast met orkest op tournee. In 2004 wordt er een musical van ''Hamelen'' gemaakt.

In Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer? wordt gebruik gemaakt van [[chromakey]]. Op dat moment is dat een nieuwe techniek waarbij gebruik gemaakt wordt van een blauwe wand. In beeld kunnen dan complete decors worden ingevuld.

===Afleveringen===

Afl. 01 "De berg" uitgezonden op 22 januari 1972

Afl. 02 "Het land Snak" uitgezonden op 19 februari 1972

Afl. 03 "Het Telraam van Truuk" uitgezonden op 18 maart 1972

Afl. 04 "De Prinsentoto" uitgezonden op 15 april 1972

Afl. 05 "Minister Modderijn" uitgezonden op 13 mei 1972

Afl. 06 "Van de prins geen kwaad" uitgezonden op 28 oktober 1972

Afl. 07 "De rauwe raaier" uitgezonden op 25 november 1972

Afl. 08 "Kerfstok, de fee" uitgezonden op 23 december 1972

Afl. 09 "De kuddegeest" uitgezonden op 17 februari 1973

Afl. 10 "In het hol van de leeuw" uitgezonden op 17 maart 1973

Afl. 11 "De reuzenravijn" uitgezonden op 14 april 1973

Afl. 12 "Weerwolf Wonderwijn's wedkamp" uitgezonden op 12 mei 1973

Afl. 13 "Het Gestolen Land" uitgezonden op 29 september 1973

Afl. 14 "De bruiden van Dril" uitgezonden op 27 oktober 1973

Afl. 15 "De lelijke slaapster" uitgezonden op 24 november 1973

Afl. 16 "Het Waternix schandaal" uitgezonden op 22 december 1973

Afl. 17 "Looie Det Van Kalkedot" uitgezonden op 11 januari 1974

Afl. 18 "De poppen Van Sijs" uitgezonden op 11 februari 1974

Afl. 19 "Gejaagd door de wind" uitgezonden op 16 maart 1974

Afl. 20 "Het theehuis van Geerte" uitgezonden op 13 april 1974

Afl. 21 "De liefde van Lier" uitgezonden op 11 mei 1974

Afl. 22 "Een toeziend oog" uitgezonden op 11 januari 1975

Afl. 23 "Zout op een fee" uitgezonden op 18 januari 1975

Afl. 24 "Feest in het moeras" uitgezonden op 25 januari 1975

Afl. 25 "De grot van Ardubal" uitgezonden op 1 februari 1975

Afl. 26 "Het teken van Niff" uitgezonden op 8 februari 1975

Afl. 27 "De plomp van Tromp" uitgezonden op 15 februari 1975

Afl. 28 "De Poedelpoel" uitgezonden op 22 februari 1975

Afl. 29 "Het heen en het weer" uitgezonden op 1 maart 1975

Afl. 30 "Joringel van Jor" uitgezonden op 8 maart 1975

Afl. 31 "Een vreemde vogel" uitgezonden op 15 maart 1975

Afl. 32 "De krimpspreuk van Lorre Lei" uitgezonden op 29 maart 1975

Afl. 33 "Jul En Jut" uitgezonden op 5 april 1975

Afl. 34 "Een luchtkasteel" uitgezonden op 12 april 1975

Afl. 35 "De kouwe Kermis" uitgezonden op 19 april 1975

Afl. 36 "Het Hoofd Van Jut" uitgezonden op 26 april 1975

Afl. 37 "De gaten van War" uitgezonden op 3 mei 1975

Afl. 38 "Onder een hoedje" uitgezonden op 10 mei 1975

Afl. 39 "De steen der dommen" uitgezonden op 17 mei 1975

Afl. 40 "De zoon van Zwankezwaan" uitgezonden op 22 november 1975

Afl. 41 "De gast van Wamp" uitgezonden op 27 december 1975

Afl. 42 "Wenzela de IJsheks" uitgezonden op 31 januari 1976

Afl. 43 "Het IJspaleis" uitgezonden op 6 maart 1976

Afl. 44 "Poeder van Poo" uitgezonden op 10 april 1976

Afl. 45 "Het zwaard van Golf" uitgezonden op 15 mei 1976

=== Video Beeld & Geluid ===

{{#ev:youtube | zufgx4TvWuU}}

===Cast===

Bertram Bierenbroodspot - [[Rob de Nijs]]

Lidwientje Walg - [[Ida Bons]] (afl.01-05), [[Loeki Knol]] (06-45)

Hildebrandt Brom - [[Ab Hofstee]]

Aernout Koffij - [[Martin Brozius]]

Kinderen van Hamelen - Kinderkoor Henk van der Velde

Barendje Stip - [[Ivo Brautigam]]

Verteller -[[Hans Pauwels]]

Meester Spicht - [[Paul Deen]]

Burgemeester Willem Walg - [[Paul Meijer]]

Brechtje de Wijn - [[Ine Veen]] (afl.01), [[Elisabeth Versluys]] (vanaf afl.02.)

Pint de Schoenlapper - [[Frans Kokshoorn]]

Gruizel Gruis - [[Leen Jongewaard]]

Koningin Machteld de Morsige - [[Ine Veen]]

Katharina, Hofdame van Snak - [[Lies de Wind]]

Minister Modderijn - [[Paul Deen]]

Omroeper Denkraam van Snak - [[Hans van Willigenburg]]

Truuk de Tovenaar - [[Henk Molenberg]]

Prins Tor van Sombrië - [[Will van Selst]]

Elf Wortelgroen - [[Bert Dijkstra]]

Prins Olaf van Witfranje - [[Johan Sirag]]

Rijksambtenaar Ogterop Eén (Un) - [[Pieter Lutz]]

Heks Sigurda Slik - [[Magda Janssens]]

Prins Guurt van Grasp - [[André van den Heuvel]]

Lijfelf Lulof - [[Arnold Gelderman]]

Pipijn de Elvenkoning - [[Luc Lutz]]

Elf Zwachtel - [[Frans Kokshoorn]]

Xander, hofdichter van Pipijn- [[Coen Flink]]

Rijksambtenaar Ogterop Deux - [[John Lanting]]

Prins Koen van Kaan - [[Wim van der Grijn]]

Prins Roelof van Bontubal - [[Marnix Kappers]]

Prinses Madelein - [[Margreet Heemskerk]]

Koningin Madelein de Manmoedige - [[Emmy Lopes Diaz]]

Prins Evert van Wolfram - [[Fransjes Gelderblom]]

Fee Kerfstok - [[Loudi Nijhoff]]

Spook Olof - [[Tom van Beek]]

Kastelein Hol v.d. Leeuw - [[Rudi Falkenhagen]]

Spook Liechtenstein - [[Frans Kokshoorn]]

Spook Broeder Luminel - [[Marnix Kappers]]

Spook Esmeralda - [[Margreet Heemskerk]]

Spook Graaf Edwin - [[Rudi Falkenhagen]]

Tilanus van Gulik, de kuddegeest - [[Gerard Cox]]

Prins Jeroen van Aps - [[Coen Pronk]]

Stormvogel - [[Jan Blaaser]]

Waard - [[Sacco van der Made]]

Reus Gondolf (Dolfje) van Sloe - [[Lex Goudsmit]]

Koning Mink - [[Gerard Hartkamp]]

Reuzin Gonda van Hillegom - [[Rita Corita]]

Weerwolf Wonderwijn - [[Berend Boudewijn]]

Magister Phillipus - [[Pierre van Ostade]]

Wolvin Geurtje - [[Ine Veen]]

Fee Troetel - [[Elly van Stekelenburg]]

Fee Snoertje - [[Diny de Neef]]

Ludmilla van de Eiken, heks - [[Ellen de Thouars]]

Puck van Spicht, heks - [[Betsy Smeets]]

Eefje Eenoog, heks - [[Hetty Blok]]

Ka van de Kikkerberg, heks - [[Georgette Reyevsky]]

Popeya van Schier, heks - [[Rita Corita]]

Waternix Assia van Karnagel - [[Andrea Domburg]]

Koning Antifoon - [[Wim van de Brink]]

Koningin Polyhymnia - [[Nell Koppen]]

Prinses Genoveve (heks Eefje Eénoog) - [[Hetty Blok]]

Prinses Genoveve (de echte) - [[Wendela de Vos]]

Faun Pontius - [[Dick Scheffer]]

Grootvizier Orf, Minister van Oorlog - [[Steye van Brandenberg]]

Waard - [[Rens van Dorth]]

Nix Onno Ratsmodee de Koopman - [[Bob de Lange]]

Faun Filistijn - [[Wim Kouwenhoven]]

Jan Soldaat - [[Henk van Ulsen]]

Koning Pancras - [[Onno Molenkamp]]

Prinses Zwijnhilde - [[Kika Mol]]

Reus Looie Det Van Kalkedot - [[Jan Blaaser]]

Zottin Sijs - [[Andrea Domburg]]

Mijdrecht - [[Bueno de Mesquita]]

Schriljoen - [[Arnold Gelderman]]

Prinses Vossestaart - [[Maélys Morel]]

Luchtgeest Lier - [[Arnold Gelderman]]

Geerte de Theetrol - [[Enny de Leeuwe]]

Trol Ambam - [[Mimi Kok]]

Trol Trijp - [[Liesbeth Struppert]]

Trol Tuit - [[Eva Smith]]

Trol zonder naam - [[Ellen Verheij]]

Mutte de oppertrol - [[Elisabeth Versluys]]

Nachtwind Holle - [[Lous Hensen]]

Nimf Nauta de nevelreuzin - [[Nanny Cijs]]

Schepel de malende elf - [[Reinoud Anders]]

Dwaallicht Lampioen - [[Hans Otjes]]

Aardworm Ubag - [[Herbert Joeks]]

Moerasmonster Tromp - [[Paul Brandenburg]]

Moerasgeest 1 - [[Bram Buiten]]

Moerasgeest 2 - [[Ben Dunker]]

Moerasgeest 3 - [[Frans Heinsius]]

Moerasgeest 4 - [[Cor Lieveen]]

Veerman Schiermonnik - [[Allard van der Scheer]]

Meerman Marriman - [[Peter Aryans]]

Joringel Van Jor - [[Jan Verkoren]]

Koningin Rinse Van Grasp - [[Andrea Domburg]]

Bewaker - [[Cok Henneman]]

Jul, de molenaarsdochter - [[Wieteke van Dort]]

Ranonkel - [[Henk van Ulsen]]

Augustijn - [[Jules Croiset]]

Jut - [[Hans Otjes]]

Hertogin Mélisande van Falda en Riere en Rom - [[Marlies van Alcmaer]]

Woelreus Gark - [[Rudi Falkenhagen]]

Goudriaan van Wamp (rattenvanger) - Carol van Herwijnen

Clovis van Wamp - [[Willem Nijholt]]

Nifterik van Spa van Bakzeil bij de Bokkebocht - [[Jan Hundling]]

Wenzela De IJsheks - [[Elisabeth Versluys]]

Simon Bierenbroodspot - [[Tom van Beek]]

Koning Zwankezwaan - [[Johan Schmitz]]

Hoornik - [[Henk van Ulsen]]

Prinses Gale met de vlechtjes - [[Paula Majoor]]

===Makers===

Scenario [[Harrie Geelen]]

Muziek [[Joop Stokkermans]]

Beeldtechniek [[Jan Hoekstra]], [[Theo Roose]]

Beeldwisseling [[Hans Stravers]]

Geluidstechniek [[Ger Zaadnoordijk]], [[René de Hond]], [[Jan Andriessen]]

Beeldmontage [[René Lyukx]]

Belichting [[Otto Masno]], [[Jan van der Stam]], [[Peter Bakker]], [[Anton Möhlmann]]

Camera [[Henk Walison]], [[Theo Josselet]], [[Daan Fröger]], [[Sietse Lemmers]], [[Tim Nijzink]]

Toneelmeester [[Tim Hueting]], [[Erik Karsemeijer]]

Opnameleiding [[Leo van Sighem]]

Decoruitvoering [[Teus Gortenmulder]], [[Ger Nooy]]

Rekwisieten [[Arjan Top]]

Decorontwerp [[Jan P. Koenraads]], [[Mia Schlosser]], [[Herman Coenen]]

Grafisch ontwerp [[Jos van Grieken]]

Muziekopname [[Dick van der Meer]]

Continuiteit [[André Wegener Sleeswijk]]

Film [[Ad Braamhorst]]

Kledingadviezen [[Marga Langeweg]]

Grime [[Ties Haakman]], [[Arjen van der Grijn]], [[Tine van Oorschot]]

Souffleuse [[Nel van Noorden]]

Productie [[René Sleven]]

Regie-assistentie [[Peggy de Brij]]

Regie [[Tineke Roeffen]], [[Nico Hiltrop]]

[[KRO]]
----
[[Category:Kinderprogramma |Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category:Drama|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Categorie: Comedy|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: 1970-1979|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: Productielijst K|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?

2026-02-18T12:12:57Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972-1976
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=kunt%20u%20mij%20de%20weg%20naar%20hamelen%20vertellen Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:kinderprogramma|Kinderprogramma]], [[:category:drama|drama]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| gallery = [[Gallery: Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer?|Alle foto's]]
| medium = Televisie
| trivia =
| externe_info =
}}
[[Afbeelding:Kuntumijdeweg.jpg]]

 

===Beschrijving===

Muzikale serie in zeventiende-eeuws decor. De serie is gebaseerd op de sage ''Rattenvanger van Hamelen''. Net als in de sage lokt de rattenvanger, als hij niet genoeg geld krijgt voor het verjagen van de ratten, de kinderen uit de stad een berg in. Hier komen ze terecht in een vreemde wereld. De rattenvanger neemt ook een paar volwassenen mee: Lidwientje Walg ([[Loeki Knol]]) - dochter van de burgemeester, haar verloofde Bertram Bierenbroodspot ([[Rob de Nijs]]), gemeentebode Hildebrandt Brom ([[Ab Hofstee]]) en poortwachter Aernout Koffij ([[Martin Brozius]]). De gevangen dwerg Gruizel Gruis is een fraaie creatie van [[Leen Jongewaard]].

De liedjes, het sprookjesachtige taalgebruik en de originele namen van personen en plaatsen (zoals Looie Det van Kalkedot) maken de serie onvergetelijk. Er worden in totaal 45 afleveringen gemaakt. Slechts vijf delen en twee compilaties zijn bewaard. Na het slot in 1976 gaat de cast met orkest op tournee. In 2004 wordt er een musical van ''Hamelen'' gemaakt.

===Afleveringen===

Afl. 01 "De berg" uitgezonden op 22 januari 1972

Afl. 02 "Het land Snak" uitgezonden op 19 februari 1972

Afl. 03 "Het Telraam van Truuk" uitgezonden op 18 maart 1972

Afl. 04 "De Prinsentoto" uitgezonden op 15 april 1972

Afl. 05 "Minister Modderijn" uitgezonden op 13 mei 1972

Afl. 06 "Van de prins geen kwaad" uitgezonden op 28 oktober 1972

Afl. 07 "De rauwe raaier" uitgezonden op 25 november 1972

Afl. 08 "Kerfstok, de fee" uitgezonden op 23 december 1972

Afl. 09 "De kuddegeest" uitgezonden op 17 februari 1973

Afl. 10 "In het hol van de leeuw" uitgezonden op 17 maart 1973

Afl. 11 "De reuzenravijn" uitgezonden op 14 april 1973

Afl. 12 "Weerwolf Wonderwijn's wedkamp" uitgezonden op 12 mei 1973

Afl. 13 "Het Gestolen Land" uitgezonden op 29 september 1973

Afl. 14 "De bruiden van Dril" uitgezonden op 27 oktober 1973

Afl. 15 "De lelijke slaapster" uitgezonden op 24 november 1973

Afl. 16 "Het Waternix schandaal" uitgezonden op 22 december 1973

Afl. 17 "Looie Det Van Kalkedot" uitgezonden op 11 januari 1974

Afl. 18 "De poppen Van Sijs" uitgezonden op 11 februari 1974

Afl. 19 "Gejaagd door de wind" uitgezonden op 16 maart 1974

Afl. 20 "Het theehuis van Geerte" uitgezonden op 13 april 1974

Afl. 21 "De liefde van Lier" uitgezonden op 11 mei 1974

Afl. 22 "Een toeziend oog" uitgezonden op 11 januari 1975

Afl. 23 "Zout op een fee" uitgezonden op 18 januari 1975

Afl. 24 "Feest in het moeras" uitgezonden op 25 januari 1975

Afl. 25 "De grot van Ardubal" uitgezonden op 1 februari 1975

Afl. 26 "Het teken van Niff" uitgezonden op 8 februari 1975

Afl. 27 "De plomp van Tromp" uitgezonden op 15 februari 1975

Afl. 28 "De Poedelpoel" uitgezonden op 22 februari 1975

Afl. 29 "Het heen en het weer" uitgezonden op 1 maart 1975

Afl. 30 "Joringel van Jor" uitgezonden op 8 maart 1975

Afl. 31 "Een vreemde vogel" uitgezonden op 15 maart 1975

Afl. 32 "De krimpspreuk van Lorre Lei" uitgezonden op 29 maart 1975

Afl. 33 "Jul En Jut" uitgezonden op 5 april 1975

Afl. 34 "Een luchtkasteel" uitgezonden op 12 april 1975

Afl. 35 "De kouwe Kermis" uitgezonden op 19 april 1975

Afl. 36 "Het Hoofd Van Jut" uitgezonden op 26 april 1975

Afl. 37 "De gaten van War" uitgezonden op 3 mei 1975

Afl. 38 "Onder een hoedje" uitgezonden op 10 mei 1975

Afl. 39 "De steen der dommen" uitgezonden op 17 mei 1975

Afl. 40 "De zoon van Zwankezwaan" uitgezonden op 22 november 1975

Afl. 41 "De gast van Wamp" uitgezonden op 27 december 1975

Afl. 42 "Wenzela de IJsheks" uitgezonden op 31 januari 1976

Afl. 43 "Het IJspaleis" uitgezonden op 6 maart 1976

Afl. 44 "Poeder van Poo" uitgezonden op 10 april 1976

Afl. 45 "Het zwaard van Golf" uitgezonden op 15 mei 1976

=== Video Beeld & Geluid ===

{{#ev:youtube | zufgx4TvWuU}}

===Cast===

Bertram Bierenbroodspot - [[Rob de Nijs]]

Lidwientje Walg - [[Ida Bons]] (afl.01-05), [[Loeki Knol]] (06-45)

Hildebrandt Brom - [[Ab Hofstee]]

Aernout Koffij - [[Martin Brozius]]

Kinderen van Hamelen - Kinderkoor Henk van der Velde

Barendje Stip - [[Ivo Brautigam]]

Verteller -[[Hans Pauwels]]

Meester Spicht - [[Paul Deen]]

Burgemeester Willem Walg - [[Paul Meijer]]

Brechtje de Wijn - [[Ine Veen]] (afl.01), [[Elisabeth Versluys]] (vanaf afl.02.)

Pint de Schoenlapper - [[Frans Kokshoorn]]

Gruizel Gruis - [[Leen Jongewaard]]

Koningin Machteld de Morsige - [[Ine Veen]]

Katharina, Hofdame van Snak - [[Lies de Wind]]

Minister Modderijn - [[Paul Deen]]

Omroeper Denkraam van Snak - [[Hans van Willigenburg]]

Truuk de Tovenaar - [[Henk Molenberg]]

Prins Tor van Sombrië - [[Will van Selst]]

Elf Wortelgroen - [[Bert Dijkstra]]

Prins Olaf van Witfranje - [[Johan Sirag]]

Rijksambtenaar Ogterop Eén (Un) - [[Pieter Lutz]]

Heks Sigurda Slik - [[Magda Janssens]]

Prins Guurt van Grasp - [[André van den Heuvel]]

Lijfelf Lulof - [[Arnold Gelderman]]

Pipijn de Elvenkoning - [[Luc Lutz]]

Elf Zwachtel - [[Frans Kokshoorn]]

Xander, hofdichter van Pipijn- [[Coen Flink]]

Rijksambtenaar Ogterop Deux - [[John Lanting]]

Prins Koen van Kaan - [[Wim van der Grijn]]

Prins Roelof van Bontubal - [[Marnix Kappers]]

Prinses Madelein - [[Margreet Heemskerk]]

Koningin Madelein de Manmoedige - [[Emmy Lopes Diaz]]

Prins Evert van Wolfram - [[Fransjes Gelderblom]]

Fee Kerfstok - [[Loudi Nijhoff]]

Spook Olof - [[Tom van Beek]]

Kastelein Hol v.d. Leeuw - [[Rudi Falkenhagen]]

Spook Liechtenstein - [[Frans Kokshoorn]]

Spook Broeder Luminel - [[Marnix Kappers]]

Spook Esmeralda - [[Margreet Heemskerk]]

Spook Graaf Edwin - [[Rudi Falkenhagen]]

Tilanus van Gulik, de kuddegeest - [[Gerard Cox]]

Prins Jeroen van Aps - [[Coen Pronk]]

Stormvogel - [[Jan Blaaser]]

Waard - [[Sacco van der Made]]

Reus Gondolf (Dolfje) van Sloe - [[Lex Goudsmit]]

Koning Mink - [[Gerard Hartkamp]]

Reuzin Gonda van Hillegom - [[Rita Corita]]

Weerwolf Wonderwijn - [[Berend Boudewijn]]

Magister Phillipus - [[Pierre van Ostade]]

Wolvin Geurtje - [[Ine Veen]]

Fee Troetel - [[Elly van Stekelenburg]]

Fee Snoertje - [[Diny de Neef]]

Ludmilla van de Eiken, heks - [[Ellen de Thouars]]

Puck van Spicht, heks - [[Betsy Smeets]]

Eefje Eenoog, heks - [[Hetty Blok]]

Ka van de Kikkerberg, heks - [[Georgette Reyevsky]]

Popeya van Schier, heks - [[Rita Corita]]

Waternix Assia van Karnagel - [[Andrea Domburg]]

Koning Antifoon - [[Wim van de Brink]]

Koningin Polyhymnia - [[Nell Koppen]]

Prinses Genoveve (heks Eefje Eénoog) - [[Hetty Blok]]

Prinses Genoveve (de echte) - [[Wendela de Vos]]

Faun Pontius - [[Dick Scheffer]]

Grootvizier Orf, Minister van Oorlog - [[Steye van Brandenberg]]

Waard - [[Rens van Dorth]]

Nix Onno Ratsmodee de Koopman - [[Bob de Lange]]

Faun Filistijn - [[Wim Kouwenhoven]]

Jan Soldaat - [[Henk van Ulsen]]

Koning Pancras - [[Onno Molenkamp]]

Prinses Zwijnhilde - [[Kika Mol]]

Reus Looie Det Van Kalkedot - [[Jan Blaaser]]

Zottin Sijs - [[Andrea Domburg]]

Mijdrecht - [[Bueno de Mesquita]]

Schriljoen - [[Arnold Gelderman]]

Prinses Vossestaart - [[Maélys Morel]]

Luchtgeest Lier - [[Arnold Gelderman]]

Geerte de Theetrol - [[Enny de Leeuwe]]

Trol Ambam - [[Mimi Kok]]

Trol Trijp - [[Liesbeth Struppert]]

Trol Tuit - [[Eva Smith]]

Trol zonder naam - [[Ellen Verheij]]

Mutte de oppertrol - [[Elisabeth Versluys]]

Nachtwind Holle - [[Lous Hensen]]

Nimf Nauta de nevelreuzin - [[Nanny Cijs]]

Schepel de malende elf - [[Reinoud Anders]]

Dwaallicht Lampioen - [[Hans Otjes]]

Aardworm Ubag - [[Herbert Joeks]]

Moerasmonster Tromp - [[Paul Brandenburg]]

Moerasgeest 1 - [[Bram Buiten]]

Moerasgeest 2 - [[Ben Dunker]]

Moerasgeest 3 - [[Frans Heinsius]]

Moerasgeest 4 - [[Cor Lieveen]]

Veerman Schiermonnik - [[Allard van der Scheer]]

Meerman Marriman - [[Peter Aryans]]

Joringel Van Jor - [[Jan Verkoren]]

Koningin Rinse Van Grasp - [[Andrea Domburg]]

Bewaker - [[Cok Henneman]]

Jul, de molenaarsdochter - [[Wieteke van Dort]]

Ranonkel - [[Henk van Ulsen]]

Augustijn - [[Jules Croiset]]

Jut - [[Hans Otjes]]

Hertogin Mélisande van Falda en Riere en Rom - [[Marlies van Alcmaer]]

Woelreus Gark - [[Rudi Falkenhagen]]

Goudriaan van Wamp (rattenvanger) - Carol van Herwijnen

Clovis van Wamp - [[Willem Nijholt]]

Nifterik van Spa van Bakzeil bij de Bokkebocht - [[Jan Hundling]]

Wenzela De IJsheks - [[Elisabeth Versluys]]

Simon Bierenbroodspot - [[Tom van Beek]]

Koning Zwankezwaan - [[Johan Schmitz]]

Hoornik - [[Henk van Ulsen]]

Prinses Gale met de vlechtjes - [[Paula Majoor]]

===Makers===

Scenario [[Harrie Geelen]]

Muziek [[Joop Stokkermans]]

Beeldtechniek [[Jan Hoekstra]], [[Theo Roose]]

Beeldwisseling [[Hans Stravers]]

Geluidstechniek [[Ger Zaadnoordijk]], [[René de Hond]], [[Jan Andriessen]]

Beeldmontage [[René Lyukx]]

Belichting [[Otto Masno]], [[Jan van der Stam]], [[Peter Bakker]], [[Anton Möhlmann]]

Camera [[Henk Walison]], [[Theo Josselet]], [[Daan Fröger]], [[Sietse Lemmers]], [[Tim Nijzink]]

Toneelmeester [[Tim Hueting]], [[Erik Karsemeijer]]

Opnameleiding [[Leo van Sighem]]

Decoruitvoering [[Teus Gortenmulder]], [[Ger Nooy]]

Rekwisieten [[Arjan Top]]

Decorontwerp [[Jan P. Koenraads]], [[Mia Schlosser]], [[Herman Coenen]]

Grafisch ontwerp [[Jos van Grieken]]

Muziekopname [[Dick van der Meer]]

Continuiteit [[André Wegener Sleeswijk]]

Film [[Ad Braamhorst]]

Kledingadviezen [[Marga Langeweg]]

Grime [[Ties Haakman]], [[Arjen van der Grijn]], [[Tine van Oorschot]]

Souffleuse [[Nel van Noorden]]

Productie [[René Sleven]]

Regie-assistentie [[Peggy de Brij]]

Regie [[Tineke Roeffen]], [[Nico Hiltrop]]

[[KRO]]
----
[[Category:Kinderprogramma |Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category:Drama|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Categorie: Comedy|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: 1970-1979|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

[[Category: Productielijst K|Kunt u mij de weg naar hamelen vertellen]]

Eurovisie Songfestival

2026-02-12T11:53:04Z

Kimenaig: /* Beschrijving */

{{ Infobox Productie
| periode = 1956- heden
| archief_link = [https://zoeken.beeldengeluid.nl/search/program?aliases.terms=(titles:Eurovisie%20Songfestival) Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info = [[#Deelname namens Nederland|Deelname namens Nederland]]
| genre = [[:category:muziekprogramma|Muziekprogramma]]
| decennia = [[:category:1950-1959|1950-1959]], [[:category:1960-1969|1960-1969]], [[:category:1970-1979|1970-1979]],[[:category:1980-1989|1980-1989]], [[:category:1990-1999|1990-1999]], [[:category:2000-2009|2000-2009]], [[:category:2010-2019|2010-2019]], [[:category:2020-2029|2020-2029]]
| gallery = [[Gallery: Eurovisie Songfestival|Gallery]]
| medium = radio en televisie
| externe_info =
}}
 

===Beschrijving===
Muziekcompetitie waaraan landen deelnemen die lid zijn van de European Broadcasting Union (EBU). In 1956 start het festival in Zwitserland onder de naam The Eurovision Grand Prix. Er zijn zeven deelnemers. Vervolgens wordt de show jaarlijks gepresenteerd vanuit het land dat het jaar ervoor heeft gewonnen.

Hoewel de eerste festivals worden gefilmd worden ze voornamelijk via de radio beluisterd. Per jaar neemt het aantal kijkers (televisiebezitters) toe. Sinds 1968 wordt het festival in kleur uitgezonden. Elk land brengt één nummer van maximaal 3 minuten. Het mag geen cover zijn. Tussen 1956 en 1973 en van 1977 tot 1998 wordt er in de eigen taal gezongen. In 1999 wordt de taalkeuze vrijgelaten en wordt er geen gebruik meer gemaakt van het orkest. De muziek staat op band. Alle Nederlandse inzendingen zijn sinds 1999 dan ook in het Engels geweest. In 2010 wordt voor het eerst in 12 jaar een Nederlandstalige bijdrage gestuurd.

Nederland doet vanaf het begin mee aan het Eurovisie Songfestival en selecteert de kandidaat jarenlang via het [[Nationaal Songfestival]].
Sinds de aanmelding van Anouk in 2013 komt hier verandering in. Vanaf dan bepaalt een selectiecommissie de kandidaat voor Nederland.
In 1985 en 1991 vindt het festival echter plaats op 4 mei en wordt door de [[NOS]] besloten niet mee te doen in verband met Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mag Nederland niet meedoen wegens de slechte resultaten in de jaren ervoor.
De AVROTROS ziet af van deelname in 2026 vanwege onenigheid met de EBU over de deelname van Israël. De [[NOS]] zendt het songfestival wel uit.

De uitzending van het songfestival van 2000 wordt in Nederland door de NOS halverwege afgebroken in verband met de vuurwerkramp in Enschede. De NOS heeft het programma in een later stadium opnieuw uitgezonden.

Door het huidige systeem (halve finales) kan ieder actief lid van de EBU jaarlijks mee doen (wat overigens niet betekent dat er automatisch een finaleplaats in zit).

In de geschiedenis van het Eurovisie Songfestival (van 1956 tot heden) heeft Nederland 5 keer het festival gewonnen, in 1957 (Corry Brokken), 1959 (Teddy Scholten), 1969 (Lenny Kuhr), 1975 (Teach-In) en 2019 (Duncan Laurence). Grootste winnaars aller tijden zijn Ierland en Zweden met 7 overwinningen. Het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg hebben ieder 5 keer het festival gewonnen.

Tot en met 2009 worden uitzendingen en inzendingen voor Nederland verzorgd door de NOS en voorloper NTS. In 1986 zendt [[Veronica]] het festival eenmalig uit (nog wel verzorgd door de NOS). Vanaf 2010 neemt de [[TROS]] (later AVROTROS) de organisatie op zich.

Sinds 2003 bestaat ook een versie voor kinderen: het ''[[Junior Eurovisie Songfestival]]''.

=== Het songfestival in Nederland ===
Nederland is 5 keer de organisator van het songfestival:
* 1958: dankzij de overwinning van Corry Brokken kwam het festival naar de [[AVRO]]-studio's in Hilversum.
* 1970: dankzij de overwinning van Lenny Kuhr werd door middel van loting bepaald dat Nederland het festival mocht organiseren. Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk waren ook kandidaten omdat zij allen het festival van 1969 hadden gewonnen. Het vond plaats in het RAI congrescentrum in Amsterdam.
* 1976: dankzij de overwinning van Teach-In een jaar eerder, Corry Brokken presenteerde het festival in het Congresgebouw in Den Haag.
* 1980: Israël had in 1978 het festival gewonnen en mocht het daardoor in 1979 organiseren, in 1979 wonnen ze opnieuw waardoor er geen budget was voor een tweede organisatie achter elkaar. Het plaatsvinden van een Joodse feestdag kan mogelijk ook een rol hebben gespeeld in het besluit, Nederland trad op als vervanger. Het festival vond opnieuw plaats in het Congresgebouw in Den Haag.
* 2021: dankzij de overwinning van Duncan Laurence met het lied 'Arcade' in Tel Aviv mag Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Eurovisie Songfestival organiseren. Het festival zou in mei 2020 plaatsvinden in Ahoy Rotterdam. Door de wereldwijde coronacrisis gaat het feest echter niet door. Het is voor het eerst in de geschiedenis van het evenement dat het festival moet worden afgeblazen. Wel organiseert de AVROTROS in samenwerking met de EBU een alternatieve uitzending met alle deelnemers. Deze uitzending vindt plaats op zaterdag 16 mei, op het tijdstip dat de finale gepland stond. Rotterdam mag het songfestival in 2021 alsnog organiseren.

Eén keer zag Nederland af van de organisatie:
* 1960: Nederland had zo kort op de organisatie van 1958 geen budget voor een tweede festival waardoor de [[NTS]] de organisatie teruggaf, de [[BBC]] trad op als vervanger.

=== Uitbreiding aantal deelnemende landen ===
Sinds 1993 doen er voor het eerst meerdere landen uit het voormalige 'oostblok' mee aan het festival. Tot dat moment was dat uitsluitend Joegoslavië. Door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië verschenen dat jaar Kroatië, Bosnië Herzegovina en Slovenië op het podium. Het zou nog lang duren voordat Servië Montenegro (nu 2 aparte staten en deelnemers) zou deelnemen. In 1994 kwamen er meer deelnemers uit het oosten zoals Polen, Hongarije, Rusland, etc. In de huidige tijd zijn bijna alle lidstaten uit het oosten van Europa ook deelnemer van het festival. Liechtenstein heeft nooit deelgenomen en Luxemburg doet sinds 1993 niet meer mee.

Eens in de zoveel tijd ontstaat discussie over deelname van landen buiten Europa. Om deel te kunnen nemen dient een land actief lid te zijn van de EBU. Zo is ook Marokko lid van de EBU. Toch doen ze maar één keer mee, in 1980. Precies het jaar dat Israël ontbreekt. In 2015 mag Australië meedoen tijdens de 60e editie. Het songfestival is dan al jaren bijzonder populair 'down under'. Hoewel het aanvankelijk een eenmalige uitnodiging van de EBU betrof is Australië nu vaste deelnemer, met bijdrages die goed scoren.

=== De puntentelling===
Juryvoorzitters van de landen geven via een satellietverbinding de punten door, die door de presentatoren in het Frans en Engels herhaald worden. Tot en met 1993 worden de punten via de telefoon doorgegeven, sinds 1994 komt per land de puntengever in beeld. Het huidige puntensysteem van 1 t/m 8, 10 en 12 heeft de EBU gestart in 1975. Tot en met 2006 werd door de puntengever alle punten genoemd tijdens de telling. Door de vele deelnemers aan het festival verschijnen nu de punten 1 t/m 7 automatisch op het scorebord. De punten 8, 10 en 12 worden apart genoemd. Voor vele kijkers is de puntentelling (dat ongeveer een uur duurt) het hoogtepunt van het festival.

Een veelgehoorde kritiek is dat buurlanden elkaar hoge punten toekennen en dat clichéliedjes vaak winnen.

Om aan de kritiek van 'bevriende buren' in relatie met de punten toegemoet te komen heeft de EBU de oude bekende jury's weer gedeeltelijk teruggehaald. Na de gedeeltelijke invoering van televoting door het publiek in 1997 verdwenen de jury's in de jaren daarna feitelijk uit beeld. Alleen wanneer een deelnemend lid geen televoting kon uitvoeren mocht er een jury worden gebruikt. Nederland maakt van televoting gebruik sinds 1998. Uitsluitend in 2000 was dit niet mogelijk door de vuurwerkramp waarbij een 'backup jury' werd gebruikt.
Door de storm van kritiek met betrekking tot het 'stemmen op de buren' werd in 2009 het systeem geintroduceerd van 50% jury en 50% televoting. Vanaf 2010 geldt dat zowel voor de halve finales als de finale.

=== Introductie halve finales ===
Sinds 2004 bestaat het festival niet meer uit 1 avond per jaar, maar wordt er ook gewerkt met een halve finale (voorronde). Eerst één maar door de hoeveelheid deelnemers zijn er in de week voor de jaarlijkse finale twee halve finales waarbij de beste tien landen (per halve finale) doorgaan naar de finale. Automatisch geplaatst voor de finale is het winnende land van het jaar daarvoor en de zogenaamde 'BIG4' ofwel de grootste geldschieters van het festival namelijk het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje. Het systeem betekent dat (m.u.v. het winnende land en de grote vier) de overige landen niet jaarlijks verzekerd zijn van een plek in de finale. Nederland weet in 2004 met Re-union de finale te behalen. Van 2005 tot en met 2012 is de Nederlandse bijdrage niet verder gekomen dan de halve finale. In 2013 brengt Anouk hier verandering in. In Zweden behaalt haar nummer "Birds" de 9e plaats in de finale. Het jaar daarop weten ook Ilse DeLange en Waylon als The Common Linnets een finaleplek te veroveren. Met "Calm After The Storm" bereiken ze zelfs een tweede plaats, het beste resultaat voor Nederland sinds 1975. In 2019 wint het nummer van de verder nog onbekende Duncan Laurence het festival, waarmee Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Songfestival mag organiseren.

=== Populariteit ===
Het festival is in Scandinavische landen (zoals bijvoorbeeld Noorwegen en Zweden) en vele Oost-Europese landen uitermate populair. Door het succes van de Nederlandse inzendingen is de populariteit van het festival in Nederland de laatste jaren gegroeid. In 2013 was de finale met Anouk met bijna 5 miljoen kijkers het best bekeken programma van dat jaar. Met zo'n 180 miljoen kijkers wereldwijd is het Eurovisie Songfestival een van de grootste tv-producties ter wereld.

[[Afbeelding:Eurovision1962.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1976.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1995.jpg]]

=== Makers ===
Commentaar [[Siebe van der Zee]] (1958), [[Piet Te Nuyl]] (1960-1961), [[Willem Duys]] (1962-1963, 1974, 1976, 1978-1979, 1983), [[Ati Dijckmeester]] (1977), [[Pim Jacobs]] (1980-1982), [[Ivo Niehe]] (1984), [[Leo van der Goot]] (1986), [[Willem van Beusekom]] (1988-1990, 1993-1994, 1996-2005), [[Paul de Leeuw]] (1995, 2006-2007), [[Cornald Maas]] (2004-2010, 2014-heden), [[Daniël Dekker]] (2010-2013), [[Jan Smit]] (2011-2019, 2022-2023), [[Jacqueline Govaert]] (2024)

Puntenuitslag namens Nederland: [[Marga Bult]] (1996), [[Corry Brokken]] (1997), [[Conny Vandenbos]] (1998), [[Edsilia Rombley]] (1999, 2015), [[Marlayne]] (2000, 2001, 2003), [[Esther Hart]] (2004, 2008), [[Nance]] (2005), [[Paul de Leeuw]] (2006-2007), [[Yolanthe Cabau van Kasbergen]] (2009-2010), [[Mandy Huydts]] (2011), [[Viviënne van den Assem]] (2012), [[Cornald Maas]] (2013), [[Tim Douwsma]] (2014), Edsilia Rombley (2015), Trijntje Oosterhuis (2016), Douwe Bob (2017), OG3NE (2018), [[Emma Wortelboer]] (2019), [[Romy Monteiro]] (2021), Jeangu Macrooy (2022), S10 (2023), [[Nikkie de Jager]] (2024)

Dirigent Nederlandse inzendingen [[Fernando Paggi]] (1956), [[Dolf van der Linden]] (1957-1962, 1964-1968, 1970-1971), [[Eric Robinson]] (1963), [[Frans de Kok]] (1969), [[Harry van Hoof]] (1972-1979, 1986, 1988-1990, 1992-1994), [[Rogier van Otterloo]] (1980-1982, 1984, 1987), [[Piet Souer]] (1983), [[Dick Bakker]] (1996-1998)

'''Edities in Nederland:'''

Presentator Nederlandse edities: [[Hannie Lips]] (1958), [[Willy Dobbe]] (1970), [[Corry Brokken]] (1976), [[Hans van Willigenburg]] (1976, 1980) [[Marlous Fluitsma]] (1980), [[Edsilia Rombley]], [[Chantal Janzen]], [[Jan Smit]], [[Nikkie de Jager]] (2021)

Locatie AVRO Studio’s Hilversum (1958), RAI Amsterdam (1970), Congresgebouw Den Haag (1976, 1980), Ahoy Rotterdam (2021)

Intervalact [[Metropole Orkest]], gedirigeerd door Dolf van der Linden (1958), De Don Lurio Dansers van Amsterdam (1970), Dutch Swing College Band (1976), Dutch Rhythm Steel & Showband en Lee Jackson Dancers (1980).

Regie [[Gijs Stappershoef]] (1958), [[Theo Ordeman]] (1970, 1976, 1980), [[Marc Pos]] en [[Marnix Kaart]] (2021)

Productie [[Fred Oster]] (1976, 1980), [[John Schelfhout]] (1982), [[Sietse Bakker]], [[Inge van de Weerd]], [[Emelie Sickinghe]] en [[Jessica Stam]] (2021)

Decor [[Fokke Duetz]] (1958), [[Roland de Groot]] (1970, 1976, 1980 en in 1984 voor Luxemburg), Florian Wieder (2021)

=== Deelname namens Nederland ===

Jetty Paerl – “De vogels van Holland” (1956)

Corry Brokken – “Voorgoed voorbij” (1956)

Corry Brokken – “Net als toen” (1957, winnaar)

Corry Brokken – “Heel de wereld” (1958)

Teddy Scholten – “Een beetje” (1959, winnaar)

[[Rudi Carrell]] – “Wat een geluk” (1960)

Greetje Kauffeld – “Wat een dag” (1961)

De Spelbrekers – “Katinka” (1962)

Annie Palmen – “Een speeldoos” (1963)

Anneke Grönloh – “Jij bent mijn leven” (1964)

Conny Vandenbos – “Het is genoeg” (1965)

[[Milly Scott]] – “Fernando en Philippo” (1966)

Thérèse Steinmetz – “Ring-dinge” (1967)

Ronnie Tober – “Morgen” (1968)

Lenny Kuhr – “De troubadour” (1969, winnaar)

Hearts of soul – “Waterman” (1970)

Saskia & Serge – “Tijd” (1971)

Sandra & Andres – “Als het om de liefde gaat” (1972)

Ben Cramer – “De oude muzikant” (1973)

Mouth & MacNeal – “I see a star” (1974)

Teach-In – “Ding-a-dong” (1975, winnaar)

Sandra Reemer – “The party’s over” (1976)

Heddy Lester – “De mallemolen” (1977)

Harmony – “’t is O.K.” (1978)

Xandra – “Colorado” (1979)

Maggie MacNeal – “Amsterdam” (1980)

Linda Williams – “Het is een wonder” (1981)

Bill van Dijk – “Jij en ik” (1982)

Bernadette – “Sing me a song” (1983)

Maribelle – “Ik hou van jou” (1984)

Frizzle Sizzle – “Alles heeft ritme” (1986)

Marcha – “Rechtop in de wind” (1987)

[[Gerard Joling]] – “Shangri-la” (1988)

Justine Pelmelay – “Blijf zoals je bent” (1989)

Maywood – “Ik will alles met je delen” (1990)

Humphrey Campbell – “Wijs me de weg” (1992)

Ruth Jacott – “Vrede” (1993)

Willeke Alberti – “Waar is de zon” (1994)

Maxine & Franklin Brown – “De eerste keer” (1996)

Mrs. Einstein – “Niemand heeft nog tijd” (1997)

Edsilia Rombley – “Hemel en aarde” (1998)

Marlayne – “One good reason” (1999)

Linda Wagenmakers – “No goodbyes” (2000)

Michelle – “Out on my own” (2001)

Esther Hart – “One more night” (2003)

Re-union – “Without you” (2004)

Glennis Grace – “My impossible dream” (2005)

Treble – "Amambanda" (2006)

Edsilia Rombley – “On top of the world” (2007)

Hind – "Your heart belongs to me" (2008)

De Toppers – "Shine" (2009)

Sieneke Peeters – "Ik ben verliefd, sha-la-lie" (2010)

3JS - "Never alone" (2011)

Joan Franka - "You and me" (2012)

Anouk - "Birds" (2013)

The Common Linnets - "Calm after the storm" (2014)

Trijntje Oosterhuis - "Walk along" (2015)

Douwe Bob - "Slow down" (2016)

OG3NE - "Lights and shadows" (2017)

Waylon - "Outlaw in 'em" (2018)

Duncan Laurence - "Arcade" (2019)

Jeangu Macrooy - "Grow" (2020)

Jeangu Macrooy - "Birth of a new age" (2021)

S10 - De Diepte (2022)

Dion Cooper & Mia Nicolai - Burning daylight (2023)

Joost Klein - Europapa (2024)

Claude - C'est La Vie (2025)

[[Category:Muziekprogramma|Eurovisie songfestival]]

[[Category: 1950-1959|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1960-1969|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1970-1979|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1980-1989|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1990-1999|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2000-2009]] [[category:2010-2019|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2020-2029|Eurovisie songfestival]]

[[Category: Productielijst E|Eurovisie songfestival]]

Eurovisie Songfestival

2026-02-12T11:48:43Z

Kimenaig: /* Deelname namens Nederland */

{{ Infobox Productie
| periode = 1956- heden
| archief_link = [https://zoeken.beeldengeluid.nl/search/program?aliases.terms=(titles:Eurovisie%20Songfestival) Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info = [[#Deelname namens Nederland|Deelname namens Nederland]]
| genre = [[:category:muziekprogramma|Muziekprogramma]]
| decennia = [[:category:1950-1959|1950-1959]], [[:category:1960-1969|1960-1969]], [[:category:1970-1979|1970-1979]],[[:category:1980-1989|1980-1989]], [[:category:1990-1999|1990-1999]], [[:category:2000-2009|2000-2009]], [[:category:2010-2019|2010-2019]], [[:category:2020-2029|2020-2029]]
| gallery = [[Gallery: Eurovisie Songfestival|Gallery]]
| medium = radio en televisie
| externe_info =
}}
 

===Beschrijving===
Muziekcompetitie waaraan landen deelnemen die lid zijn van de European Broadcasting Union (EBU). In 1956 start het festival in Zwitserland onder de naam The Eurovision Grand Prix. Er zijn zeven deelnemers. Vervolgens wordt de show jaarlijks gepresenteerd vanuit het land dat het jaar ervoor heeft gewonnen.

Hoewel de eerste festivals worden gefilmd worden ze voornamelijk via de radio beluisterd. Per jaar neemt het aantal kijkers (televisiebezitters) toe. Sinds 1968 wordt het festival in kleur uitgezonden. Elk land brengt één nummer van maximaal 3 minuten. Het mag geen cover zijn. Tussen 1956 en 1973 en van 1977 tot 1998 wordt er in de eigen taal gezongen. In 1999 wordt de taalkeuze vrijgelaten en wordt er geen gebruik meer gemaakt van het orkest. De muziek staat op band. Alle Nederlandse inzendingen zijn sinds 1999 dan ook in het Engels geweest. In 2010 wordt voor het eerst in 12 jaar een Nederlandstalige bijdrage gestuurd.

Nederland doet vanaf het begin mee aan het Eurovisie Songfestival en selecteert de kandidaat jarenlang via het [[Nationaal Songfestival]]. In 1985 en 1991 vindt het festival echter plaats op 4 mei en wordt door de [[NOS]] besloten niet mee te doen in verband met Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mag Nederland niet meedoen wegens de slechte resultaten in de jaren ervoor. De uitzending van het songfestival van 2000 wordt in Nederland door de NOS halverwege afgebroken in verband met de vuurwerkramp in Enschede. De NOS heeft het programma in een later stadium opnieuw uitgezonden. Door het huidige systeem (halve finales) kan ieder actief lid van de EBU jaarlijks mee doen (wat overigens niet betekent dat er automatisch een finaleplaats in zit).

In de geschiedenis van het Eurovisie Songfestival (van 1956 tot heden) heeft Nederland 5 keer het festival gewonnen, in 1957 (Corry Brokken), 1959 (Teddy Scholten), 1969 (Lenny Kuhr), 1975 (Teach-In) en 2019 (Duncan Laurence). Grootste winnaars aller tijden zijn Ierland en Zweden met 7 overwinningen. Het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg hebben ieder 5 keer het festival gewonnen.

Tot en met 2009 worden uitzendingen en inzendingen voor Nederland verzorgd door de NOS en voorloper NTS. In 1986 zendt [[Veronica]] het festival eenmalig uit (nog wel verzorgd door de NOS). Vanaf 2010 neemt de [[TROS]] (later AVROTROS) de organisatie op zich.

Sinds 2003 bestaat ook een versie voor kinderen: het ''[[Junior Eurovisie Songfestival]]''.

=== Het songfestival in Nederland ===
Nederland is 5 keer de organisator van het songfestival:
* 1958: dankzij de overwinning van Corry Brokken kwam het festival naar de [[AVRO]]-studio's in Hilversum.
* 1970: dankzij de overwinning van Lenny Kuhr werd door middel van loting bepaald dat Nederland het festival mocht organiseren. Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk waren ook kandidaten omdat zij allen het festival van 1969 hadden gewonnen. Het vond plaats in het RAI congrescentrum in Amsterdam.
* 1976: dankzij de overwinning van Teach-In een jaar eerder, Corry Brokken presenteerde het festival in het Congresgebouw in Den Haag.
* 1980: Israël had in 1978 het festival gewonnen en mocht het daardoor in 1979 organiseren, in 1979 wonnen ze opnieuw waardoor er geen budget was voor een tweede organisatie achter elkaar. Het plaatsvinden van een Joodse feestdag kan mogelijk ook een rol hebben gespeeld in het besluit, Nederland trad op als vervanger. Het festival vond opnieuw plaats in het Congresgebouw in Den Haag.
* 2021: dankzij de overwinning van Duncan Laurence met het lied 'Arcade' in Tel Aviv mag Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Eurovisie Songfestival organiseren. Het festival zou in mei 2020 plaatsvinden in Ahoy Rotterdam. Door de wereldwijde coronacrisis gaat het feest echter niet door. Het is voor het eerst in de geschiedenis van het evenement dat het festival moet worden afgeblazen. Wel organiseert de AVROTROS in samenwerking met de EBU een alternatieve uitzending met alle deelnemers. Deze uitzending vindt plaats op zaterdag 16 mei, op het tijdstip dat de finale gepland stond. Rotterdam mag het songfestival in 2021 alsnog organiseren.

Eén keer zag Nederland af van de organisatie:
* 1960: Nederland had zo kort op de organisatie van 1958 geen budget voor een tweede festival waardoor de [[NTS]] de organisatie teruggaf, de [[BBC]] trad op als vervanger.

=== Uitbreiding aantal deelnemende landen ===
Sinds 1993 doen er voor het eerst meerdere landen uit het voormalige 'oostblok' mee aan het festival. Tot dat moment was dat uitsluitend Joegoslavië. Door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië verschenen dat jaar Kroatië, Bosnië Herzegovina en Slovenië op het podium. Het zou nog lang duren voordat Servië Montenegro (nu 2 aparte staten en deelnemers) zou deelnemen. In 1994 kwamen er meer deelnemers uit het oosten zoals Polen, Hongarije, Rusland, etc. In de huidige tijd zijn bijna alle lidstaten uit het oosten van Europa ook deelnemer van het festival. Liechtenstein heeft nooit deelgenomen en Luxemburg doet sinds 1993 niet meer mee.

Eens in de zoveel tijd ontstaat discussie over deelname van landen buiten Europa. Om deel te kunnen nemen dient een land actief lid te zijn van de EBU. Zo is ook Marokko lid van de EBU. Toch doen ze maar één keer mee, in 1980. Precies het jaar dat Israël ontbreekt. In 2015 mag Australië meedoen tijdens de 60e editie. Het songfestival is dan al jaren bijzonder populair 'down under'. Hoewel het aanvankelijk een eenmalige uitnodiging van de EBU betrof is Australië nu vaste deelnemer, met bijdrages die goed scoren.

=== De puntentelling===
Juryvoorzitters van de landen geven via een satellietverbinding de punten door, die door de presentatoren in het Frans en Engels herhaald worden. Tot en met 1993 worden de punten via de telefoon doorgegeven, sinds 1994 komt per land de puntengever in beeld. Het huidige puntensysteem van 1 t/m 8, 10 en 12 heeft de EBU gestart in 1975. Tot en met 2006 werd door de puntengever alle punten genoemd tijdens de telling. Door de vele deelnemers aan het festival verschijnen nu de punten 1 t/m 7 automatisch op het scorebord. De punten 8, 10 en 12 worden apart genoemd. Voor vele kijkers is de puntentelling (dat ongeveer een uur duurt) het hoogtepunt van het festival.

Een veelgehoorde kritiek is dat buurlanden elkaar hoge punten toekennen en dat clichéliedjes vaak winnen.

Om aan de kritiek van 'bevriende buren' in relatie met de punten toegemoet te komen heeft de EBU de oude bekende jury's weer gedeeltelijk teruggehaald. Na de gedeeltelijke invoering van televoting door het publiek in 1997 verdwenen de jury's in de jaren daarna feitelijk uit beeld. Alleen wanneer een deelnemend lid geen televoting kon uitvoeren mocht er een jury worden gebruikt. Nederland maakt van televoting gebruik sinds 1998. Uitsluitend in 2000 was dit niet mogelijk door de vuurwerkramp waarbij een 'backup jury' werd gebruikt.
Door de storm van kritiek met betrekking tot het 'stemmen op de buren' werd in 2009 het systeem geintroduceerd van 50% jury en 50% televoting. Vanaf 2010 geldt dat zowel voor de halve finales als de finale.

=== Introductie halve finales ===
Sinds 2004 bestaat het festival niet meer uit 1 avond per jaar, maar wordt er ook gewerkt met een halve finale (voorronde). Eerst één maar door de hoeveelheid deelnemers zijn er in de week voor de jaarlijkse finale twee halve finales waarbij de beste tien landen (per halve finale) doorgaan naar de finale. Automatisch geplaatst voor de finale is het winnende land van het jaar daarvoor en de zogenaamde 'BIG4' ofwel de grootste geldschieters van het festival namelijk het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje. Het systeem betekent dat (m.u.v. het winnende land en de grote vier) de overige landen niet jaarlijks verzekerd zijn van een plek in de finale. Nederland weet in 2004 met Re-union de finale te behalen. Van 2005 tot en met 2012 is de Nederlandse bijdrage niet verder gekomen dan de halve finale. In 2013 brengt Anouk hier verandering in. In Zweden behaalt haar nummer "Birds" de 9e plaats in de finale. Het jaar daarop weten ook Ilse DeLange en Waylon als The Common Linnets een finaleplek te veroveren. Met "Calm After The Storm" bereiken ze zelfs een tweede plaats, het beste resultaat voor Nederland sinds 1975. In 2019 wint het nummer van de verder nog onbekende Duncan Laurence het festival, waarmee Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Songfestival mag organiseren.

=== Populariteit ===
Het festival is in Scandinavische landen (zoals bijvoorbeeld Noorwegen en Zweden) en vele Oost-Europese landen uitermate populair. Door het succes van de Nederlandse inzendingen is de populariteit van het festival in Nederland de laatste jaren gegroeid. In 2013 was de finale met Anouk met bijna 5 miljoen kijkers het best bekeken programma van dat jaar. Met zo'n 180 miljoen kijkers wereldwijd is het Eurovisie Songfestival een van de grootste tv-producties ter wereld.

[[Afbeelding:Eurovision1962.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1976.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1995.jpg]]

=== Makers ===
Commentaar [[Siebe van der Zee]] (1958), [[Piet Te Nuyl]] (1960-1961), [[Willem Duys]] (1962-1963, 1974, 1976, 1978-1979, 1983), [[Ati Dijckmeester]] (1977), [[Pim Jacobs]] (1980-1982), [[Ivo Niehe]] (1984), [[Leo van der Goot]] (1986), [[Willem van Beusekom]] (1988-1990, 1993-1994, 1996-2005), [[Paul de Leeuw]] (1995, 2006-2007), [[Cornald Maas]] (2004-2010, 2014-heden), [[Daniël Dekker]] (2010-2013), [[Jan Smit]] (2011-2019, 2022-2023), [[Jacqueline Govaert]] (2024)

Puntenuitslag namens Nederland: [[Marga Bult]] (1996), [[Corry Brokken]] (1997), [[Conny Vandenbos]] (1998), [[Edsilia Rombley]] (1999, 2015), [[Marlayne]] (2000, 2001, 2003), [[Esther Hart]] (2004, 2008), [[Nance]] (2005), [[Paul de Leeuw]] (2006-2007), [[Yolanthe Cabau van Kasbergen]] (2009-2010), [[Mandy Huydts]] (2011), [[Viviënne van den Assem]] (2012), [[Cornald Maas]] (2013), [[Tim Douwsma]] (2014), Edsilia Rombley (2015), Trijntje Oosterhuis (2016), Douwe Bob (2017), OG3NE (2018), [[Emma Wortelboer]] (2019), [[Romy Monteiro]] (2021), Jeangu Macrooy (2022), S10 (2023), [[Nikkie de Jager]] (2024)

Dirigent Nederlandse inzendingen [[Fernando Paggi]] (1956), [[Dolf van der Linden]] (1957-1962, 1964-1968, 1970-1971), [[Eric Robinson]] (1963), [[Frans de Kok]] (1969), [[Harry van Hoof]] (1972-1979, 1986, 1988-1990, 1992-1994), [[Rogier van Otterloo]] (1980-1982, 1984, 1987), [[Piet Souer]] (1983), [[Dick Bakker]] (1996-1998)

'''Edities in Nederland:'''

Presentator Nederlandse edities: [[Hannie Lips]] (1958), [[Willy Dobbe]] (1970), [[Corry Brokken]] (1976), [[Hans van Willigenburg]] (1976, 1980) [[Marlous Fluitsma]] (1980), [[Edsilia Rombley]], [[Chantal Janzen]], [[Jan Smit]], [[Nikkie de Jager]] (2021)

Locatie AVRO Studio’s Hilversum (1958), RAI Amsterdam (1970), Congresgebouw Den Haag (1976, 1980), Ahoy Rotterdam (2021)

Intervalact [[Metropole Orkest]], gedirigeerd door Dolf van der Linden (1958), De Don Lurio Dansers van Amsterdam (1970), Dutch Swing College Band (1976), Dutch Rhythm Steel & Showband en Lee Jackson Dancers (1980).

Regie [[Gijs Stappershoef]] (1958), [[Theo Ordeman]] (1970, 1976, 1980), [[Marc Pos]] en [[Marnix Kaart]] (2021)

Productie [[Fred Oster]] (1976, 1980), [[John Schelfhout]] (1982), [[Sietse Bakker]], [[Inge van de Weerd]], [[Emelie Sickinghe]] en [[Jessica Stam]] (2021)

Decor [[Fokke Duetz]] (1958), [[Roland de Groot]] (1970, 1976, 1980 en in 1984 voor Luxemburg), Florian Wieder (2021)

=== Deelname namens Nederland ===

Jetty Paerl – “De vogels van Holland” (1956)

Corry Brokken – “Voorgoed voorbij” (1956)

Corry Brokken – “Net als toen” (1957, winnaar)

Corry Brokken – “Heel de wereld” (1958)

Teddy Scholten – “Een beetje” (1959, winnaar)

[[Rudi Carrell]] – “Wat een geluk” (1960)

Greetje Kauffeld – “Wat een dag” (1961)

De Spelbrekers – “Katinka” (1962)

Annie Palmen – “Een speeldoos” (1963)

Anneke Grönloh – “Jij bent mijn leven” (1964)

Conny Vandenbos – “Het is genoeg” (1965)

[[Milly Scott]] – “Fernando en Philippo” (1966)

Thérèse Steinmetz – “Ring-dinge” (1967)

Ronnie Tober – “Morgen” (1968)

Lenny Kuhr – “De troubadour” (1969, winnaar)

Hearts of soul – “Waterman” (1970)

Saskia & Serge – “Tijd” (1971)

Sandra & Andres – “Als het om de liefde gaat” (1972)

Ben Cramer – “De oude muzikant” (1973)

Mouth & MacNeal – “I see a star” (1974)

Teach-In – “Ding-a-dong” (1975, winnaar)

Sandra Reemer – “The party’s over” (1976)

Heddy Lester – “De mallemolen” (1977)

Harmony – “’t is O.K.” (1978)

Xandra – “Colorado” (1979)

Maggie MacNeal – “Amsterdam” (1980)

Linda Williams – “Het is een wonder” (1981)

Bill van Dijk – “Jij en ik” (1982)

Bernadette – “Sing me a song” (1983)

Maribelle – “Ik hou van jou” (1984)

Frizzle Sizzle – “Alles heeft ritme” (1986)

Marcha – “Rechtop in de wind” (1987)

[[Gerard Joling]] – “Shangri-la” (1988)

Justine Pelmelay – “Blijf zoals je bent” (1989)

Maywood – “Ik will alles met je delen” (1990)

Humphrey Campbell – “Wijs me de weg” (1992)

Ruth Jacott – “Vrede” (1993)

Willeke Alberti – “Waar is de zon” (1994)

Maxine & Franklin Brown – “De eerste keer” (1996)

Mrs. Einstein – “Niemand heeft nog tijd” (1997)

Edsilia Rombley – “Hemel en aarde” (1998)

Marlayne – “One good reason” (1999)

Linda Wagenmakers – “No goodbyes” (2000)

Michelle – “Out on my own” (2001)

Esther Hart – “One more night” (2003)

Re-union – “Without you” (2004)

Glennis Grace – “My impossible dream” (2005)

Treble – "Amambanda" (2006)

Edsilia Rombley – “On top of the world” (2007)

Hind – "Your heart belongs to me" (2008)

De Toppers – "Shine" (2009)

Sieneke Peeters – "Ik ben verliefd, sha-la-lie" (2010)

3JS - "Never alone" (2011)

Joan Franka - "You and me" (2012)

Anouk - "Birds" (2013)

The Common Linnets - "Calm after the storm" (2014)

Trijntje Oosterhuis - "Walk along" (2015)

Douwe Bob - "Slow down" (2016)

OG3NE - "Lights and shadows" (2017)

Waylon - "Outlaw in 'em" (2018)

Duncan Laurence - "Arcade" (2019)

Jeangu Macrooy - "Grow" (2020)

Jeangu Macrooy - "Birth of a new age" (2021)

S10 - De Diepte (2022)

Dion Cooper & Mia Nicolai - Burning daylight (2023)

Joost Klein - Europapa (2024)

Claude - C'est La Vie (2025)

[[Category:Muziekprogramma|Eurovisie songfestival]]

[[Category: 1950-1959|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1960-1969|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1970-1979|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1980-1989|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1990-1999|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2000-2009]] [[category:2010-2019|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2020-2029|Eurovisie songfestival]]

[[Category: Productielijst E|Eurovisie songfestival]]

Eurovisie Songfestival

2026-02-12T11:48:07Z

Kimenaig: /* Makers */

{{ Infobox Productie
| periode = 1956- heden
| archief_link = [https://zoeken.beeldengeluid.nl/search/program?aliases.terms=(titles:Eurovisie%20Songfestival) Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info = [[#Deelname namens Nederland|Deelname namens Nederland]]
| genre = [[:category:muziekprogramma|Muziekprogramma]]
| decennia = [[:category:1950-1959|1950-1959]], [[:category:1960-1969|1960-1969]], [[:category:1970-1979|1970-1979]],[[:category:1980-1989|1980-1989]], [[:category:1990-1999|1990-1999]], [[:category:2000-2009|2000-2009]], [[:category:2010-2019|2010-2019]], [[:category:2020-2029|2020-2029]]
| gallery = [[Gallery: Eurovisie Songfestival|Gallery]]
| medium = radio en televisie
| externe_info =
}}
 

===Beschrijving===
Muziekcompetitie waaraan landen deelnemen die lid zijn van de European Broadcasting Union (EBU). In 1956 start het festival in Zwitserland onder de naam The Eurovision Grand Prix. Er zijn zeven deelnemers. Vervolgens wordt de show jaarlijks gepresenteerd vanuit het land dat het jaar ervoor heeft gewonnen.

Hoewel de eerste festivals worden gefilmd worden ze voornamelijk via de radio beluisterd. Per jaar neemt het aantal kijkers (televisiebezitters) toe. Sinds 1968 wordt het festival in kleur uitgezonden. Elk land brengt één nummer van maximaal 3 minuten. Het mag geen cover zijn. Tussen 1956 en 1973 en van 1977 tot 1998 wordt er in de eigen taal gezongen. In 1999 wordt de taalkeuze vrijgelaten en wordt er geen gebruik meer gemaakt van het orkest. De muziek staat op band. Alle Nederlandse inzendingen zijn sinds 1999 dan ook in het Engels geweest. In 2010 wordt voor het eerst in 12 jaar een Nederlandstalige bijdrage gestuurd.

Nederland doet vanaf het begin mee aan het Eurovisie Songfestival en selecteert de kandidaat jarenlang via het [[Nationaal Songfestival]]. In 1985 en 1991 vindt het festival echter plaats op 4 mei en wordt door de [[NOS]] besloten niet mee te doen in verband met Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mag Nederland niet meedoen wegens de slechte resultaten in de jaren ervoor. De uitzending van het songfestival van 2000 wordt in Nederland door de NOS halverwege afgebroken in verband met de vuurwerkramp in Enschede. De NOS heeft het programma in een later stadium opnieuw uitgezonden. Door het huidige systeem (halve finales) kan ieder actief lid van de EBU jaarlijks mee doen (wat overigens niet betekent dat er automatisch een finaleplaats in zit).

In de geschiedenis van het Eurovisie Songfestival (van 1956 tot heden) heeft Nederland 5 keer het festival gewonnen, in 1957 (Corry Brokken), 1959 (Teddy Scholten), 1969 (Lenny Kuhr), 1975 (Teach-In) en 2019 (Duncan Laurence). Grootste winnaars aller tijden zijn Ierland en Zweden met 7 overwinningen. Het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg hebben ieder 5 keer het festival gewonnen.

Tot en met 2009 worden uitzendingen en inzendingen voor Nederland verzorgd door de NOS en voorloper NTS. In 1986 zendt [[Veronica]] het festival eenmalig uit (nog wel verzorgd door de NOS). Vanaf 2010 neemt de [[TROS]] (later AVROTROS) de organisatie op zich.

Sinds 2003 bestaat ook een versie voor kinderen: het ''[[Junior Eurovisie Songfestival]]''.

=== Het songfestival in Nederland ===
Nederland is 5 keer de organisator van het songfestival:
* 1958: dankzij de overwinning van Corry Brokken kwam het festival naar de [[AVRO]]-studio's in Hilversum.
* 1970: dankzij de overwinning van Lenny Kuhr werd door middel van loting bepaald dat Nederland het festival mocht organiseren. Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk waren ook kandidaten omdat zij allen het festival van 1969 hadden gewonnen. Het vond plaats in het RAI congrescentrum in Amsterdam.
* 1976: dankzij de overwinning van Teach-In een jaar eerder, Corry Brokken presenteerde het festival in het Congresgebouw in Den Haag.
* 1980: Israël had in 1978 het festival gewonnen en mocht het daardoor in 1979 organiseren, in 1979 wonnen ze opnieuw waardoor er geen budget was voor een tweede organisatie achter elkaar. Het plaatsvinden van een Joodse feestdag kan mogelijk ook een rol hebben gespeeld in het besluit, Nederland trad op als vervanger. Het festival vond opnieuw plaats in het Congresgebouw in Den Haag.
* 2021: dankzij de overwinning van Duncan Laurence met het lied 'Arcade' in Tel Aviv mag Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Eurovisie Songfestival organiseren. Het festival zou in mei 2020 plaatsvinden in Ahoy Rotterdam. Door de wereldwijde coronacrisis gaat het feest echter niet door. Het is voor het eerst in de geschiedenis van het evenement dat het festival moet worden afgeblazen. Wel organiseert de AVROTROS in samenwerking met de EBU een alternatieve uitzending met alle deelnemers. Deze uitzending vindt plaats op zaterdag 16 mei, op het tijdstip dat de finale gepland stond. Rotterdam mag het songfestival in 2021 alsnog organiseren.

Eén keer zag Nederland af van de organisatie:
* 1960: Nederland had zo kort op de organisatie van 1958 geen budget voor een tweede festival waardoor de [[NTS]] de organisatie teruggaf, de [[BBC]] trad op als vervanger.

=== Uitbreiding aantal deelnemende landen ===
Sinds 1993 doen er voor het eerst meerdere landen uit het voormalige 'oostblok' mee aan het festival. Tot dat moment was dat uitsluitend Joegoslavië. Door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië verschenen dat jaar Kroatië, Bosnië Herzegovina en Slovenië op het podium. Het zou nog lang duren voordat Servië Montenegro (nu 2 aparte staten en deelnemers) zou deelnemen. In 1994 kwamen er meer deelnemers uit het oosten zoals Polen, Hongarije, Rusland, etc. In de huidige tijd zijn bijna alle lidstaten uit het oosten van Europa ook deelnemer van het festival. Liechtenstein heeft nooit deelgenomen en Luxemburg doet sinds 1993 niet meer mee.

Eens in de zoveel tijd ontstaat discussie over deelname van landen buiten Europa. Om deel te kunnen nemen dient een land actief lid te zijn van de EBU. Zo is ook Marokko lid van de EBU. Toch doen ze maar één keer mee, in 1980. Precies het jaar dat Israël ontbreekt. In 2015 mag Australië meedoen tijdens de 60e editie. Het songfestival is dan al jaren bijzonder populair 'down under'. Hoewel het aanvankelijk een eenmalige uitnodiging van de EBU betrof is Australië nu vaste deelnemer, met bijdrages die goed scoren.

=== De puntentelling===
Juryvoorzitters van de landen geven via een satellietverbinding de punten door, die door de presentatoren in het Frans en Engels herhaald worden. Tot en met 1993 worden de punten via de telefoon doorgegeven, sinds 1994 komt per land de puntengever in beeld. Het huidige puntensysteem van 1 t/m 8, 10 en 12 heeft de EBU gestart in 1975. Tot en met 2006 werd door de puntengever alle punten genoemd tijdens de telling. Door de vele deelnemers aan het festival verschijnen nu de punten 1 t/m 7 automatisch op het scorebord. De punten 8, 10 en 12 worden apart genoemd. Voor vele kijkers is de puntentelling (dat ongeveer een uur duurt) het hoogtepunt van het festival.

Een veelgehoorde kritiek is dat buurlanden elkaar hoge punten toekennen en dat clichéliedjes vaak winnen.

Om aan de kritiek van 'bevriende buren' in relatie met de punten toegemoet te komen heeft de EBU de oude bekende jury's weer gedeeltelijk teruggehaald. Na de gedeeltelijke invoering van televoting door het publiek in 1997 verdwenen de jury's in de jaren daarna feitelijk uit beeld. Alleen wanneer een deelnemend lid geen televoting kon uitvoeren mocht er een jury worden gebruikt. Nederland maakt van televoting gebruik sinds 1998. Uitsluitend in 2000 was dit niet mogelijk door de vuurwerkramp waarbij een 'backup jury' werd gebruikt.
Door de storm van kritiek met betrekking tot het 'stemmen op de buren' werd in 2009 het systeem geintroduceerd van 50% jury en 50% televoting. Vanaf 2010 geldt dat zowel voor de halve finales als de finale.

=== Introductie halve finales ===
Sinds 2004 bestaat het festival niet meer uit 1 avond per jaar, maar wordt er ook gewerkt met een halve finale (voorronde). Eerst één maar door de hoeveelheid deelnemers zijn er in de week voor de jaarlijkse finale twee halve finales waarbij de beste tien landen (per halve finale) doorgaan naar de finale. Automatisch geplaatst voor de finale is het winnende land van het jaar daarvoor en de zogenaamde 'BIG4' ofwel de grootste geldschieters van het festival namelijk het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje. Het systeem betekent dat (m.u.v. het winnende land en de grote vier) de overige landen niet jaarlijks verzekerd zijn van een plek in de finale. Nederland weet in 2004 met Re-union de finale te behalen. Van 2005 tot en met 2012 is de Nederlandse bijdrage niet verder gekomen dan de halve finale. In 2013 brengt Anouk hier verandering in. In Zweden behaalt haar nummer "Birds" de 9e plaats in de finale. Het jaar daarop weten ook Ilse DeLange en Waylon als The Common Linnets een finaleplek te veroveren. Met "Calm After The Storm" bereiken ze zelfs een tweede plaats, het beste resultaat voor Nederland sinds 1975. In 2019 wint het nummer van de verder nog onbekende Duncan Laurence het festival, waarmee Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Songfestival mag organiseren.

=== Populariteit ===
Het festival is in Scandinavische landen (zoals bijvoorbeeld Noorwegen en Zweden) en vele Oost-Europese landen uitermate populair. Door het succes van de Nederlandse inzendingen is de populariteit van het festival in Nederland de laatste jaren gegroeid. In 2013 was de finale met Anouk met bijna 5 miljoen kijkers het best bekeken programma van dat jaar. Met zo'n 180 miljoen kijkers wereldwijd is het Eurovisie Songfestival een van de grootste tv-producties ter wereld.

[[Afbeelding:Eurovision1962.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1976.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1995.jpg]]

=== Makers ===
Commentaar [[Siebe van der Zee]] (1958), [[Piet Te Nuyl]] (1960-1961), [[Willem Duys]] (1962-1963, 1974, 1976, 1978-1979, 1983), [[Ati Dijckmeester]] (1977), [[Pim Jacobs]] (1980-1982), [[Ivo Niehe]] (1984), [[Leo van der Goot]] (1986), [[Willem van Beusekom]] (1988-1990, 1993-1994, 1996-2005), [[Paul de Leeuw]] (1995, 2006-2007), [[Cornald Maas]] (2004-2010, 2014-heden), [[Daniël Dekker]] (2010-2013), [[Jan Smit]] (2011-2019, 2022-2023), [[Jacqueline Govaert]] (2024)

Puntenuitslag namens Nederland: [[Marga Bult]] (1996), [[Corry Brokken]] (1997), [[Conny Vandenbos]] (1998), [[Edsilia Rombley]] (1999, 2015), [[Marlayne]] (2000, 2001, 2003), [[Esther Hart]] (2004, 2008), [[Nance]] (2005), [[Paul de Leeuw]] (2006-2007), [[Yolanthe Cabau van Kasbergen]] (2009-2010), [[Mandy Huydts]] (2011), [[Viviënne van den Assem]] (2012), [[Cornald Maas]] (2013), [[Tim Douwsma]] (2014), Edsilia Rombley (2015), Trijntje Oosterhuis (2016), Douwe Bob (2017), OG3NE (2018), [[Emma Wortelboer]] (2019), [[Romy Monteiro]] (2021), Jeangu Macrooy (2022), S10 (2023), [[Nikkie de Jager]] (2024)

Dirigent Nederlandse inzendingen [[Fernando Paggi]] (1956), [[Dolf van der Linden]] (1957-1962, 1964-1968, 1970-1971), [[Eric Robinson]] (1963), [[Frans de Kok]] (1969), [[Harry van Hoof]] (1972-1979, 1986, 1988-1990, 1992-1994), [[Rogier van Otterloo]] (1980-1982, 1984, 1987), [[Piet Souer]] (1983), [[Dick Bakker]] (1996-1998)

'''Edities in Nederland:'''

Presentator Nederlandse edities: [[Hannie Lips]] (1958), [[Willy Dobbe]] (1970), [[Corry Brokken]] (1976), [[Hans van Willigenburg]] (1976, 1980) [[Marlous Fluitsma]] (1980), [[Edsilia Rombley]], [[Chantal Janzen]], [[Jan Smit]], [[Nikkie de Jager]] (2021)

Locatie AVRO Studio’s Hilversum (1958), RAI Amsterdam (1970), Congresgebouw Den Haag (1976, 1980), Ahoy Rotterdam (2021)

Intervalact [[Metropole Orkest]], gedirigeerd door Dolf van der Linden (1958), De Don Lurio Dansers van Amsterdam (1970), Dutch Swing College Band (1976), Dutch Rhythm Steel & Showband en Lee Jackson Dancers (1980).

Regie [[Gijs Stappershoef]] (1958), [[Theo Ordeman]] (1970, 1976, 1980), [[Marc Pos]] en [[Marnix Kaart]] (2021)

Productie [[Fred Oster]] (1976, 1980), [[John Schelfhout]] (1982), [[Sietse Bakker]], [[Inge van de Weerd]], [[Emelie Sickinghe]] en [[Jessica Stam]] (2021)

Decor [[Fokke Duetz]] (1958), [[Roland de Groot]] (1970, 1976, 1980 en in 1984 voor Luxemburg), Florian Wieder (2021)

=== Deelname namens Nederland ===

Jetty Paerl – “De vogels van Holland” (1956)

Corry Brokken – “Voorgoed voorbij” (1956)

Corry Brokken – “Net als toen” (1957, winnaar)

Corry Brokken – “Heel de wereld” (1958)

Teddy Scholten – “Een beetje” (1959, winnaar)

[[Rudi Carrell]] – “Wat een geluk” (1960)

Greetje Kauffeld – “Wat een dag” (1961)

De Spelbrekers – “Katinka” (1962)

Annie Palmen – “Een speeldoos” (1963)

Anneke Grönloh – “Jij bent mijn leven” (1964)

Conny Vandenbos – “Het is genoeg” (1965)

[[Milly Scott]] – “Fernando en Philippo” (1966)

Thérèse Steinmetz – “Ring-dinge” (1967)

Ronnie Tober – “Morgen” (1968)

Lenny Kuhr – “De troubadour” (1969, winnaar)

Hearts of soul – “Waterman” (1970)

Saskia & Serge – “Tijd” (1971)

Sandra & Andres – “Als het om de liefde gaat” (1972)

Ben Cramer – “De oude muzikant” (1973)

Mouth & MacNeal – “I see a star” (1974)

Teach-In – “Ding-a-dong” (1975, winnaar)

Sandra Reemer – “The party’s over” (1976)

Heddy Lester – “De mallemolen” (1977)

Harmony – “’t is O.K.” (1978)

Xandra – “Colorado” (1979)

Maggie MacNeal – “Amsterdam” (1980)

Linda Williams – “Het is een wonder” (1981)

Bill van Dijk – “Jij en ik” (1982)

Bernadette – “Sing me a song” (1983)

Maribelle – “Ik hou van jou” (1984)

Frizzle Sizzle – “Alles heeft ritme” (1986)

Marcha – “Rechtop in de wind” (1987)

[[Gerard Joling]] – “Shangri-la” (1988)

Justine Pelmelay – “Blijf zoals je bent” (1989)

Maywood – “Ik will alles met je delen” (1990)

Humphrey Campbell – “Wijs me de weg” (1992)

Ruth Jacott – “Vrede” (1993)

Willeke Alberti – “Waar is de zon” (1994)

Maxine & Franklin Brown – “De eerste keer” (1996)

Mrs. Einstein – “Niemand heeft nog tijd” (1997)

Edsilia Rombley – “Hemel en aarde” (1998)

Marlayne – “One good reason” (1999)

Linda Wagenmakers – “No goodbyes” (2000)

Michelle – “Out on my own” (2001)

Esther Hart – “One more night” (2003)

Re-union – “Without you” (2004)

Glennis Grace – “My impossible dream” (2005)

Treble – "Amambanda" (2006)

Edsilia Rombley – “On top of the world” (2007)

Hind – "Your heart belongs to me" (2008)

De Toppers – "Shine" (2009)

Sieneke Peeters – "Ik ben verliefd, sha-la-lie" (2010)

3JS - "Never alone" (2011)

Joan Franka - "You and me" (2012)

Anouk - "Birds" (2013)

The Common Linnets - "Calm after the storm" (2014)

Trijntje Oosterhuis - "Walk along" (2015)

Douwe Bob - "Slow down" (2016)

OG3NE - "Lights and shadows" (2017)

Waylon - "Outlaw in 'em" (2018)

Duncan Laurence - "Arcade" (2019)

Jeangu Macrooy - "Grow" (2020)

Jeangu Macrooy - "Birth of a new age" (2021)

S10 - De Diepte (2022)

Dion Cooper & Mia Nicolai - Burning daylight (2023)

Joost Klein - Europapa (2024)

[[Category:Muziekprogramma|Eurovisie songfestival]]

[[Category: 1950-1959|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1960-1969|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1970-1979|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1980-1989|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1990-1999|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2000-2009]] [[category:2010-2019|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2020-2029|Eurovisie songfestival]]

[[Category: Productielijst E|Eurovisie songfestival]]

Eurovisie Songfestival

2026-02-12T11:47:33Z

Kimenaig: /* Beschrijving */

{{ Infobox Productie
| periode = 1956- heden
| archief_link = [https://zoeken.beeldengeluid.nl/search/program?aliases.terms=(titles:Eurovisie%20Songfestival) Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info = [[#Deelname namens Nederland|Deelname namens Nederland]]
| genre = [[:category:muziekprogramma|Muziekprogramma]]
| decennia = [[:category:1950-1959|1950-1959]], [[:category:1960-1969|1960-1969]], [[:category:1970-1979|1970-1979]],[[:category:1980-1989|1980-1989]], [[:category:1990-1999|1990-1999]], [[:category:2000-2009|2000-2009]], [[:category:2010-2019|2010-2019]], [[:category:2020-2029|2020-2029]]
| gallery = [[Gallery: Eurovisie Songfestival|Gallery]]
| medium = radio en televisie
| externe_info =
}}
 

===Beschrijving===
Muziekcompetitie waaraan landen deelnemen die lid zijn van de European Broadcasting Union (EBU). In 1956 start het festival in Zwitserland onder de naam The Eurovision Grand Prix. Er zijn zeven deelnemers. Vervolgens wordt de show jaarlijks gepresenteerd vanuit het land dat het jaar ervoor heeft gewonnen.

Hoewel de eerste festivals worden gefilmd worden ze voornamelijk via de radio beluisterd. Per jaar neemt het aantal kijkers (televisiebezitters) toe. Sinds 1968 wordt het festival in kleur uitgezonden. Elk land brengt één nummer van maximaal 3 minuten. Het mag geen cover zijn. Tussen 1956 en 1973 en van 1977 tot 1998 wordt er in de eigen taal gezongen. In 1999 wordt de taalkeuze vrijgelaten en wordt er geen gebruik meer gemaakt van het orkest. De muziek staat op band. Alle Nederlandse inzendingen zijn sinds 1999 dan ook in het Engels geweest. In 2010 wordt voor het eerst in 12 jaar een Nederlandstalige bijdrage gestuurd.

Nederland doet vanaf het begin mee aan het Eurovisie Songfestival en selecteert de kandidaat jarenlang via het [[Nationaal Songfestival]]. In 1985 en 1991 vindt het festival echter plaats op 4 mei en wordt door de [[NOS]] besloten niet mee te doen in verband met Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mag Nederland niet meedoen wegens de slechte resultaten in de jaren ervoor. De uitzending van het songfestival van 2000 wordt in Nederland door de NOS halverwege afgebroken in verband met de vuurwerkramp in Enschede. De NOS heeft het programma in een later stadium opnieuw uitgezonden. Door het huidige systeem (halve finales) kan ieder actief lid van de EBU jaarlijks mee doen (wat overigens niet betekent dat er automatisch een finaleplaats in zit).

In de geschiedenis van het Eurovisie Songfestival (van 1956 tot heden) heeft Nederland 5 keer het festival gewonnen, in 1957 (Corry Brokken), 1959 (Teddy Scholten), 1969 (Lenny Kuhr), 1975 (Teach-In) en 2019 (Duncan Laurence). Grootste winnaars aller tijden zijn Ierland en Zweden met 7 overwinningen. Het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg hebben ieder 5 keer het festival gewonnen.

Tot en met 2009 worden uitzendingen en inzendingen voor Nederland verzorgd door de NOS en voorloper NTS. In 1986 zendt [[Veronica]] het festival eenmalig uit (nog wel verzorgd door de NOS). Vanaf 2010 neemt de [[TROS]] (later AVROTROS) de organisatie op zich.

Sinds 2003 bestaat ook een versie voor kinderen: het ''[[Junior Eurovisie Songfestival]]''.

=== Het songfestival in Nederland ===
Nederland is 5 keer de organisator van het songfestival:
* 1958: dankzij de overwinning van Corry Brokken kwam het festival naar de [[AVRO]]-studio's in Hilversum.
* 1970: dankzij de overwinning van Lenny Kuhr werd door middel van loting bepaald dat Nederland het festival mocht organiseren. Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk waren ook kandidaten omdat zij allen het festival van 1969 hadden gewonnen. Het vond plaats in het RAI congrescentrum in Amsterdam.
* 1976: dankzij de overwinning van Teach-In een jaar eerder, Corry Brokken presenteerde het festival in het Congresgebouw in Den Haag.
* 1980: Israël had in 1978 het festival gewonnen en mocht het daardoor in 1979 organiseren, in 1979 wonnen ze opnieuw waardoor er geen budget was voor een tweede organisatie achter elkaar. Het plaatsvinden van een Joodse feestdag kan mogelijk ook een rol hebben gespeeld in het besluit, Nederland trad op als vervanger. Het festival vond opnieuw plaats in het Congresgebouw in Den Haag.
* 2021: dankzij de overwinning van Duncan Laurence met het lied 'Arcade' in Tel Aviv mag Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Eurovisie Songfestival organiseren. Het festival zou in mei 2020 plaatsvinden in Ahoy Rotterdam. Door de wereldwijde coronacrisis gaat het feest echter niet door. Het is voor het eerst in de geschiedenis van het evenement dat het festival moet worden afgeblazen. Wel organiseert de AVROTROS in samenwerking met de EBU een alternatieve uitzending met alle deelnemers. Deze uitzending vindt plaats op zaterdag 16 mei, op het tijdstip dat de finale gepland stond. Rotterdam mag het songfestival in 2021 alsnog organiseren.

Eén keer zag Nederland af van de organisatie:
* 1960: Nederland had zo kort op de organisatie van 1958 geen budget voor een tweede festival waardoor de [[NTS]] de organisatie teruggaf, de [[BBC]] trad op als vervanger.

=== Uitbreiding aantal deelnemende landen ===
Sinds 1993 doen er voor het eerst meerdere landen uit het voormalige 'oostblok' mee aan het festival. Tot dat moment was dat uitsluitend Joegoslavië. Door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië verschenen dat jaar Kroatië, Bosnië Herzegovina en Slovenië op het podium. Het zou nog lang duren voordat Servië Montenegro (nu 2 aparte staten en deelnemers) zou deelnemen. In 1994 kwamen er meer deelnemers uit het oosten zoals Polen, Hongarije, Rusland, etc. In de huidige tijd zijn bijna alle lidstaten uit het oosten van Europa ook deelnemer van het festival. Liechtenstein heeft nooit deelgenomen en Luxemburg doet sinds 1993 niet meer mee.

Eens in de zoveel tijd ontstaat discussie over deelname van landen buiten Europa. Om deel te kunnen nemen dient een land actief lid te zijn van de EBU. Zo is ook Marokko lid van de EBU. Toch doen ze maar één keer mee, in 1980. Precies het jaar dat Israël ontbreekt. In 2015 mag Australië meedoen tijdens de 60e editie. Het songfestival is dan al jaren bijzonder populair 'down under'. Hoewel het aanvankelijk een eenmalige uitnodiging van de EBU betrof is Australië nu vaste deelnemer, met bijdrages die goed scoren.

=== De puntentelling===
Juryvoorzitters van de landen geven via een satellietverbinding de punten door, die door de presentatoren in het Frans en Engels herhaald worden. Tot en met 1993 worden de punten via de telefoon doorgegeven, sinds 1994 komt per land de puntengever in beeld. Het huidige puntensysteem van 1 t/m 8, 10 en 12 heeft de EBU gestart in 1975. Tot en met 2006 werd door de puntengever alle punten genoemd tijdens de telling. Door de vele deelnemers aan het festival verschijnen nu de punten 1 t/m 7 automatisch op het scorebord. De punten 8, 10 en 12 worden apart genoemd. Voor vele kijkers is de puntentelling (dat ongeveer een uur duurt) het hoogtepunt van het festival.

Een veelgehoorde kritiek is dat buurlanden elkaar hoge punten toekennen en dat clichéliedjes vaak winnen.

Om aan de kritiek van 'bevriende buren' in relatie met de punten toegemoet te komen heeft de EBU de oude bekende jury's weer gedeeltelijk teruggehaald. Na de gedeeltelijke invoering van televoting door het publiek in 1997 verdwenen de jury's in de jaren daarna feitelijk uit beeld. Alleen wanneer een deelnemend lid geen televoting kon uitvoeren mocht er een jury worden gebruikt. Nederland maakt van televoting gebruik sinds 1998. Uitsluitend in 2000 was dit niet mogelijk door de vuurwerkramp waarbij een 'backup jury' werd gebruikt.
Door de storm van kritiek met betrekking tot het 'stemmen op de buren' werd in 2009 het systeem geintroduceerd van 50% jury en 50% televoting. Vanaf 2010 geldt dat zowel voor de halve finales als de finale.

=== Introductie halve finales ===
Sinds 2004 bestaat het festival niet meer uit 1 avond per jaar, maar wordt er ook gewerkt met een halve finale (voorronde). Eerst één maar door de hoeveelheid deelnemers zijn er in de week voor de jaarlijkse finale twee halve finales waarbij de beste tien landen (per halve finale) doorgaan naar de finale. Automatisch geplaatst voor de finale is het winnende land van het jaar daarvoor en de zogenaamde 'BIG4' ofwel de grootste geldschieters van het festival namelijk het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Spanje. Het systeem betekent dat (m.u.v. het winnende land en de grote vier) de overige landen niet jaarlijks verzekerd zijn van een plek in de finale. Nederland weet in 2004 met Re-union de finale te behalen. Van 2005 tot en met 2012 is de Nederlandse bijdrage niet verder gekomen dan de halve finale. In 2013 brengt Anouk hier verandering in. In Zweden behaalt haar nummer "Birds" de 9e plaats in de finale. Het jaar daarop weten ook Ilse DeLange en Waylon als The Common Linnets een finaleplek te veroveren. Met "Calm After The Storm" bereiken ze zelfs een tweede plaats, het beste resultaat voor Nederland sinds 1975. In 2019 wint het nummer van de verder nog onbekende Duncan Laurence het festival, waarmee Nederland voor het eerst in 44 jaar weer een Songfestival mag organiseren.

=== Populariteit ===
Het festival is in Scandinavische landen (zoals bijvoorbeeld Noorwegen en Zweden) en vele Oost-Europese landen uitermate populair. Door het succes van de Nederlandse inzendingen is de populariteit van het festival in Nederland de laatste jaren gegroeid. In 2013 was de finale met Anouk met bijna 5 miljoen kijkers het best bekeken programma van dat jaar. Met zo'n 180 miljoen kijkers wereldwijd is het Eurovisie Songfestival een van de grootste tv-producties ter wereld.

[[Afbeelding:Eurovision1962.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1976.jpg]] [[Afbeelding:Eurovision1995.jpg]]

=== Makers ===
Commentaar [[Siebe van der Zee]] (1958), [[Piet Te Nuyl]] (1960-1961), [[Willem Duys]] (1962-1963, 1974, 1976, 1978-1979, 1983), [[Ati Dijckmeester]] (1977), [[Pim Jacobs]] (1980-1982), [[Ivo Niehe]] (1984), [[Leo van der Goot]] (1986), [[Willem van Beusekom]] (1988-1990, 1993-1994, 1996-2005), [[Paul de Leeuw]] (1995, 2006-2007), [[Cornald Maas]] (2004-2010, 2014-heden), [[Daniël Dekker]] (2010-2013), [[Jan Smit]] (2011-2019, 2022-2023), [[Jacqueline Govaert]] (2024-heden)

Puntenuitslag namens Nederland: [[Marga Bult]] (1996), [[Corry Brokken]] (1997), [[Conny Vandenbos]] (1998), [[Edsilia Rombley]] (1999, 2015), [[Marlayne]] (2000, 2001, 2003), [[Esther Hart]] (2004, 2008), [[Nance]] (2005), [[Paul de Leeuw]] (2006-2007), [[Yolanthe Cabau van Kasbergen]] (2009-2010), [[Mandy Huydts]] (2011), [[Viviënne van den Assem]] (2012), [[Cornald Maas]] (2013), [[Tim Douwsma]] (2014), Edsilia Rombley (2015), Trijntje Oosterhuis (2016), Douwe Bob (2017), OG3NE (2018), [[Emma Wortelboer]] (2019), [[Romy Monteiro]] (2021), Jeangu Macrooy (2022), S10 (2023), [[Nikkie de Jager]] (2024)

Dirigent Nederlandse inzendingen [[Fernando Paggi]] (1956), [[Dolf van der Linden]] (1957-1962, 1964-1968, 1970-1971), [[Eric Robinson]] (1963), [[Frans de Kok]] (1969), [[Harry van Hoof]] (1972-1979, 1986, 1988-1990, 1992-1994), [[Rogier van Otterloo]] (1980-1982, 1984, 1987), [[Piet Souer]] (1983), [[Dick Bakker]] (1996-1998)

'''Edities in Nederland:'''

Presentator Nederlandse edities: [[Hannie Lips]] (1958), [[Willy Dobbe]] (1970), [[Corry Brokken]] (1976), [[Hans van Willigenburg]] (1976, 1980) [[Marlous Fluitsma]] (1980), [[Edsilia Rombley]], [[Chantal Janzen]], [[Jan Smit]], [[Nikkie de Jager]] (2021)

Locatie AVRO Studio’s Hilversum (1958), RAI Amsterdam (1970), Congresgebouw Den Haag (1976, 1980), Ahoy Rotterdam (2021)

Intervalact [[Metropole Orkest]], gedirigeerd door Dolf van der Linden (1958), De Don Lurio Dansers van Amsterdam (1970), Dutch Swing College Band (1976), Dutch Rhythm Steel & Showband en Lee Jackson Dancers (1980).

Regie [[Gijs Stappershoef]] (1958), [[Theo Ordeman]] (1970, 1976, 1980), [[Marc Pos]] en [[Marnix Kaart]] (2021)

Productie [[Fred Oster]] (1976, 1980), [[John Schelfhout]] (1982), [[Sietse Bakker]], [[Inge van de Weerd]], [[Emelie Sickinghe]] en [[Jessica Stam]] (2021)

Decor [[Fokke Duetz]] (1958), [[Roland de Groot]] (1970, 1976, 1980 en in 1984 voor Luxemburg), Florian Wieder (2021)

=== Deelname namens Nederland ===

Jetty Paerl – “De vogels van Holland” (1956)

Corry Brokken – “Voorgoed voorbij” (1956)

Corry Brokken – “Net als toen” (1957, winnaar)

Corry Brokken – “Heel de wereld” (1958)

Teddy Scholten – “Een beetje” (1959, winnaar)

[[Rudi Carrell]] – “Wat een geluk” (1960)

Greetje Kauffeld – “Wat een dag” (1961)

De Spelbrekers – “Katinka” (1962)

Annie Palmen – “Een speeldoos” (1963)

Anneke Grönloh – “Jij bent mijn leven” (1964)

Conny Vandenbos – “Het is genoeg” (1965)

[[Milly Scott]] – “Fernando en Philippo” (1966)

Thérèse Steinmetz – “Ring-dinge” (1967)

Ronnie Tober – “Morgen” (1968)

Lenny Kuhr – “De troubadour” (1969, winnaar)

Hearts of soul – “Waterman” (1970)

Saskia & Serge – “Tijd” (1971)

Sandra & Andres – “Als het om de liefde gaat” (1972)

Ben Cramer – “De oude muzikant” (1973)

Mouth & MacNeal – “I see a star” (1974)

Teach-In – “Ding-a-dong” (1975, winnaar)

Sandra Reemer – “The party’s over” (1976)

Heddy Lester – “De mallemolen” (1977)

Harmony – “’t is O.K.” (1978)

Xandra – “Colorado” (1979)

Maggie MacNeal – “Amsterdam” (1980)

Linda Williams – “Het is een wonder” (1981)

Bill van Dijk – “Jij en ik” (1982)

Bernadette – “Sing me a song” (1983)

Maribelle – “Ik hou van jou” (1984)

Frizzle Sizzle – “Alles heeft ritme” (1986)

Marcha – “Rechtop in de wind” (1987)

[[Gerard Joling]] – “Shangri-la” (1988)

Justine Pelmelay – “Blijf zoals je bent” (1989)

Maywood – “Ik will alles met je delen” (1990)

Humphrey Campbell – “Wijs me de weg” (1992)

Ruth Jacott – “Vrede” (1993)

Willeke Alberti – “Waar is de zon” (1994)

Maxine & Franklin Brown – “De eerste keer” (1996)

Mrs. Einstein – “Niemand heeft nog tijd” (1997)

Edsilia Rombley – “Hemel en aarde” (1998)

Marlayne – “One good reason” (1999)

Linda Wagenmakers – “No goodbyes” (2000)

Michelle – “Out on my own” (2001)

Esther Hart – “One more night” (2003)

Re-union – “Without you” (2004)

Glennis Grace – “My impossible dream” (2005)

Treble – "Amambanda" (2006)

Edsilia Rombley – “On top of the world” (2007)

Hind – "Your heart belongs to me" (2008)

De Toppers – "Shine" (2009)

Sieneke Peeters – "Ik ben verliefd, sha-la-lie" (2010)

3JS - "Never alone" (2011)

Joan Franka - "You and me" (2012)

Anouk - "Birds" (2013)

The Common Linnets - "Calm after the storm" (2014)

Trijntje Oosterhuis - "Walk along" (2015)

Douwe Bob - "Slow down" (2016)

OG3NE - "Lights and shadows" (2017)

Waylon - "Outlaw in 'em" (2018)

Duncan Laurence - "Arcade" (2019)

Jeangu Macrooy - "Grow" (2020)

Jeangu Macrooy - "Birth of a new age" (2021)

S10 - De Diepte (2022)

Dion Cooper & Mia Nicolai - Burning daylight (2023)

Joost Klein - Europapa (2024)

[[Category:Muziekprogramma|Eurovisie songfestival]]

[[Category: 1950-1959|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1960-1969|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1970-1979|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1980-1989|Eurovisie songfestival]] [[Category: 1990-1999|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2000-2009]] [[category:2010-2019|Eurovisie songfestival]] [[Category: 2020-2029|Eurovisie songfestival]]

[[Category: Productielijst E|Eurovisie songfestival]]

Reinier van den Berg

2026-02-03T07:15:43Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie =
| naam = Reinier van den Berg
| geboorte_datum = 5 april 1962
| geboorte_plaats = Santpoort
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Weerpresentator|weerpresentator]]
| bekend_van = ''[[RTL Nieuws]]'', ''[[Galileo]]''
| periode_actief = 1989-heden
| werkt_samen_met =
| trivia =
| onderschrift = Reinier van den Berg
| externe_info =
| catalogus = [[Reinier van den Berg in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Reinier van den Berg]]
}}

Reinier van den Berg is meteoroloog en weerpresentator.

Van 1980 tot 1986 studeert Van den Berg aan de Universiteit van Wageningen, waar hij zich specialiseert in luchtverontreiniging. Sinds de oprichting van Meteo Consult in 1986 is hij daar werkzaam als meteoroloog en weerpresentator.

In publicaties en lezingen onder het motto "de ander te groen af zijn" geeft hij lezingen over duurzaamheid. Via publicaties, zowel boeken als een Twitter account, verspreidt hij kennis over klimaatverandering en het weer. Sinds 1996 organiseert hij tornadojachten in Tornado Alley in het midwesten van de Verenigde Staten.

'''Bij de media'''

Sinds het begin van de commerciële televisie in Nederland, in 1989, is hij weerpresentator bij [[RTL]]. Ook bij regionale zenders als [[TV Gelderland]] is hij als weerman te zien. Van 2006 tot en met 2008 presenteert hij bij de [[EO]] het wetenschappelijk programma ''[[Galileo]]''.

---

[[Category:Televisienieuws|Berg, Reinier van den]] [[Category:Personen|Berg, Reinier van den]] [[Category:Weerpresentator|Berg, Reinier van den]]

Bij de beesten af

2026-02-02T08:54:47Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=bij%20de%20beesten%20af Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:documentaire|Documentaire]] [[:category:natuurprogramma|natuurprogramma]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| lengte = 98'22"
| medium = bioscoop
| externe_info =
}}

[[Afbeelding:bijdebeestenaf.jpg]]

 

===Beschrijving===

Met een Oscar bekroonde documentaire waarin [[Bert Haanstra]] de parallellen laat zien in het gedrag tussen dieren en mensen. De film toont hoe dieren omgaan met rivaliteit, geschillen bijleggen, paren en voor hun jongen zorgen. Ook het netjes aangeklede, zelfverzekerde wezen dat mens heet, wordt in al zijn potsierlijkheid en kwetsbaarheid geobserveerd in zijn eigen 'urban jungle'. Haanstra filmt drie lange jaren op locaties in Afrika, Amerika, India en Antarctica.

Met ''Bij de beesten af'' wil Bert Haanstra het publiek een spiegel voorhouden. De overeenkomsten tussen mens en dier fascineren hem al langer, en hij roept nu de assistentie in van de Groningse professor in de gedragswetenschappen Gerard Baerends om dit thema in een grote documentaire verder te onderzoeken. Zo worden over meerdere jaren op vijf continenten opnamen gemaakt, in verschillende internationale researchcentra, op de vele plaatsen waar men en dier op allerlei manieren samenleven, en in de vrije natuur waar dieren op zichzelf zijn. In Tanzania filmt Haanstra een groep chimpansees, op de Afrikaanse vlakten observeert hij hoe verschillende kuddedieren zichzelf tegen hun vijanden beschermen, maar daar niet altijd in slagen, langs de Californische kust worden de merkwaardige gewoonten van zeeotters vastgelegd en op Antarctica wordt – toen al – het leven der pinguïns in beeld gebracht.

In 2016 heeft Beeld & Geluid drie Oscargenomineerde en -winnende films van Bert Haanstra in 4K-restauraties online gezet.

===Makers===

Regie, productie [[Bert Haanstra]], [[Rolf Orthel]]

Commentaar [[Anton Koolhaas]]

Camera [[Anton van Munster]]

----

[[category: Productielijst B]]

[[category:documentaire]]

[[category:natuurprogramma]]

Bij de beesten af

2026-02-02T08:54:25Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1972
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=bij%20de%20beesten%20af Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:documentaire|Documentaire]] [[:category:natuurprogramma|natuurprogramma]]
| decennia = [[:category:1970-1979|1970-1979]]
| lengte = 98'22"
| medium = bioscoop
| externe_info = [https://beeldengeluid.atavist.com/haanstra#chapter-1053699 Long read Beeld en Geluid]
}}

[[Afbeelding:bijdebeestenaf.jpg]]

 

===Beschrijving===

Met een Oscar bekroonde documentaire waarin [[Bert Haanstra]] de parallellen laat zien in het gedrag tussen dieren en mensen. De film toont hoe dieren omgaan met rivaliteit, geschillen bijleggen, paren en voor hun jongen zorgen. Ook het netjes aangeklede, zelfverzekerde wezen dat mens heet, wordt in al zijn potsierlijkheid en kwetsbaarheid geobserveerd in zijn eigen 'urban jungle'. Haanstra filmt drie lange jaren op locaties in Afrika, Amerika, India en Antarctica.

Met ''Bij de beesten af'' wil Bert Haanstra het publiek een spiegel voorhouden. De overeenkomsten tussen mens en dier fascineren hem al langer, en hij roept nu de assistentie in van de Groningse professor in de gedragswetenschappen Gerard Baerends om dit thema in een grote documentaire verder te onderzoeken. Zo worden over meerdere jaren op vijf continenten opnamen gemaakt, in verschillende internationale researchcentra, op de vele plaatsen waar men en dier op allerlei manieren samenleven, en in de vrije natuur waar dieren op zichzelf zijn. In Tanzania filmt Haanstra een groep chimpansees, op de Afrikaanse vlakten observeert hij hoe verschillende kuddedieren zichzelf tegen hun vijanden beschermen, maar daar niet altijd in slagen, langs de Californische kust worden de merkwaardige gewoonten van zeeotters vastgelegd en op Antarctica wordt – toen al – het leven der pinguïns in beeld gebracht.

In 2016 heeft Beeld & Geluid drie Oscargenomineerde en -winnende films van Bert Haanstra in 4K-restauraties online gezet.

===Makers===

Regie, productie [[Bert Haanstra]], [[Rolf Orthel]]

Commentaar [[Anton Koolhaas]]

Camera [[Anton van Munster]]

----

[[category: Productielijst B]]

[[category:documentaire]]

[[category:natuurprogramma]]

Glas

2026-02-02T08:45:40Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 1958
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=Glas%201958 Beeld en Geluid]
| genre = [[:category:documentaire|Documentaire]]
| decennia = [[:category:1950-1959|1950-1959]]
| lengte = 10 minuten
| medium = bioscoop, 35 mm, kleur
| externe_info =
}}

[[Afbeelding:Glastitel.jpg]] [[Afbeelding:Glas.jpg]]
 

===Beschrijving===
In 1958 vraagt de Koninklijke Nederlandsche Glasfabriek te Leerdam [[Bert Haanstra]] om een film over de fabricage van glas te maken. Dit resulteert in de film ''[[Over glas gesproken]]'', waarin hij laat zien hoe het bedrijf traditioneel vakmanschap (mensen) verenigt met innovatieve mechanisering (machines).

Haanstra raakt in de ban van de glasfabricage. Hij krijgt toestemming om naast de bedrijfsfilm ook een korte kleurenfilm naar eigen inzicht te maken. Het Ministerie van OK&W kent hem hiervoor een subsidie toe. ''Glas'' is een visueel spektakel met oog voor detail en een groot gevoel voor humor. Gemonteerd op muziek van [[Pim Jacobs]] sluit de film qua compositie helemaal aan bij de Nederlandse traditie van het ‘filmgedicht’.

In 1960 krijgt Haanstra een Oscar voor de film. ''Glas'' is daarmee de eerste Nederlandse film die dit felbegeerde beeldje in de wacht sleept..

Beeld & Geluid heeft in 2016 drie Oscargenomineerde en -winnende films van Bert Haanstra in 4K-restauraties online gezet.

===Makers===

Regie, scenario, montage [[Bert Haanstra]]

Regie-assistentie [[Wim van der Velde]]

Productie-assistentie [[Geert Marry]]

Camera [[Eduard van der Enden]]

Montage [[Bert Haanstra]], [[Ralph Sheldon]]

Muziek [[Pim Jacobs]]

Productie Bert Haanstra Films met financiële steun van het Ministerie van OK&W

----

[[category: productielijst G]]

[[category:documentaire]]

[[category:1950-1959]]

Hans Galesloot

2026-01-20T10:22:54Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie =
| naam = Hans Galesloot
| geboorte_datum = 1953
| geboorte_plaats = plaats onbekend
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:scenarioschrijver|scenarioschrijver]]
| bekend_van = ''[[Medisch Centrum West]]'', ''[[Meiden van de Wit]]'', ''[[De dominee]]'', ''[[Koppels]]'', ''[[Droomland]]''
| periode_actief =
| werkt_samen_met = [[Gerrard Verhage]], [[Ger Beukenkamp]]
| trivia = werkt in zijn studietijd als filmeditor bij [[Thijs Chanowski]]
| externe_info =
| onderschrift = Hans Galesloot
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Hans Galesloot]]
| catalogus = [[Hans Galesloot in de media]]
}}

Hans Galesloot is een schrijver en scenarioschrijver. Hij heeft sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd, en heeft in de jaren tachtig een opleiding tot scenarioschrijver gevolgd aan ''The American Film Institute''. Galesloot is in Nederland vooral bekend van series als ''[[Medisch Centrum West]]'' en ''[[Meiden van de Wit]]''. In Duitsland vergaart hij roem met ''Stadsklinik'', de Duitse versie van ''MCW''.

Galesloot benadert de [[TROS]] eind jaren tachtig na een bericht in de ''Elsevier'' dat de TROS dringend op zoek is naar scenario’s. Na wat horten en stoten wordt de serie daar in productie genomen.

''Medisch Centrum West'' wordt van 1988 tot 1994 uitgezonden door de TROS en wordt door velen bestempeld als een soap. Galesloot zelf distantieert zich hier echter van door te stellen dat ''MCW'' onder ‘emotioneel realisme’ valt. Het programma is enorm populair bij het publiek. In 1992 wint ''Medisch Centrum West'' de [[Gouden Televizier-Ring]]. Van 1993 tot 1999 wordt in Duitsland ''Stadsklinik'' uitgezonden. In deze beide series probeert Galesloot belangwekkende medische thema’s en ethische dilemma’s op te hangen rond romances en intriges tussen de dokters en verpleegsters.

Na het succes van ''Medisch Centrum West'' verloopt het voor Galesloot moeizaam. Hij komt niet meer aan het werk bij de Nederlandse omroepen. In 1998 wordt zijn plan voor de dramaserie ''De opstand'', over de roerige jaren zestig en zeventig afgekeurd door de de [[NPS]], de [[VARA]] en de [[VPRO]]. In ''Trouw'' van 30 oktober 1998 beschrijft hij deze afwijzingen als volgt: ‘Je zag ze denken: het moet gemaakt worden, maar niet door jou.' Hij stelt last te hebben van de ‘hokjesgeest’ die er in Nederland heerst. Hij baalt er van dat na ''Medisch Centrum West'' niemand hem de kans meer geeft om aan producties met serieuze thema’s te werken.

In de jaren 2000 gaat Galesloot aan de slag bij de commerciëlen. Hij schrijft ''[[Meiden van de Wit]]'' voor [[Net 5]] in 2002 en ''[[Koppels]]'' voor [[RTL]] in 2006. ''Meiden van de Wit'' is een serie over drie totaal verschillende zussen, die met elkaar de melkfabriek van hun overleden vader draaiende houden. ''Koppels'' vertelt het verhaal van vier koppels die worstelen met de vraag hoe ze hun relatie gelukkig houden.

Pas in 2010 keert hij terug naar de publieke omroep; hij schrijft mee aan de vierdelige dramaserie ''[[Droomland]]'', over de jaren van Ayaan Hirsi Ali in Nederland. ''Droomland'' wordt uitgezonden door de VPRO. Ook werkt Galesloot mee aan ''[[De dominee]]'' (2004), een film over de opkomst en de ondergang van Klaas Bruinsma, geregisseerd door [[Gerard Verhage]].

[[Category:Personen|Galesloot, Hans]] [[Category:Scenarioschrijver|Galesloot, Hans]]

Ebi Ghazizadeh

2026-01-20T09:13:15Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie =
| naam = Ebi Ghazizadeh
| geboorte_datum =
| geboorte_plaats =
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Cameraman | cameraman]]
| bekend_van =
| periode_actief =
| werkt_samen_met =
| trivia =
| onderschrift =
| externe_info =
}}

[[Category:Personen|Ghazizadeh, Ebi]]
[[Category:Cameraman|Ghazizadeh, Ebi]]

Ebi Ghazizadeh

2026-01-20T09:12:12Z

Kimenaig:

Robert Jensen

2026-01-20T07:56:33Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie =
| naam = Robert Kjærby Jensen
| geboorte_datum = 12 april 1973
| geboorte_plaats = Voorburg
| overlijden_datum = 12 januari 2026
| overlijden_plaats = onbekend
| functies = [[:Category:presentator|Presentator]], [[:Category:diskjockey|Diskjockey]]
| bekend_van = ''[[Jensen in de middag]]'', ''[[Jensen!]]''
| periode_actief = 1994 - 2025
| werkt_samen_met = [[Edwin Evers]], [[Jan Paparazzi]]
| trivia =
| externe_info =
| onderschrift = Robert Jensen
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Robert Jensen]]
| catalogus = [[Robert Jensen in de media]]
}}

Robert Jensen is een discjockey en radio- en televisiepresentator. Berucht wordt hij door de 'telefoonterreurs' in zijn programma ''[[Jensen in de middag]]'' en zijn talkshow ''[[Jensen!]]'' op televisie.

Jensen studeert na de middelbare school radio broadcasting in Toronto. Bij terugkomst in Nederland presenteert hij bij Radio Midvliet, Leidschendam en [[Radio West]]. Vanaf 1994 is hij bij [[Radio Veronica]] te horen waar hij ''[[Jensens avond-escapades]]'' presenteert. In 1996 wordt hij programmaleider van [[Hitradio Veronica]]. Tot 1999 presenteert hij diverse programma's op de radio, waaronder ''[[Jensen in de middag]]'', samen met [[Jan Paparazzi]]. Daarna last hij een sabbatical in. In 2004 keert Jensen terug op de radio, ditmaal bij [[Yorin]], opnieuw met ''[[Jensen in de middag]]''.

In 2002 begint hij zijn eigen televisieprogramma, de talkshow ''[[Jensen!]]'' op Yorin. Vanaf 2006 is het programma dagelijks te zien op [[RTL5]]. In 2010 komt er ook een radioprogramma met dezelfde naam bij Radio Veronica, van zes tot negen 's ochtends. In 2011 neemt Jensen opnieuw een sabbatical. Twee jaar later keert hij terug op televisie met ''Jensen!'', ditmaal bij [[Veronica]].

[[Category:personen|Jensen, Robert]] [[Category:presentator|Jensen, Robert]] [[Category:diskjockey|Jensen, Robert]]

De Formule Brard

2025-12-23T15:46:36Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 2008
| archief_link =
[http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=De%formule%brard Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:category:Documentaire|Documentaire]]
| decennia = [[:category:2000-2009|2000-2009]]
| lengte = 34’7”
| trivia =
| medium = Televisie
| externe_info =
| aanvullende_info =
}}
 

===Beschrijving===

Eén van de 20 meest bekeken [[KRO Profiel|KRO Profielen]] is dat van [[Patty Brard]]. In deze documentaire wordt er teruggeblikt op de carrière en het privéleven van één van de meest bekende vrouwen van Nederland. Aan het woord komen Ben Holthuis, oud-verslaggever van de ''Story'', chef showbizz van ''De Telegraaf'' Wilma Nanninga, platenproducer Hans van Hemert, oud-werkgever Willem Herselman en Leonardie op denk Akker, een oude schoolvriendin van Brard. De interviews en het gebruik van archiefmateriaal uit onder andere Brard in ''[[De nieuwe Uri Geller]]'' ([[SBS6]]), ''[[Villa Felderhof]]'', op de redactie van Herselman enzovoorts vormen een beeld van Brard als een vrouw met een zeer tumultueus leven die veranderde van verlegen meisje naar vrouw die niet zonder aandacht kan. Aan de orde komen onder andere haar jeugd, haar relaties en haar dochter, haar inzinkingen, haar werk voor de [[TROS]] en overstap naar [[Endemol]], haar reality-programma ''[[Patty’s Posse]]'' en haar extreme gedrag.

===Makers===

Samenstelling [[Bregittha Nuyten]] en [[Anouk Kamminga]]

Productie [[Claudia Vermeulen]]

Productie Profiel [[Hedy Uilenberg]]

Camera [[Menke Visser]], [[Peter van den Linden]]

Eindredactie KRO [[Anthon Fasel]]

Eindredactie Profiel [[Marc Josten]]

===Achtergrondinformatie===

De documentaire met als onderwerp Patty Brard is tot nu toe één van de meest omstreden uitzendingen geweest. Dit met name omdat Brard er zelf niet over te spreken is. Hoewel de presentatrice niet echt boos is meldt ze wel dat ze het “lachwekkend [vindt] dat een publieke omroep van belastinggeld programma´s als Profiel mag maken. Ik vind het verkwisting van publieksgelden” (Bron: Telegraaf 25 juni 2010).

[[Category:Documentaire|Formule brard, de]]
[[Category: 2000-2009|Formule brard, de]]

[[category: Productielijst F|Formule brard, de]]

Profiel

2025-12-23T15:44:44Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 2002-2015
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=profiel,fasel Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: documentaire|Documentaire]]
| decennia = [[:Category: 2000-2009|2000-2009]], [[:Category: 2010-2019|2010-2019]]
| medium = televisie
| lengte = 33'00
| externe_info =
}}

[[Bestand:Profiel_(2002-heden)_titel.jpg‎]] [[Bestand:Profiel_(2002-heden).jpg‎]]
 
=== Beschrijving ===

In deze biografische portretten van [[KRO]], [[Humanistische Omroep]] of [[IKON]] wordt de mens uitgelicht achter het imago van televisiepersoonlijkheden, politici en andere personen die in de publieke belangstelling staan. De geportretteerden hebben geen of een marginale rol bij de totstandkoming van de productie. Vrienden, collega’s en familieleden onthullen minder bekende karaktereigenschappen en gebeurtenissen.

Een enkele keer blijft het bij oppervlakkige amateurpsychologische profielschetsen. Meestal zijn de portretten behoorlijk gedetailleerd en bieden ze een verrassende invalshoek. In maart 2008 laat ''Profiel'' voor één keer de hoofdpersoon meekijken. Op website profiel.kro.nl is te zien hoe schrijfster [[Connie Palmen]] zelf naar haar profiel kijkt, waarna ze in een interview vertelt hoe accuraat het portret is en aanvullend commentaar geeft. De geportretteerden kunnen zich niet altijd herkennen in het door anderen neergezette beeld. Zo maakt dramaqueen [[Patty Brard]] in juni 2008 veel heisa over haar misvormde profiel, genaamd ''[[De Formule Brard]]''.

=== Makers ===

Presentatie [[Philip Freriks]] (2005-2006)

Commentaar [[Sven Knockelmann]] (2007), [[Philip Freriks]] (2008-2009)

Productie [[Jacqueline Sleeswijk]] (2005-2006), [[Marie-Anne Veenman]] (2005-2007), [[Saskia Cuppens]] (2006), [[Hedy Uilenberg]] (2006-2009), [[Lies Janssen]] (2007), [[Anne van der Pol]] (2007), [[Saskia de Poel]] (2007), [[Manja Wilkinson]] (2008-2009), [[Dorothée Forma]] (2009), [[Yvonne Clement]] (2009), [[Willem van der Pol]] (2009)

Producent [[René Mendel]] (2007)

Regie [[Stijn Fens]] (2005), [[Margo Smit]] (2005), [[Jacco Versluis]] (2006), [[Susan Koenen]] (2006), [[Anneloor van Heemstra]] (2006), [[Hans Polak]] (2007), [[Roelf van Til]] (2007), [[Fons de Poel]] (2007), [[Kees Vlaanderen]] (2008), [[Martin Maat]] (2009), [[Arnob Chakrabarty]] (2009)

Research [[Willem de Haan]] (2008), [[Natasha Gerson]] (2008), [[Els van Driel]] (2009)

Redactie [[Saskia de Poel]] (2007)

Eindredactie [[Anthon Fasel]] (2005-2009), [[Marc Josten]] (2005-2009), [[Bert Janssens]] (2008-2009), [[Margje de Koning]] (2009)

Samenstelling [[Heleen Minderaa]] (2005), [[Fons de Poel]] (2005-2008), [[Stijn Fens]] (2005), [[Margo Smit]] (2005), [[Roelf van Til]] (2007)

Montage [[Harm Jan Snijder]] (2007), [[Hans Hermans]] (2009)

Camera [[Ron van der Lugt]] (2005), [[Sonja ter Laag]] (2006), [[Arjan Kroon]] (2007), [[Eric Roos]] (2007), [[Guido Breeveld]] (2007), [[Martijn Vervoort]] (2007), [[Leo Baatsen]] (2008), [[Peter Lataster]] (2008), [[Tijn van Neerven]] (2009), [[Marco Nauta]] (2009), [[Peter Brugman]] (2009)

Muziek [[Jeroen Kuitenbrouwer]] (2005-2007)

[[KRO]] [[HUMAN]] [[IKON]] [[Omroep MAX]] [[KRO-NCRV]]

----

[[Category: documentaire]]

[[Category: 2000-2009]] [[Category: 2010-2019]]

[[Category: Productielijst P]]

Profiel

2025-12-23T15:39:42Z

Kimenaig:

{{ Infobox Productie
| periode = 2002-heden
| archief_link = [http://zoeken.beeldengeluid.nl/internet/index.aspx?ChapterID=1164&searchText=profiel,fasel Beeld en Geluid]
| makers = [[#Makers|Makers]]
| achtergrond_info =
| genre = [[:Category: documentaire|Documentaire]]
| decennia = [[:Category: 2000-2009|2000-2009]], [[:Category: 2010-2019|2010-2019]]
| medium = televisie
| lengte = 33'00
| externe_info =
}}

[[Bestand:Profiel_(2002-heden)_titel.jpg‎]] [[Bestand:Profiel_(2002-heden).jpg‎]]
 
=== Beschrijving ===

In deze biografische portretten van [[KRO]], [[Humanistische Omroep]] of [[IKON]] wordt de mens uitgelicht achter het imago van televisiepersoonlijkheden, politici en andere personen die in de publieke belangstelling staan. De geportretteerden hebben geen of een marginale rol bij de totstandkoming van de productie. Vrienden, collega’s en familieleden onthullen minder bekende karaktereigenschappen en gebeurtenissen.

Een enkele keer blijft het bij oppervlakkige amateurpsychologische profielschetsen. Meestal zijn de portretten behoorlijk gedetailleerd en bieden ze een verrassende invalshoek. In maart 2008 laat ''Profiel'' voor één keer de hoofdpersoon meekijken. Op website profiel.kro.nl is te zien hoe schrijfster [[Connie Palmen]] zelf naar haar profiel kijkt, waarna ze in een interview vertelt hoe accuraat het portret is en aanvullend commentaar geeft. De geportretteerden kunnen zich niet altijd herkennen in het door anderen neergezette beeld. Zo maakt dramaqueen [[Patty Brard]] in juni 2008 veel heisa over haar misvormde profiel, genaamd ''[[De Formule Brard]]''.

=== Makers ===

Presentatie [[Philip Freriks]] (2005-2006)

Commentaar [[Sven Knockelmann]] (2007), [[Philip Freriks]] (2008-2009)

Productie [[Jacqueline Sleeswijk]] (2005-2006), [[Marie-Anne Veenman]] (2005-2007), [[Saskia Cuppens]] (2006), [[Hedy Uilenberg]] (2006-2009), [[Lies Janssen]] (2007), [[Anne van der Pol]] (2007), [[Saskia de Poel]] (2007), [[Manja Wilkinson]] (2008-2009), [[Dorothée Forma]] (2009), [[Yvonne Clement]] (2009), [[Willem van der Pol]] (2009)

Producent [[René Mendel]] (2007)

Regie [[Stijn Fens]] (2005), [[Margo Smit]] (2005), [[Jacco Versluis]] (2006), [[Susan Koenen]] (2006), [[Anneloor van Heemstra]] (2006), [[Hans Polak]] (2007), [[Roelf van Til]] (2007), [[Fons de Poel]] (2007), [[Kees Vlaanderen]] (2008), [[Martin Maat]] (2009), [[Arnob Chakrabarty]] (2009)

Research [[Willem de Haan]] (2008), [[Natasha Gerson]] (2008), [[Els van Driel]] (2009)

Redactie [[Saskia de Poel]] (2007)

Eindredactie [[Anthon Fasel]] (2005-2009), [[Marc Josten]] (2005-2009), [[Bert Janssens]] (2008-2009), [[Margje de Koning]] (2009)

Samenstelling [[Heleen Minderaa]] (2005), [[Fons de Poel]] (2005-2008), [[Stijn Fens]] (2005), [[Margo Smit]] (2005), [[Roelf van Til]] (2007)

Montage [[Harm Jan Snijder]] (2007), [[Hans Hermans]] (2009)

Camera [[Ron van der Lugt]] (2005), [[Sonja ter Laag]] (2006), [[Arjan Kroon]] (2007), [[Eric Roos]] (2007), [[Guido Breeveld]] (2007), [[Martijn Vervoort]] (2007), [[Leo Baatsen]] (2008), [[Peter Lataster]] (2008), [[Tijn van Neerven]] (2009), [[Marco Nauta]] (2009), [[Peter Brugman]] (2009)

Muziek [[Jeroen Kuitenbrouwer]] (2005-2007)

[[KRO]] [[HUMAN]] [[IKON]]

----

[[Category: documentaire]]

[[Category: 2000-2009]] [[Category: 2010-2019]]

[[Category: Productielijst P]]

Frits Spits

2025-12-23T11:49:08Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = FritsSpits.jpg
| naam = Frits Ritmeester
| geboorte_datum = 19 januari 1948
| geboorte_plaats = Eindhoven
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Radiomaker | radiomaker]], [[:Category:Diskjockey | diskjockey]], [[:Category:Presentator | presentator]]
| bekend_van = ''[[Het Frits Spits verhaal]]'', ''[[Spitsbeeld]]'', ''[[De avondspits]]'', ''[[Tijd voor twee]]'', ''[[Ook dat nog!]]'', ''[[De taalstaat]]''
| periode_actief = 1971-2025
| werkt_samen_met = [[Willem van Kooten]], [[Felix Meurders]]
| trivia = [[Trivia: Frits Spits|Trivia]]
| externe_info =
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Frits_Spits Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| onderschrift = Frits Spits
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Frits Spits]]
| catalogus = [[Frits Spits in de media]]
}}

Frits Spits is een bevlogen radioman, met liefde voor de Nederlandse taal. Hij is vooral bekend van zijn radioprogramma's ''[[De avondspits]]'' en ''[[Tijd voor twee]]''.

===Jeugd en opleiding===

Als kind verzint hij zijn pseudoniem Frits Spits, "omdat het zo mooi rijmt". In 1966 gaat hij in Amsterdam economie studeren en draait hij in zijn vrije tijd plaatjes in discotheken. Spits verandert van studierichting en kiest in 1970 voor Nederlandse taal- en letterkunde. Met de MO-A acte op zak geeft hij vervolgens drie jaar les op een havo in Eindhoven. Uiteindelijk maakt hij zijn studie Nederlands (naast zijn radiowerk) af in 1984 aan de Universiteit van Utrecht, waarin hij afstudeert op de tekstpatronen in Nederlandstalige pophits.

===Radiomaker===

De eerste keer dat Spits via de ether te horen is, is niet op de radio, maar via de televisie in het programma ''[[Boingk-K-K]]''. Hierin is te zien hoe hij een diskjockeywedstrijd in Rosmalen wint en de Gouden Microfoon krijgt uitgereikt. 
In 1973 wordt hem gevraagd mee te doen aan het [[NOS]]-programma ''[[Proefdraaien]]''. Daarna komen de aanbiedingen snel en werkt hij aan diverse radioprogramma's mee. Zo is hij van 1985 tot 2000 als presentator betrokken bij ''[[Met het oog op morgen]]''.

Grote bekendheid krijgt hij met ''[[De avondspits]]''. De allereerste aflevering wordt op 29 mei 1978 uitgezonden via [[Hilversum 3]]. Het is een programma (zes dagen in de week tussen zes en zeven uur ‘s avonds) dat dankzij vaste rubrieken zoals de poplimerick en spelletjes afwijkt van eerdere programma’s waarin populaire muziek wordt gedraaid. Spits presenteert gedreven en enthousiast en zijn muziekkeuze is actueel en vaak verrassend. Met dit programma breekt hij definitief door bij het luisterpubliek. Na een onderbreking van bijna twee jaar, waarin hij zich stort op televisiewerk, keert Spits halverwege 1990 terug met ''De avondspits'', dat hij tot 1995 blijft maken. In deze tweede periode is hij tevens inval-presentator bij ''[[Langs de lijn]]''.

In 1995 maakt Spits de overstap van de [[NOS]] naar de [[KRO]]. Daar presenteert hij zijn langstlopende eigen programma ''[[Tijd voor twee]]''. Evenals ''De avondspits'' kent het programma een afwisseling van actualiteit en veel muziek. In 1999 wordt het programma beloond met een [[Marconi Award]]. In datzelfde jaar krijgt Spits de [[Zilveren Reissmicrofoon]] voor zijn gehele radio-oeuvre. In 2008 wordt hij geridderd.

Wanneer in het nieuwe millennium de salarissen van sommige diskjockeys torenhoog worden, doet Spits niet mee in die race naar het grote geld. Hij blijft met toewijding zijn dagelijkse programma voor de KRO maken. De waardering voor zijn werk mag dan niet in een enorm salaris tot uitdrukking komen, als presentator wint hij verschillende prijzen die hem meer zeggen dan geld. Spits is het toonbeeld van de radiomaker die tijdloos is. Eigenlijk is hij geen diskjockey, maar een maker van succesvolle radioprogramma’s met het intelligente extra. Hij weet hoe hij een groot publiek kan bereiken zonder te vervallen in clichés of grof taalgebruik. Zijn luisteraars, wijzen onderzoeken uit, zijn de iets hoger opgeleiden. En net als Spits zijn ze liefhebbers van de Nederlandse taal.

Naast ''[[Tijd voor twee]]'' presenteert Spits tussen 2006 en 2012 wekelijks ''[[De Strepen van Spits]]'' (KRO). Het muziekprogramma behandelt wekelijks een zogenoemde Strepenmeester, een album dat door Spits voorzien is van strepen bij elke track. In de uitzending komen de tracks voorbij waarna de luisteraar zijn oordeel kan strepen.
Hij kondigt in maart 2013 aan dat hij aan het eind van dat jaar stopt met radiomaken. Vanaf 2014 is Spits echter terug op de radio: op Radio 1 presenteert hij ''[[De Taalstaat]]'' (KRO-NCRV), een programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt. Dit programma levert hem in 2017 de Visser-Neerlandiaprijs op, een prijs voor verdiensten voor het Nederlands, ingesteld door het Algemeen-Nederlands Verbond.

===Televisiewerk===

Halverwege de jaren tachtig begint Spits met het inspreken van commentaarteksten voor televisieproducties. In 1987 presenteert hij voor het eerst een televisieprogramma: ''[[Nieuwsspits]]'', een magazine voor jongeren. Het programma behaalt niet het beoogde succes en verdwijnt na een seizoen van de buis. Verder wordt Spits als presentator gevraagd voor eenmalige muziekprogramma's, zoals ''[[Edison Populair 1988]]''.

In 1989 is hij even in dienst van producent [[Joop van den Ende]], die op dat moment de commerciële zender [[TV10]] opzet. Wanneer dit project strandt, keert Spits in 1990 terug bij de [[NOS]]. Eigenlijk wil hij ook liever radio maken.

Na zijn overstap naar de [[KRO]] in 1995 verschijnt hij regelmatig op televisie. Wanneer de omroep de zestiendelige dramaserie ''[[Dagboek van een herdershond]]'' herhaalt, wordt iedere uitzending ingeleid door Spits. Ook is hij te zien als presentator van ''[[Ook dat nog!]]'', ''[[Ontbijt TV]]'' en ''[[Theater van het sentiment]]''. Hij blijft commentaarteksten inspreken voor verschillende producties en vervult buiten beeld de rol van verteller in ''[[KRO Kindertijd]]''. In 2012 is hij juryvoorzitter van de [[Philip Bloemendal Prijs]], de tweejaarlijkse stimuleringsprijs voor jong presentatietalent. Op 19 november 2013 wordt op het Mediapark in Hilversum een straat naar Spits vernoemd. De Audioweg krijgt de naam Frits Spitsstraat.

===Afscheid===
Op 77-jarige leeftijd gaat Spits met pensioen. Zijn laatste radio-uitzending is zaterdag 27 december 2025. Op 17 december 2025 maakt Frits Spits dit bekend en in het televisieprogramma ''[[Pauw & De Wit]]'' licht hij dit besluit toe. Tijdens dit programma ontvangt hij uit handen van Veldhuis & Kemper de Zilveren Fonograaf 2025 voor zijn bijdrage aan het Nederlands repertoire.

===Prijzen en onderscheidingen===

[[Marconi Award]] (1996 en 1997)

Groenman Taalprijs (1997)

[[Zilveren Reissmicrofoon]] voor zijn oeuvre (1999)

[[Marconi Award]] voor het team van ''[[Tijd voor twee]]'' (1999)

Ridder in de Orde van Oranje-Nassau (2008)

[[Marconi Award|Marconi oeuvre Award]] (2008)

[[Gouden Harp| Buma Gouden Harp 2016]]

Visser-Neerlandiaprijs (2017)

In 2019 wordt Frits Spits uitgeroepen tot belangrijkste radiomaker van de afgelopen eeuw. Hij staat bovenaan de Top 40 Radiosterren die door de VARA-gids is opgesteld.

[[Zilveren Fonograaf]] van de NVPI (2025)

===Publicaties===

''Tijd voor tweespraak''

''Tijd voor tweespraak II''

''De kerst-ezel''

''Zestig Strepen - De soundtrack van mijn leven'' (2008).

''Daggedichten'' (2013)

''De standaards van Spits - Lees- en luistergids van de mooiste Nederlandstalige liedjes'' (2015)

''De standaards van Spits II - Het tweede deel van de mooiste Nederlandstalige liedjes - een lees- en luistergids die gelukkig maakt'' (2017)

''Alles lijkt zoals het was - Nieuwe standaards over liefde, leven en verlies'' (2019)

[[Category:personen|Spits, Frits]] [[Category:Radiomaker |Spits, Frits]] [[Category:Diskjockey |Spits, Frits]] [[Category:Presentator |Spits, Frits]]

Tonny Eyk

2025-12-21T14:12:23Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = Tonny Eyk.jpg
| naam = Teun Eikelboom
| geboorte_datum = 4 juli 1940
| geboorte_plaats = Den Haag
| overlijden_datum = 13 december 2025
| overlijden_plaats = Badhoevedorp
| functies = [[:Category:Musicus | musicus]], [[:Category:Arrangeur | arrangeur]], [[:Category:Producent | producent]]
| bekend_van = ''[[Tonny Eyk ontvangt]], [[Voor de vuist weg]], tune [[Studio Sport]], [[Klassewerk]], [[het Simplisties Verbond]]''
| periode_actief = 1950 - 2019
| werkt_samen_met = [[Louis van Dijk]], [[Pim Jacobs]], [[Laurens van Royen]], [[Pieter van Vollenhoven]], [[Daniel Wayenberg]], [[Henny Huisman]], [[Walter van der Kamp]]
| trivia = [[Trivia: Tonny Eyk|Trivia]]
| onderschrift = Tonny Eyk
| externe_info =
| gallery = [[Gallery: Tonny Eyk|Gallery]]
| media = <imagemap>
Image:Audio.png|
rect 0 4 26 25 [http://www.beeldengeluidwiki.nl/index.php/Audio:_Tonny_Eyk Audio fragmenten]
desc none
</imagemap>
| catalogus = [[Tonny Eyk in de media]]
| programmaoverzicht = [[Oeuvre van Tonny Eyk]]
}}

Tonny Eyk is pianist, accordeonist en componist met een omvangrijk muzikaal oeuvre. Hij is orkestleider bij talloze programma's op radio en televisie en componist van een groot aantal tv-tunes.

Een overzicht van zijn werk voor radio en tv: [[Oeuvre van Tonny Eyk]].

[[Category:personen|Eyk, Tonny]] [[Category:Musicus |Eyk, Tonny]] [[Category:Arrangeur |Eyk, Tonny]] [[Category:Producent |Eyk, Tonny]] [[category:televisietunes]]

Fred Oster

2025-12-18T11:41:47Z

Kimenaig:

{{ Infobox Persoon
| illustratie = Oster_con.jpg ‎
| naam = Alfred Carl Oster
| geboorte_datum = 16 juni 1936
| geboorte_plaats = Den Haag
| overlijden_datum =
| overlijden_plaats =
| functies = [[:Category:Producent | producent]], [[:Category:Regisseur | regisseur]], [[:Category:Presentator | presentator]], [[:Category:Quizmaster | quizmaster]]
| bekend_van = ''[[Keerkwis]]'', ''[[Poets]]'', ''[[In de hoofdrol]]'', ''[[Voor de vuist weg]]'', ''[[Een van de acht]]'', ''[[Nationaal Songfestival]]'', ''[[Wiekentkwis]]'', ''[[Blokletters]]''
| periode_actief = 1959-1997
| werkt_samen_met = [[Ger Lugtenburg]], [[Dimitri Frenkel Frank]], [[Mies Bouwman]], [[Willem Duys]], [[Seth Gaaikema]], [[IJf Blokker]]
| trivia = [[Trivia: Fred Oster|Trivia]]
| externe_info =
| onderschrift = Fred Oster in ''[[Wiekentkwis]]'' (bron: fotocollectie beeld en Geluid)
| programmaoverzicht = [[Oeuvre Fred Oster]]
| catalogus = [[Fred Oster in de media]]
}}
'''De presenterende producer'''
===Jeugd===

Fred Oster groeit op in Oegstgeest en Rotterdam. In deze laatste stad doorloopt hij met succes de hbs en gaat vervolgens enkele maanden aan de slag bij een scheepskantoor. Hij is totaal niet gelukkig met deze baan en twijfelt over het vervolg van zijn carrière. Zowel het beroep tandarts als acteur lijkt hem wel wat. Dan spreekt hij de toneelspeler [[Cees Laseur]], die hem overhaalt om als acteur te beginnen. Via zijn oom [[Guus Oster]], die ook in het vak zit, krijgt hij in het seizoen 1954/55 kleine rollen bij de Haagse Comedie. Hoewel hij weinig waardering oogst, besluit hij toch om naar de Toneelschool in Amsterdam te gaan. Oster volgt deze opleiding tot hij van school gestuurd wordt, volgens de school heeft hij te weinig talent.

===Toneel===

Oster laat zich echter niet uit het veld slaan en komt terecht bij het Nieuw Nederlands Toneel Gezelschap. Daarnaast heeft hij een eigen toneelgroep, de Speelkamer, die vrije producties opvoert. Oster doet in deze periode veel belangrijke ervaring op. Met zijn eigen cabaretgezelschap Festivaria treed hij vervolgens op in het Leidseplein Cabaret. In dit gezelschap is hij zanger en conferencier. Het is ook in deze periode dat hij in aanraking komt met televisie. Zo speelt hij kleine rollen in ''[[Drie is te veel]]''.

===Televisie===

In het seizoen 1959 - 1960 maakt hij de definitieve overgang van het toneel naar de televisie. De AVRO zoekt op dat moment een regisseur en Oster wordt door regisseur [[Ger Lugtenburg]] bij deze omroep binnengehaald. In eerste instantie is hij nog vooral als acteur te zien, zoals in het blijspel [[Je kunt het toch niet meenemen]]. De eerste regieklussen dienen zich echter niet veel later aan. [[Muziek mozaïek]], gepresenteerd door [[Willem Duys]], is een van zijn eerste regieklussen en ''[[In de hoofdrol]]'' met [[Mies Bouwman]] is het eerste programma dat hij produceert.
Vervolgens werkt hij aan de meest uiteenlopende programma's: actualiteitenprogramma's, talkshows, documentaires, showprogramma's, quizzen en gelegenheidsprogramma's.

===Quizmaster===

Grote bekendheid krijgt hij niet alleen als producent van quizzen, maar vooral als presentator ervan. ''[[De Fo show]]'' is een bekend voorbeeld. Als producent heeft hij veel succes met de ''[[Wiekentkwis]]'', die hij vanaf 1983 tien jaar lang produceert. Na het ontslag van presentator [[Peter Knegjens]] gaat Oster de kwis zelf presenteren. Het hoogtepunt van de show is de bak met cavia's, die een doolhofparcours moeten afleggen naar een zo hoog mogelijk geldbedrag. Het onderdeel heeft inmiddels de "camp-status" bereikt.
In een uitzending van het [[NTR]] geschiedenisprogramma [[Andere tijden]] van 23 januari 2016 vertelt Oster over deze succesvolle periode voor het genre spelshow.

===Periode na de AVRO===

De grote shows waarmee Fred Oster wordt geassocieerd raken echter eind jaren 80 uit de mode. Directeur [[Wibo van der Linde]] brengt dit soort van producties drastisch in omvang terug. Tijdens het ‘nieuwe regime’ van Van der Linde raakt Osters relatie met de AVRO verstoord. Hij overweegt voor producent [[Joop van den Ende]] te gaan werken, maar concludeert dat hij niet in die wereld past.
Twee jaar nadat [[Wibo van der Linde]] hem van het scherm heeft geweerd keert Oster terug op televisie. ''[[Geluk voor 2]]'' is een serie van zeven vakantiespelprogramma’s, bedacht door hemzelf, die hij ook produceert en presenteert.
In 1997 gaat Fred Oster met pensioen.

===Prijzen en onderscheidingen===

Televizierring (Hij krijgt deze overigens niet uitgereikt, vanwege geruchten over fraude).

===Publicaties===

Het Groot Kwisboek (1988).

[[Category:personen|Oster, Fred]] [[Category:Producent |Oster, Fred]] [[Category:Regisseur |Oster, Fred]] [[Category:Presentator |Oster, Fred]] [[Category:Quizmaster|Oster, Fred]]